spot_img
Thursday, December 1, 2022
Home Blog

የደቡብ አፍሪካው ስምምነት እና የወልቃይት የጠገዴና የጠለምት ጥያቄ  

0

ህዳር 20 2015 ዓ.ም.

በኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥትና በትኅነግ መካከል ድርድር ተካሂዶ ስምምነት ላይ መደረሱና ለሁለት ዓመታት ሲካሄድ የቆየው ጦርነት ለጊዜውም ቢሆን መቆሙ፣ ለሕዝባችን እፎይታ ስላስገኘ በመሰረቱ የሚደገፍ ነው። የኢትዮጵያ ሕዝብ በተለይም ጉዳዩ በቅርብ የሚመለከተው የወልቃይት፣ የጠገዴ፣ የጠለምትና የራያ ሕዝብ በስምምነቱ፣ በተለይም በትህነግ መሳሪያ ማውረድና በአንድ አገር አንድ መከላከያ ብቻ መባሉ አስደስቶታል። የቀረውን ደግሞ ከጀርባው ምን ይኖረው ይሆን ብሎ በጥያቄና በጥርጣሬ ቢያየውም ለስምምነቱ ዕድል ላለመንፈግ በዝምታው አልፎታል:: ከቀን ቀን ጥያቄው እና ጥርጣሬው እየጨመረ፣ በተደራዳሪዎች መካከልም አለመተማመን እየተነገረ፤ የትህነግን ታሪክ በማስታወስም፣ የስምምነቱ አሻሚ አንቀጾች እየተናነቀው ሲመጣ ጥርጣሬዎቹ ወደ ጥንቃቄና ‘ያልጠረጠረ ተመነጠረ’ ማደጉ ግድ እየሆነ መጥቷል። 

ታዛቢውና ታጋሹ የኢትዮጵያ ሕዝብ የትህነግን ምንነትና ማንነት ከማንም የበለጠ ጠንቅቆ ያውቃል። ከጅምሩ ከትኅነግ ጋር ድርድር አልተዋጠለትም። የአማራው ሕዝብ በተለይም ከ40 ዓመታት በላይ የዘር ማጥፋት ወንጀል የተፈጸመበት ወልቃይት ጠገዴና ጠለምት ስለትኅነግ የሚያውቀው ታሪክ፣ ዘር ማጥፋት፣ ስበአዊ መብት መግፈፍ፣ ተንኮል፣ ክህደት፣ ውሸት፣ ሴራ፣ ለሌላው ሕዝብ ንቀት፣ … ነው። ያለፉትን ሁለት ዓመታትን እንኳ ብንወስድ በአማራና በአፋር ሕዝቦች ላይ የፈጸመው ግድያ፣ አስገድዶ መድፈር፣ የኢኮኖሚ ውድመት፣ በሕዝቦች መካከል በታሪካችን ውስጥ ተከስቶ የማያውቅ ጥላቻ መዝራትና፣ ከባዕዳን ጋር አብሮ አገርን መውጋት፣ ከዚያም አልፎ ኢትዮጵያን ለማፍረስ ‘እንጦሮጦስ ድረስ እንወርዳለን’ እስከማለት መድረስ፣ ቆምንለት የሚሉትን የትግራይን ወጣት በመቶ ሺዎች ማስፈጀት ነው። ይህ ሰለባ የሆነው ሕዝብ  

በጦርነት የተሸነፈው ትኅነግ በሰራው ወንጀል ተጠያቂ እንዲሆንና ካሳ እንዲከፍል፤ የተፈናቀለውና በስደት ላይ የሚገኘው ወገኑ መንግሥታዊ  እርዳታ አግኝቶ ወደ ቀዬው እንዲመለስ መደረግን ከስምምነቱ ይጠብቃል።  

ይህ ድርጅት በሰሜን እዝ ላይ ያደረሰውን ክህደት ተከትሎ የአማራና የአፋር ሕዝብ ከኢትዮጵያ መከላከያ ኃይሎች ጋር ተጣምሮ ትኅነግን በጉልበት ከተወሰዱ የአማራና የአፋር ክልሎች ማስወጣት ችሏል። በተለይ የወልቃይት የጠገዴ እና የጠለምት ሕዝብ ብዙ መስዋእትነትን ከፍሏል። ልዩ ኃይሉ፣ ፋኖና (ፋኖ ማለት ሕዝቡ ነው)፣ ሚሊሺያው ከመከላከያ ሃይላችን ጋር በመሆን ተዋድቋል። በጦርነት ያልተካፈለ፣ በጦርነቱ ያልሞተበት፣ ያልቆሰለበት፣ ንብረቱ ያልወደመበትና ያልተፈናቀለ ቤተሰብ አለ ብለን አናምንም። የመጀመሪያውን የትኅነግ ጥቃት በቅራቅር (ጠገዴ) የቀለበሰና በየግንባሮቹ ለማንነቱ የተዋደቀ ሕዝብ ነው። ከ40 ዓመታት ሰቆቃና ትግል በኋላ ያገኘህውን ነፃነት ታጣለህ ብሎ የሚፈርድ ዳኛ አለ ብለን አናምንም። በወረራ ሕዝብ ተጨፍጭፎ የተወሰደ መሬትና ንብረት ወደ ባለቤቱ መመለሱን እውቅና መስጠት እንጅ ሕዝበ-ውሳኔ እያለ ለዳግም ወረራ ማዘጋጀት ኢትዮጵያን ለሌላ የባሰ የጦርነት መከራ መዳረግ ነው። ይህ ጥያቄ በዋናነት የፍትህና የማንነት ጥያቄ ነው። 

ያለ ሕገ መንግሥትም ይሁን በሕገ መንግሥቱ ትህነግ ክልሎችን ሲፈጥር የኢትዮጵያ ሕዝብ ድምጽ እንዲሰጥ አልተጠየቀም፤ ድምጽም አልሰጠም። በህዝበ-ውሳኔ የተከለለ ክልልም የለም። ትኅነግ ለራሱ የሚወስደውን ወስዶ፣ የቀረውን እንደመሰለው ሰጥቶ፣ የተረፈውን አማራ ክልል አለው። ትኅነግ የፈጠረው ሕግና ሕገ መንግሥት አሁን ላለንበት ጦርነትና ቀውስ አብቅቶናል። 

የፕሪቶሪያ ስምምነት አሻሚ በሆነ መልክ ያስቀመጣቸው አንቀጾች (ለምሳሌ አንቀጽ 5 ውስጥ የፌደራል መንግሥቱ የተፈናቀሉና የተሰደዱ እንዲመለሱ አሳልጦ ይሰራል የሚለው፤ እንዲሁም አንቀጽ 10 ላይ ሁለቱ ተደራዳሪዎች አወዛጋቢ የሆኑ ቦታዎችን በሕገ መንግሥቱ መሰረት እንዲፈታ ያደርጋሉ የሚለው፤ በተጨማሪ በናይሮቢው ስምምነት ላይ በቁጥር 2 ውስጥ የትጥቅ ማስፈታቱ ሂደት ከ ’ውጭ ሃይሎች’ እና ‘የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት ያልሆኑ ሃይሎች’ ከአካባቢው መውጣት ጋር ተያይዞ መቅረቡ ከዋናው የስምምነት መንፈስ በራቀ መንሸራተትን ያሳየ አንቀጽ በመሆኑ አሳሳቢ ሆኖ አግኝተነዋል። ከባርነት ወደ ነፃነት የተሻገረውን የወልቃይት፣ የጠገዴ.፣ የጠለምትና የራያ ሕዝብ ወደ ባርነት የሚመልስ ማንኛውም አሻሚ አንቀጽ ተስተካክሎ በማያሻማ ሁኒታ ካልተቀመጠ ወደ ባሰ ችግር እንዳይወስደን ማሳሰብ እንወዳለን።  

ዛሬ በተቃውሞ የቆመውን ያህል ሕዝብ ባልነበረበት ጊዜ 30 ዓመት ሙሉ ያለምንም ድጋፍ የታገለ ሕዝብ ነው። ከዚያም በታሪክ ወደኋላ እንውሰዳችሁ፤ በ 1964 ዓ.ም (እ ኢ አ) የቀዳማዊ ኃይለ ስላሴ መንግሥት ለሱዳን መሬት ሊሰጥ ነው ሲባል በፓርላማ ጥያቄውን በማንሳት፣ ሕዝባዊ ንቅናቄም በማስነሳትና ትጥቅ ትግል በመጀመር የተዋጋው የጎንደር ክፍለ አገር ብቻ ነበር። ስለነዚህ አካባቢዎች መወስን የሚችሉት የነዚህ አካባቢዎች ተወላጆች ብቻ ናቸው። ‘ከእንግዴህ ወዲህ ይህን አገር መልሰን አናገኘውም’ ብለው አማራን ጨፍጭፈው ወደ ሱዳን የሸሹ ሳምሪዎችና ወንጀል ሰርተው ወደ ትግራይ ያመለጡ ወንጀሎች በነዚህ ቦታዎች ላይ ምንም ዓይነት ድምጽ አይኖራቸውም። ቢመለሱ በነፍስ አጥፊነትና በንብረት አውዳሚነት ተጠያቂ ናቸው። ፍርዳቸውንም ያገኛሉ። ለዚህ ሁሉ ተጠያቂ የሆነው የትህነግ አመራርም ለፍርድ መቅረብ አለበት። 

የትህነግ አመራር አንድን ሕዝብ አጥፍተህ መሬት መውሰድ ይቻላል ብሎ የመነና ለመተግበርም የሞከረ ድርጅት ነው። ዛሬ ይህን ሃቅ አለባብሰን ብናልፍ ወደፊት ብዙ ትህነጎች እንዲፈጠሩ መንገድ መክፈትና እኩይነትን ማንገስ ነው። ከትህነግ ውድቀት ሁሉም ትምህርት መውሰድ አለበት። ምንም እንኳ መደራደርም መስማማትም ያለ ቢሆን፣ የቆምንባቸውን መሰረታዊ መርሆችን ማናጋት ወደፊት የበለጠ ችግሮችን ይዘው ይመጣሉ  ብለን ስለምናምን ስምምነቶች ከዘላቂ መፍትሄ ጋር ይታዩ እንላለን። 

ኢትዮጵያ ታፍራና ተከብራ ለዘለዓለም ትኑር !

__

በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ

ስለኢምፔሪያሊዝም በአጠቃላይና፣ በተለይም ስለአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ያለኝን የራሴን አቋም ግልጽ ለማድረግ ያህል!

0
Imperialism remark _ Fedaku Bekele

ፈቃዱ በቀለ(ዶ/ር)
ህዳር 20፣ 2015

በአ.አ. በታህሳስ 15፣ 2022 ዓ.ም በወያኔና በአቢይ አገዛዝ መሀከል ስለተደረገው “የሰላም ድርድር” አስመልክቶ የአቶ አቡዱራህማን አህመድን ሰፊ ገለጻ በመመርኮዝ የጻፍኩትንና በዘሃበሻ ላይ ለንባብ ያቀረብኩትን ጽሁፍ አስመልክቶ ጽሁፉን ከአነበበ አንድ ምክር አዘል ነገር በትችት መልክ ቀርቧል።  ይኸውም ምክርና ገንቢ ትችት የአሜሪካንን ኢምፐሪያሊዝም አስመልክቶ ያቀርብኩት የእኔ የሆነ አመለካከት አላስፈላጊ እንደሆነ የሚጠቁም ነው። በተቺው ወንድሜ አስተያየት በአብዮቱ ወቅት የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ይውደም ብሎ የደርግ አገዛዝ ማስተጋባቱ የኋላ ኋላ አገዛዙን ለውድቀት አድርሶታል ይለናል። 

በመሰረቱ የኢምፔሪያሊዝም ጥያቄ በደርግ አገዛዝዛና በመሪዎቹ የተነሳ ሳይሆን በተማሪው እንቅስቃሴ መሪዎችና ተከታዮቻቸው ነው። እንደሚታወቀው አፄ ኃይለስላሴ ከስደት ከተመለሱ በኋላ በጊዜው በነበረው የኃል አሰላለፍ ምክንያትና፣ የዓለምን ፖለቲካና አሉታዊ ተጽዕኖውን አስመልክቶ በአገራችን በነበረው ምሁራዊ ድክመትና ዝቅተኛ አስተሳሰብ የተነሳ አሜሪካንን እንደአጋርና እንደ ወዳጅ አገር በመውሰድ የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም በተለይም በትምህርት ዘርፍ፣ በቴክኖክራሲውና በቢሮክራሲው መዋቅር ውስጥ፣ በሚሊታሪውና በጸጥታው ውስጥ ለብዙዎች ግልጽ ባልሆነ መንገድ የማይታይና የረቀቀ ተጽዕኖ እንደነበረው የሚታወቅ ጉዳይ ነው። ከዚህም በላይ ለአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም አዲስ አበባ ውስጥ በሁለት ጋሻ  በሚያክል መሬት ላይ ኤምባሲውን እንዲሰራ የተሰጠው “የወዳጅነት ልገሳና” ኤምባሲውም በዚያ መልክ መሰራቱ ይህንን በመጠቀም በአገዛዙና በኤሊቱ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ማሳደር ችሏል። የኤምባሲውም ዋናው ዓላማ ለራሱ የሚሆኑ በጥቅም የተገዙ ኢትዮጵያውያንን በመመልመል አጠቃላዩን የአገራችንን ዕድገት መቆጣጠርና፣ በዚያውም የሱን ጥቅም የሚጻረሩ የኢኮኖሚ ፖሊሲና የውጭ ፖለቲካ ግኑኝነት ተግባራዊ በሚሆኑበት ጊዜ ያለውን ልዩ ልዩ ህብረተሰብአዊ ቅራኔዎች፣ የሃይማኖትና የጎሳ ልዩነቶችን በመጠቅም ከውስጥ ብጥብጥ የሚፈጠርበትን መንገድ ማዘጋጀት ዋናው ስትራቴጂው ነው። በአፄ ኃይለስላሴ ዘመንም ሆነ በኋላ ብቅ ያሉትን አገዛዞች ፖለቲካ ስንመለከት ስትራቴጂያዊ በሆነ መልክ ማሰብ እንደማይችሉና የአገር ወዳድነት ስሜት እንዳልነበራቸውና እንደሌላቸው መገንዘብ የሚቻለው። ለዚህ ዋናው ምክንያት ደግሞ የበሰለና ብሄራዊ ስሜት ያለው በሁሉም አቅጣጫ ሊንቀሳቀስና ሊያስተምር የሚችል ምሁራዊ ኃይል ለመፈጠር ባለመቻሉ ነው። 

በአጠቃላይ ሲታይ የአገራችንን የመንግስት አወቃቀር ስንመለከት፣ ከታች ወደላይ እየተኮተኮተ የመጣ መንግስታዊ አወቃቀርና አገዛዝ ለመፈጠር ባለመቻሉ በአፄ ኃይለስላሴ የሰላሳ ዓመታት የአገዛዝ ዘመን እዚህና እዚያ የሚብለጨለጩ ነገሮች ከመሰራታቸውና ውስጣዊ ኃይል የሌላቸው አንዳንድ ኢንዱስትሪዎች ከመቋቋማቸው በስተቀር አገራችንን እንደህብረተሰብ የሚያዋቅርና በራሱ የሚተማመንና የመሪነትን ቦታ ሊወስድ የሚችል የህብረተሰብ ክፍል ብቅ ሊል አልቻለም። መንግስታዊ መዋቅሩም ሁለ-ገብና አስተማማኝ የሆነ ሰፊውን ህዝባችንን ከድህነት የሚያላቅቀው የኢኮኖሚ ፖሊሲ ስላልነበረው ሰፋ ያለ ህዝባዊ ሀብት ለመፍጠር አልቻለም። የኢኮኖሚ ፖሊሲውም “እንደዚህ ብታደርጉ ይሻላል፣ ይህንን ፖሊሲ ተግባራዊ ብታደርጉ የኢኮኖሚ ዕድገት ለማምጣት ትችላላችሁ” የሚል በውጭ ኤክስፐርቶች ምክር የረቀቀና ተግባራዊ የሆነ በመሆኑ  በአጠቃላይ ሲታይ በአገሪቱ የተስተካከለና ሁለ-ገብ የሆነ የኢኮኖሚ ዕድገት በፍጽም ሊመጣ አልቻለም። በተለይም ከ1950ዎቹ መጀመሪያ ጀምሮ ተግባራዊ የሆነው የኢንዱስትሪ ፖለቲካ ለእርሻውና ለአገልግሎት መስኩ እንደዋና አንቀሳቃሽ ኃይል ሊሆን ባለመቻሉ የተነሳ በጊዜው እየጨመረ የመጣውን የህዝብ ቁጥርና ትምህርቱን ላገባደደ ወጣትና የስራ-መስክ ለሚፈልገው አስተማማኝ የኢኮኖሚ መሰረት መጣል አልተቻለም። በየክፈለ-ሀገራቱም የአስራሁለተኛን ክፍል እያገባደደ የሚወጣው  ቁጥሩ የማይናቅ ወጣት የስራ ቦታ ለመፈለግ ሲል የግዴታ ወደ አዲስ አበባ ይመጣ ነበር። ስለሆነም በጊዜው በውጭ ኤክስፐርቶች ግፊትና ምክር ተግባራዊ የሆነው የኢኮኖሚ ፖሊሲ አገራችንን ሁለ-ገብ ወደሆነና በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ ወደተመሰረተ ሰፋ ወዳለ የኢኮኖሚ ግንባታ ለማሸጋገር ባለመቻሉ ህብረተስብአዊና ባህላዊ፣ እንዲሁም የስነ-ልቦና ቀውሶች ሊፈጠሩ ችለዋል። ህብረተሰቡም ሰፋ ባለ ኢኮኖሚያዊ መሰረትና አወቃቀር እንደ አንድ ኦርጋኒክ ኃይል ለመተሳሰር ባለመቻሉ፣ በአንድ በኩል ራሱን ከውጭው ዓለም ጋር ያስተሳሰረና ትዕዛዝ የሚቀበል፣ ራሱን እንደልዩ ፍጡር አድርጎ የሚቆጥር፣ በሌላ ወገን ደግሞ ግራ የተጋባና አቅጣጫው የጠፋበት ሰፋ ያለ የህብረተሰብ ክፍል በመኖሩ ምክንያት የተነሳ በአጠቃላይ ሲታይ ህብረተስባችን በደካማ መሰረት ላይ የቆመ ነበር ብሎ መናጋር ይቻላል። ባጭሩ አንድ አገርና ህብረተሰብ እንደ ሰውነታችን የማይታይ ከሆነ(Body Politics) በቀላሉ ሊፈረካከስ ይችላል። የጀርመን ፈላስፋዎች Body Politics ብለው የሚጠሩት ነገር አለ። እንደሚታወቀው ሰውነታችን ልዩ ልዩ ስራዎችን የሚያከናውኑ ልዩ ልዩ ኦርጋኖች ሲኖሩት፣ የእነዚህ መሰረቶች ደግሞ በብዙ ቢሊዮን የሚቆጠሩ ሴሎቻችን ናቸው። በደም ዝውውር አማካይነት የምንበላቸው ምግቦችና ኦክስጂን ከአንድ የኦርጋን ክፍል ውደሌላው በመሸጋገር ልዩ ልዩ ኦርጋኖች ተግባራቸውን እንዲያከናውኑ ይደረጋሉ። ልዩ ልዩ ኦርጋኖቻችንም አስፈላጊውን ተግባራቸውን የሚወጡት የማሰብ ኃይላቻንን በመጠቀምና ለሰውነታችንና ለማሰብ ኃይላችን ጠቃሚ የሚሆኑ ምግቦችን ስንመገብ ብቻ ነው። ከዚህ ቀላል አስተሳሰብ ስንነሳ አንድ ህብረተሰብና አገር ልክ እንደሰውነታችን በልዩ ልዩ ዐይነት የስራ-ክፍፍሎችና ተቋማት መያያዝና በየጊዜው መታደስ አለባቸው። ይህ ሲሆን ብቻ ነው አንድ ጤናማና ተከታታይነት የሚኖረው ማህበረሰብና ህብረተሰብ ለመገንባት የሚቻለው። 

ይህ ዐይነቱ ከመንግስታዊ አወቃቀር ጀምሮ እስከ ኢኮኖሚ ፖሊሲውና በትምህርት አወቃቀር ላይ በተለይም የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም የነበረው የረቀቀ  ተፅዕኖ በገጠር ውስጥ የሚታየውን ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ግኑኝነትች ሊያሻሽለው አልቻለም። በተለይም ገበሬው በዝቅተኛ ቴክኖሎጂ እየታገዘ ያርስ ስለነበር ´እያደገ የመጣውን የህዝቡን የምግብ ፍላጎት ሊያሟላ አልቻለም። በአጠቃላይ ሲታይ ፊዩዳል በመባል የሚታወቀው የህብረተሰብ ክፍል በአንዳንድ የእርሻ መስኮች ላይ በመሰማራት እንደቡና የመሳሰሉትና ሌሎችም ምርቶች እንዲመረቱ ከማድረግ በስተቀር ወደ ተሻለ የአመራረት ስልት ሊሸጋገር በፍጹም አልቻለም። ስለሆነም በአገራችን ምድር የተዘበራረቁና ወደ ኋላ የቀረ የአኗኗር ስልት ዘመናዊ ከሚባለውና ይህን ያህልም ውስጣዊ ኃይል ከሌለው ጋር በመቆላለፍ ህብረተሰብአችን ወደ ተሻለ የአኗኗር ስልት ሊያሸጋግረው አልቻለም። ከተማዎችና መንደሮች ጥበባዊ በሆነ መንገድ ሊገነቡ በፍጹም አልቻሉም። በተለይም በክፍላተ-ሀገር ደረጃና በገጠር ውስጥ ያለውን የሰው ኃይልና የጥሬ-ሀብት ለማንቀሳቀስ የሚችል ዘመናዊና የሰለጠነ ተቋማት ባለመኖሩ ከ90% በላይ የሚሆነው ህዝባችን ካለምንም አጋርና ደጋፊ የሚኖር ነበር። ይህ ዐይነቱ የተዘበራረቀና ደካማ የኢኮኖሚ መዋቅር ሊዘረጋ የቻለው መንግስት የሚባለውና አገዛዙ ራሱ አገር በምን ዐይነት መሰረት ላይ በተከታታይነት መገንባት ይቻላል በሚለው ጉዳይ ላይ ይህን ያህልም በቂና ሳይንሳዊ ግንዛቤ ያላቸው ባለመሆናቸው ነው። በሌላ አነጋገር፣ ሰው ማለት ምን ማለት ነው? ህብረተሰብስ ማለት ምን ማለት ነው? እንዴትስ ነው አንድ ህብረተሰብና በራሱ የሚተማመን ህዝብ ሊገነባና ሊኮተኮት የሚችለው? የሚሉትን ጥያቄዎች ሊያነሳ የማይችል የህብረተሰብ ክፍልም ባለመኖሩ አገዛዙ ተግባራዊ ያደርጋቸው የነበሩ ፖሊሲዎች በሙሉ ከህብረተሰቡ ፍላጎትና ከጠቅላላው የአገራችን ዕድገት ጋር የተያያዙ አልነበሩም። ስለሆነም እንደዚህ ዐይነት በሳይንስና በፍልስፍና እየተመረመረና እየተፈተነ ተግባራዊ የማይሆን የኢኮኖሚ ፖሊሲ የግዴታ የተዘበራረቀ ሁኔታ መፍጠሩ የማይቀር ጉዳይ ነው። የመጨረሻ መጨረሻም የተራበና ድህነት የሚያጠቃው ህዝብ አገዛዙን ለመጋፈጥ ይገደዳል ማለት ነው።

ከዚህ ሁኔታ ስንነሳ በስድሳኛውና በሰባኛው ዓ.ም የተማሪው እንቅስቃሴ የኢትዮጵያ ህዝብ ጠላቶች፣ በመሰረቱ የዕድገት ጠንቆች ፊዩዳሊዝም፣ ቢሮክራሲያዊ ካፒታሊዝምና ኢምፔሪያሊዝም ናቸው ብሎ ሲነሳ  ትክክል ቢሆንም፣ በሌላ ወገን ደግሞ እያንዳንዱን ጽንሰ-ሃሳብ በተናጠል በመውሰድና ያላቸውን መተሳሰር አስመልክቶ ሰፋ ያለና የጠለቀ ጥናት ለማድረግ ባለመቻሉ ከሰከነ ትግል ይልቅ ወደመፈክሮች ጋጋታ ላይ ብቻ በማትኮሩ ነገሩ ሰፋ ያለ ግሽበት እንዲኖረው ለማድረግ በቃ። በዚህም ምክንያት የተነሳ አብዮቱ ሴፈነዳና ደርግም ስልጣንን ሲቀዳጅ ተመራምሮና አጥንቶ በዕምነት የወሰደው ፀረ-ኢምፔሪያሊስት ትግል ሳይሆን በጊዜው በነበረው ሁኔታ በመገፋት ብቻ ነው። አሁንም በሌላ አነጋገር፣ አብዛኛው በስልጣን ውስጥ የተካተተውና ስልጣንን የያዘው ደርግ የሚባለውና ሌሎችም የመንግስት መዋቅሮች ውስጥ ያሉ ኃይሎች በሙሉ  የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ተፅዕኖ ስለነበረባቸው ሙሉ በሙሉና አስተማማኝ በሆነና በጥናት ላየ በተመረኮዘ የአገር ወዳድነት ስሜት የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝምንና የግብረ-አበሮቹን ልዩ ልዩ ሴራዎች ሊረዱና ሊዋጉ የሚችሉ አልነበሩም። እንዲህ ስል ግን ጠቅላላው በደርግ አገዛዝ ውስጥ የተካተተው ኃይልና በመንግስት መኪና ውስጥ የነበሩት የሲቪሊና የሚሊታሪ ቢሮክራቶች እንዳሉ የአገር ወዳድነት ስሜት አለነበራቸውም ማለቴ አይደለም። በሌላ ወገን ደግሞ በጊዜው ተራማጅ ወይም ግራ ነኝ በሚለው መሀከል የነበረው ቅራኔና የስልጣን ሽኩቻ ይህ በራሱ በደርግ ውስጥ አለመተማመንን ሊፈጥር ችሏል። በተለይም በአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም የተጠለፈው የተወሰነው የግራ እንቅስቃሴ መሪዎችና የነፃነትን አርማ ይዘው እዚህና እዚያ የሚንቀሳቀሱትና ውዥንብር የሚነዙት ኃይሎች ለደረግ አገዛዝ መደላደልን ሊሰጡት አልቻሉም። በተጨማሪም እንደ ኢህድ የመሳሰሉት ኋላ-ቀር አስተሳሰብ የነበራቸውና ከላይኛው የህብረተሰብ ክፍል የተውጣጡት ኃይሎች ራሳቸውን ለአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም በመሸጥና ኮሙኒዝምን እዋጋለሁ በማለት ያደረጉት አላስፈላጊና አላዋቂ እንቅስቃሴ ለደርግ አገዛዝ መደላደልን ሊስጠው በፍጹም አልቻለም።  እነዚህ ኃይሎች በሙሉ አሜሪካን የሚፈልገውን አገርን የማፈራረስ ተግባር በመፈጸማቸው የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ደርግን ሊያዳክም የሚችልበትን መንገድ በቀላሉ ለማግኘት ቻለ። ከዚህም በላይ የአንዳንድ የሚሊታሪና የሲቪል ቢሮክራቶች ስብስብና ኋላ-ቀር አመለካከት ያላቸው ኃይሎች፣ የኋላ ኋላ ከኮረኔል መንግስቱ ኃይለማርያም ጋር ቅራኔ ውስጥ ገብተናል ብለው ወደ አሜሪካን ሸሽተው የገቡት ኃይሎች ሁሉ በመሰረቱ ዲሞክራሲንና የተሻለ የዕድገት ስትራቴጂን በመፈለጋቸው ሳይሆን የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም የሚፈልገውን ነገር ለመስራት ታጥቀው በመነሳታቸው ነው ቅራኔ ውስጥ ለመግባት የቻሉት።

በዚህም ምክንያት የተነሳ  በደርግ ውስጥና በተለይም ደግሞ በሚሊታሪ ውስጥ ያለውን ቅራኔ በማባባስ ወደ ውስጥ ስርዓት ያለውና በቲዎሪና በሳይንስ የሚደገፍ ትግል በፍጹም ማካሄድ አልተቻለም። መወያየትና ማጥናትም የሚቻልበት ጊዜ አልነበረም። ሁሉም በየፊናው ተነሰቶ ታጋይ ነኝ ይል ስለነበረና፣ ይህንንም ሆነ ያኛውን ኃይል ያግበሰብስ ስለነበር ይህ ዐይነቱ ሁኔታ ኃይልን የሚሰበስብ ከመሆኑ ይልቅ በታታኛ ለመሆን በቃ። አንደኛው ግራ ነኝ የሚል ድርጅት ሌላውን ያሳድደውና ይዝትበት ስለነበረና፣ አልፎ አልፎም “አደገኛ ናቸው የሚባሉትን” ለማስወገድ ኃይልን ይጠቀም ስለነበር በዚህ ዐይነት ሁኔታ ውስጥ የተሳካ ፀረ-ኢምፔሪያሊዝም ትግል ማካሄድ አይቻልም ነበር። ስለሆነም በዚህ ዐይነት በተዘበራረቀ ሁኔታ ውስጥና ኃይልን በተታኝ በሆነ የትግል ዘዴ ኢምፔሪያሊዝም ይውደም እያሉ መጮኹ የነበረውን ትርምስና ርስ በእርስ መጠፋፋት ሊያባብሰው ችሏል። የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም የጂኦስታርቴጂ አርቃቂዎች እንደሚሉት በአሁኑ ጊዜ እኛ በቀጥታ ገብተን አንድን አገር መውረር አያስፈልገንም፣ ርስ በእርሱ የማይተማመን የህብረተሰብ ክፍል በመፍጠር እንዲጨራረሱ እናደርጋቸዋለን የሚለው አካሄዳቸው በእርግጥም በአገራችን ምድር ተግባራዊ ለመሆን በመቻሉ የመጨረሻ መጨረሻ አብዮቱ ሊከሽፍና የደርግ አገዛዝም ሊወድቅ ችሏል። ያ ብዙ የተወራለትና የብዙ መቶ ሺሆች ህይወት እንዲጠፋ የተደረገበት አብዮትም የመጨረሻ መጨረሻ ደብዛው ሊጠፋ ችሏል። በጊዜው ባለማወቅና ካለበቂ ዝግጅትና ምሁራዊ ጥልቀት የተካሄደው አላስፈላጊ መጨራረሽ ከሶሻሊዝም፣ ከማርኪስዝም ሌኒንዝምና ከግራ አስተሳሰብ ጋር ለመያያዝ  በመቻሉ ከዚያ በኋላና፤ በተለይም ደግሞ ወያኔ ስልጣንን ይዞ አገሪቱን ሲያተረማመስ አዲስና በሳይንስ ላይ የተመሰረተ የመታገያ መመሪያና መሰረት ለመጣል አልተቻለም። በተለይም ግሎባላይዜሽንን አሳቦ የተነዛው አሳሳች ቅስቀሳና ብልጭልጭ ሁኔታ ጊዜው ፀረ-ኢምፐሪያሊዝም ትግል የሚካሄድበት ሳይሆን ዓለም ወደ አንድ መንደር እያመራችና በየአገሮች ውስጥም የነፃ ገበያ ተግባራዊ የሚሆንበት ዘመን ነው የሚለው የተሳሳተ አስተሳሰብ ስልተነዛ የፀረ-ኢምፔሪያሊዝም ትግል ሳይሆን ቢያንስ ዲሞክራሲያዊና ትችታዊ አስተሳሰብን ሊያዳብር የሚችል ጥናትና ውይይት ማካሄድ በፍጹም አልተቻለም። ስለሆነም ባለፉት ሰላሳ ዓመታት ፀረ-ኢምፔሪያሊዝም ትግል ማካሄድ እንደ አረጀና አክራሪነት የሚወሰድበት ጊዜና፣ የድሮ ተራማጆች ነን ባዮችም በሙሉ ሳይቀሩ ከአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ጎን በመሰለፍ ቢያንስ የዲሞክራሲያዊ ጥይቄዎችን በማንሳት በአስተማማኝ ሁኔታ ለሚገነባ ማህብረሰብ የሚታገሉትን ኢትዮጵያውያን ኃይሎች በሙሉ አክራሪና ግራ-ቀደም እያሉ የስም ማጥፋት ዘመቻ በማካሄድ የሰከነ ጥናት እንኳ ማካሄድ በፍጹም አልተቻለም።

በመሰረቱ አንድ የውጭ ኃይል አንድን ደካማ አገር ሲወር የሚደረገው ትግል ከፀረ-የቅኝ አገዛዝ ጋር የሚያያዝ ነው። በተለይም የቅኝ ግዛት-አስተሳሰብ ከተነሳበት ከአስራዘጠነኛው ክፍለ-ዘመንና አገሮችን እስከመውረር ያደረሰው የኤምፒሪያሊስት ኃይሎች አካሄድ ለፀረ-ቅኝ አገዛዝና ለፀረ-ኢምፔሪያሊዝም እንቅስቃሴ አመቺ ሁኔታን ሊፈጥር ችሏል።  ስለሆነም በጊዜው ይካሄድ የነበረው ትግል ፀረ-የቅኝ ግዛት ትግል ብቻ ሳይሆን ፀረ-ኢምፔሪያሊዝምም ነው። ምክንያቱም የቅኝ- አገዛዝ አስተሳሰብና ደካማ አገሮችን በዚህም በዚያም አሳቦ በመውረር ቀስ በቀስ እያለ በማደግ ላይ ያለውን ባህላዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ግኑኝነት ማዳከመና መበጣጠስ የግዴታ የሚያያዘው ከኢምፔሪያሊዝም ጋር ብቻ በመሆኑ ትግሉም በሁለቱም ላይ ያነጣጠረ ነበር ማለት ይቻላል። ቅኝ-ግዛት ከኢምፔሪያሊዝም ጋር የሚያያዝና የሱ ውጤትም በመሆኑ የተደረገውና የሚደረግው ትግል እዚያው በዚያው ፀረ-ቅኝ አገዛዝና ፀረ-ኢሞፔሪያሊዝም ነው። ከዚህ ሀቅ ስንነሳ አፄ ምኒልክና አርበኞቻቸው፣ በኋላ ደግሞ በሁለተኛው የጣሊያን ወረራ ጊዜ የተካሄደው ትግል፣ ትግሉ ነፃነትን በመፈለግና ለውጭ የወራሪ ኃይል አልንበረክክም በማለት ነው። አስቸጋሪውና፣ በተለያም ደግሞ የአፄ ምኒልክን የፀረ-ቅኝ አገዛዝ ትግል የሚያደንቁ ሰዎችን አመለካከት ስንሰማ በፀረ-የቅኝ አገዛዝና በፀረ-ኤምፔሪያሊዝም መሀከል ያለውን ዲያሌክቲካዊ ግኑኝነት የተረዱ አይመስሉም። ቅኝ-ግዛትን እታገላለህ፣ የአፄ ምኒልክንና የጀግኖቻቸውን ትግልና ጀግንነትም አደንቃለሁ፣ በሌላ ወገን ደግሞ የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም  ነገር ሲነሳብኝ ቁርጠት ይይዘኛል የሚለው አነጋገር  የሚያረጋገጠው ብዙ ነገሮች ያልተገለጹን መሆናቸው ነው። በአንዳንድ አገሮች ውስጥ ለምሳሌ እንደቻይና በመሳሰሉት አገሮች ውስጥ ለምን የፀረ-ኢምፔሪያሊዝም ትግል ሊሳካና፣ ቻይና ዛሬ ወደ ኃያል መንግስትነት ለመሸጋገር ቻለች የሚለወን ጥያቄ ብናነሳና ብንመራመር ኖሮ ቀላል መልስ ማግኘት በቻልን ነበር። እንደሚታወቀው ቻይናዎች ከሶስት ሺህ ዓመታት በላይ የዘለቀ የዲናሲቲዎች አገዛዝና፣ ህዝብን በቢሮክራሲያዊ ኃይል በማንቀስቅቀስ ትላልቅ ፕሮጀክቶችን የመሰራትና የህዝቡን ስሜት ማዳበር ከፍተኛ ልምድና ባህል ነበራቸው። ይህም ማለት የቻይና ህዝብ ለብዙ ሺህ ዓመታት ያህል በተለያዩ ስራዎች በመሰማራት ወደ ውስጥ ውስጣዊ-ኃይል ያገኘና ራሱን ያዘጋጀ ስለነበር ይህንን የመሰለ የተደራጀ ህዝብ በአንድ መርሆና ዓላማ ስር ለማሰባሰብ፣ ለማደራጀትና የውጭ ወራሪ ኃይልን ለመወጋት ይቻላል ማለት ነው። በዚህ ላይ እየዳበረ የመጣው የኬራሚክና የሀር ልብስ ማምረት ኢንዱስትሪ፣ ከዚያም በኋላ ለጠብመንጃ የሚያገለግል እንደባሩድ የመሳሰሉትን ፈንጂዎች መስራትና ትልቁን ግንብ መገንባት የመሳሰሉት ነገሮች ቢያንስ ቢያንስ የአስተሳሰብን አንድነትና መንፈስ ሊሰጣቸው ችሏል ማለት ይቻላል። በ1911 ዓ.ም የሪፑቦሊክ ምስረታ ከከሸፈ በኋላ በ1920ዎቹ እነማኦሴቱንግ የማርኪስዝምን ቲዎሪ መሰረት አድርገው ትግል ሲጀምሩ በተለይም በገጠር ውስጥ ያለውን ህዝብ ማንቃት፣ ማደራጀትና ማስተባበር ይህን ያህልም ከባድ አልነበረም። ከዚያ በኋላ የጃፓን ኢምፔሪያሊስታዊ ኃይል ከወረራቸው በኋላ ትግላቸውን ስርዓት ባለው መልክ ለማካሄድና ወደሚፈልጉት  ውጤት ላይ ለመድረስ ይህንንም ያህል ከባድ አለነበረም። ባጭሩ ቻይናዎች ከእኛው ምሁራዊ ኃይልና ማህበረሰብ ጋር ሲወዳደሩ የተሻለ ዕውቀትና የመንፈስ ጥንካሬ ስለነበራቸው እርስ በራሳቸው ሳይሻኮቱ ወደሚፈልጉት ኔሽን ቢልዲንግ(Nation Building) ሂደት ሊሸጋገሩ ችለዋል። በ1949 ዓ.ም ነፃ ከወጡም በኋላ የተለያዩ የአገር ግንባታ ሞዴሎችን በመጠቀም የመጨረሻ መጨረሻ ቅልቅልና ጠንካራ የሆነ በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ ካፒታሊስታዊ ኢኮኖሚ በመገንባት በአጭር ጊዜ ውስጥ ሁለት ሶስተኛው የሚሆነውን ህዝብ ከድህነት ለማላቀቅ ችለዋል። በአሁኑ ወቅት በአንዳንድ ቴክኖሎጂዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ ቀዳሚነትን በማግኘት፣ በነፃ የሚንቀስቀስና ራሱን የቻለ ኢኮኖሚ መገንባት ችለዋል። ይህ ዐይነቱ ራስን ለመቻል የተደረገውን ትግል ስንመለከት ቻይናዎች፣ ቀደም ብሎ ደግሞ ራሺያኖችና ጃፓኖች ኢምፔሪያሊዝም የሚለውን በአንድ አገር ውስጥ የተሟላ ዕድገት እንዳይኖር የሚቀናቀነውንና አፍኖ የሚይዘውን ስርዓት ጠንቅቀው በማወቃቸውና፣ ቀሰ በቀስ ተግባራዊ መሆን የሚገባውን ኢኮኖሚያዊ ግንባታ፣ ማህበራዊና የህብረተሰብ አደርጃጀትና ንቃተ-ህሊና አስፈላጊነት በመረዳታቸው ነው። የሰፊውን ህዝብ ንቃተ-ህሊና ለማዳበር ደግሞ የግዴታ ሰፊው ህዝብ ማንበብና መጻፍ እንዳለበት በመረዳታቸው በዚህ ላይ ተከታታይነት ያለው ስራ ለመስራት ችለዋል። የዚህ ሁሉ ውጤት በአንድ በኩል ወደ ውስጥ ጠንካራ ማህበረሰብ እንዲገነባ ሲያስችል፣ ወደ ውጭ ደግሞ በራሱ የሚተማመንና የዓለምን ፖለቲካ የተረዳ ምሁራዊና የተገለጸለት ኃይል ለማፍራት ችለዋል ማለት ይቻላል። 

ወደ አገራችን ስንመጣ በእርግጥ በድሮው መልክ ፀረ-ኢምፔሪያሊዝም ትግል ማካሄድና ቅስቀሳም ማድረግ አሰፈላጊ አይደለም። የመፈክር ጋጋታም የትም አያደርሰንም። በእኛ መሀከል ያለው ትልቁ ችግር በልዩ ልዩ መልኮች የሚገለጸውን ኢምፔሪያሊዝም የሚለውን ፀንሰ-ሃሳብ ከሳይንስ አንፃር ለመረዳት አለመቻላችን ነው። ኢምፔሪያሊዝም የሚለው ፅንሰ-ሃሳብ የአሜሪካን ካፒታሊዝም ወይም ደግሞ የምዕራቡ ካፒታሊዝም ካደገ በኋላ የተፈጠረ አስተሳሰብ ሳይሆን፣ ለብዙ ሺህ ዓመታት ያለና እነ ፕሌቶን የመሳሰሉት ፈላስፋዎች የሚጠቀሙበት ፅንሰ-ሃሳብ ነበር። በጊዜው አንድን ኃይል ኢምፔሪሊስታዊ ብሎ መጥራት ፅንሰ-ሃሳቡ በቀጥታ ከወረራ ጋር ለመያያዝ በመቻሉ ነው። ይሁንና በታሪክ ውስጥ ብቅ ብቅ ያሉትን ኢምፔሪያሊስታዊ ኃይሎችን ስንመለከት፣ የአቴኑ ኢምፔሪያሊዝም፣ የፐረሺያው ኢምፔሪያሊዝምና የሮማውያን ኢምፔሪያሊያስት ኃይሎች፣ እነዚህ ኃይሎች በመሉ አንዳንድ አገሮችን ቢወሩም ስልጣኔን የሚያመጡ እንጂ ያለውን በመደምሰስ የራሳቸውን ለመትከል ብቻ አልነበረም። አካሄዳቸውም ጥሬ-ሀብትን ለመፈለግ ሳይሆን ግዛትን ለማስፋፋትና ለማስገበር ስለነበር የራሳቸውን ስልጣኔ ካለው ጋር በማውሃድ ለወረሯቸው አገሮች በሙሉ እስከተወሰነ ደረጃ ድረስ ውስጠ-ኃይል ሊሰጧቸው ችለዋል። በጊዜው የነበረው አስተሳስብ ከዛሬው ኢምፔሪያሊስታዊ አስተሳሰብ ጋር ሲወዳደር በብዙ ሚሊዮን ማይሎች ርቆ የሚገኝና የአንድን አገር ባህል የመደምሰስና እንዳለ አንድን አገር የማፈረካከስ ባህርይ አልነበረውም። 

በአንፃሩ ከካፒታሊዝም አብራክ የተፈጠረውን ኢምፔሪያሊዝምን ስንመለከት ባለፈው ጸሁፌ ላይ ለማብራራት እንደሞከርኩት´ ስርዓቱ ከብዝበዛና ከማፈናቀል ጋር የተያያዘ ነው። ሌሎች አገሮችን በመውረርና የጥሬ-ሀብታቸውን በመዝረፍ ነው እየደለበ ለመምጣት የቻለው። በዚያው መጠንም ከትውልድ ወደትውልድ የተላለፉ የስራ-ክፍፍልንና ተቋማትን፣ እንዲሁም ልዩ ልዩ እሴቶችን በመደምሰስና የፕላንቴሽን ኢኮኖሚንና አንድ ወጥ (Mono Culture) ምርትን በማስፋፋት ነው ሀብትን ለማካበት የቻለው። የካፒታሊዝም መሰረት የተነጠፈው በማዕከለኛው ክፍለ-ዘመን ቢሆንም፣ ካፒታሊዝም ይህንን መሰረት በማድረግ ነው ከዝቅተኛ ወደከፍተኛ ዕድገት ሊሸጋገር የቻለው። በመሀከሉ ከ15ኛው ክፍለ-ዘመን ጀምሮ የተካሄደው ባህላዊ ለውጥ፣ የመጨረሻ መጨረሻ ኢንላይተንሜንት የሚባለው በ17ኛው ክፍለ-ዘመን ብቅ ያለው ምሁራዊ እንቅስቃሴ ቀስ በቀስ ለሳይንሳዊ ምርምር መንገዱን በማዘጋጀት ካፒታሊዝም ካለሳይንስና ካለቴክኖሎጂ ሊያድግና ሊዳብር እንደማይችል ግልጽ እየሆነ መጣ። ይሁንና ከጋሊሌዮ ጀምሮ እስከ ሬኔ ዴካ ድረስና፣ ኒውተንና ላይብኒዝ የመሳሰሉትን ሳንቲስቶችና ፈላስፋዎችን ስራ ስንመረምር በሳይንስ ላይ ምርምር ሲያደርጉና ለቴክኖሎጂ ዕድገትም አስፈላጊውን መሰረት ሲጥሉ አስተሳሰባቸውና አካሄዳቸው በሙሉ ካፒታሊዝም በዚህ መልክ ያድጋል ብለው በማሰባቸው ሳይሆን የሰውን ልጅ ከነበረበት የጨለማ አኗኗር በማላቀቅ ራሱን በማግኘትና የተፈጥሮን ምስጢር በመረዳት የተሻለ ኑሮና ማህበረሰብ ብቻ እንዲመሰረት ለማድረግ ነበር። የካፒታሊዝም አነሳስና የኢንዱስትሪ አብዮት መካሄድ ይህንን የእነ ጋሊሊዮን፣ የኒውተንና የላይብኒዝምን አስተሳሰብ በመጻረር ሳይንስንና ቴክኖሎጂን ለሰው ልጅ መጠቀሚያ ሳይሆን ተፈጥሮን መበዝበዢያና የሰውን ልጅ መቆጣጠሪያ በማድረግ የተወሳሰበና ግልጽ ያልሆነ ሁኔታ ሊፈጠር ቻለ። እነ ማርክስ ከመነሳታቸው በፊት ይህንን ገደብ ያጣ የተፈጥሮን ሁኔታ የሚያናጋና የተፈጥሮን ህግ ያልተከተለ ብዝበዛና፣ በኢንዱስትሪ አብዮት ምክንያት የተነሳ የተከሰተውን ህብረተሰብአዊና ተፈጥሮአዊ መናጋት ያጠኑና የተመለከቱ ሮማንቲክሶች በመባል የሚታወቁ ምሁራን  አንድ ህብረተሰብ በዚህ መልክ መገንባት እንደሌለበት ለማሳየት ሞክረዋል። ይህም የሚያረጋግጥው አንድ ነገር ተግባራዊ ሲደረግ በአውሮፓ የምሁራን ባህል ውስጥ አንዳንድ ምሁሮች ዝምብለው እንደማይመለክቱ ነው። ሁሉም ነገር ትችታዊ በሆነ መልክ መታየትና መገምገም አለበት የሚለው አካሄድ በተለይም መንግስታትን እስከተወሰነ ደርጃ ድረስ ለመቆጣጠር አስችሏል። በየጊዜው ጥልቀትን እያገኘ የመጣው ትችታዊ ምሁራዊ እንቅስቃሴ፣ በተለይም እንደሶስይሎጂና የህሊና-ሳይንስ ምርምሮች፣ እንዲሁም ከእነ አዳም ስሚዝ በተለየ መልክ የፈለቀውና የዳበረው ብሄራዊ እኮኖሚ ወይም ደግሞ የኢኮኖሚን ዕድገት ከታሪክ ጋር ማያያዝና (Historical School) የኢኮኖሚ ዕድገትም ካለማኑፋክቸር ሊያድግና ውስጣዊ ኃይል ሊያገኝ አይችልም የሚለው  አስተሳሰብ የሚያረጋግጠው የአውሮፓ ምሁራን አንድን ነገር በጭፍን ዝምብለው እንደማይከተሉ ነው።

ያም ሆነ ይህ የካፒታሊዝም ዕድገት ለአዳዲስ አስተሳሰቦች መፀነስ ዕድል ቢሰጥም እንደፋሺዝምና ዘረኝነት የመሳሰሉት ርዕዮተ-ዓለሞች የፈለቁት ከዚህ ስርዓት ውስጥ ነው። ካፒታሊዝምም ከነጭ “ዘር” ጋር በግዴታ የሚያያዝ በመሆኑ፣ በተለይም ዘረኝነትን አጥብቀው ለሚሰብኩ ኃይሎች  ዕውቅና (Legitimacy) ሊሰጣቸው ችሏል። ከነጭ ዘር በስተቀር ሌላ የሰው ልጅ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ባለቤት ሊሆን አይችልም፤ በአፈጣጠሩም ለሳይንስና ለቴክኖሎጂ የሚያመች አይደለም የሚለው አስተሳሰብ በዓለም አቀፍ ደረጃ በመስፋፋቱ ሁላችንም ሰጋጅና ነጭን አምላኪ ለመሆን በቅተናል። አንዳንዶቻችንም ጥቁር ወይም ቡናማ የመሰለውን ቀለማችንን በመጥላት ነጭ ፀጉርና ሰማያዊ ዐይን(Blond Hair and Blue Eyes) ያለውን የነጭ ዘር አምላኪ በመሆን ወደ አገር አፍራሽነት ለማምራት ችለናል።  በየቤተክርስቲያናትም ውስጥ የሚታዩት ስዕሎች፣ እየሱስንና ማርያምን ከነጭ ዘር ጋር ማያያዝ፣ ጥቁሩን ደግሞ ሰይጣን አስመስሎ ከስሩ ማስቀመጥ፣ እነዚህና ሌሎች ነገሮች በሙሉ ሳንወድ በግድ የነጭ ዘርን የበላይነት አሜን ብለን እንድንቀበል አስገድዶናል። ቀደም ብሎ በህወሃት የአገዛዝ ዘመን፣ አሁን ደግሞ በአቢይ የአገዛዝ ዘመን ነጮች ልዩ ቦታ የሚሰጣቸውና፣ ከውጭ ሃገር ወደ ኢትዮጵያ የሚመጡ ነጮች ልዩ  እንክብካቤ የሚደረግላቸውና ካለምንም ጥበቃና መንገላታት ከአውሮፕላን ማረፊያ ወርደው ወደ መሀል ከተማ ለመግባት እንደሚችሉ ነው የምንሰማው። በአንፃሩ ከውጭ ሀገር የሚገቡ ኢትዮጵያውያንም ሆነ ሌሎች የአፍሪካ አገር ዜጎች እውሮፕላን ጣቢያ ከደረሱ በኋላ ለማለፍ አራት ሰዓት ያህል እንደሚጠብቁ ነው የምንሰማው። በአንድ ስብሰባ ላይ አንድ የካሜሩን ሴት አዲስ አበባ አውሮፕላን ማረፊያ የደረሰባትን መንገላታት ስትነግረኝ እናንተ ኢትዮጵያውያኖች ዘረኞች ናችሁ በማለት ነው  ብሶቷን የነገረችኝ። ከኤርፖርቱ ውስት ለመውጣት አራት ሰዓት መጠበቅ እንደነበረባት እየተበሳጨች ነግራኛለች። እኔም ይህ ዐይነቱ ዘረኝነት አንቺን ብቻ ሳይሆን እኛ ኢትዮጵያውኖችንም የሚመለከት ጉዳይ ስለሆነ ጉዳዩ ከዕውቀትና ከንቃተ-ህሊና ማነስ ጋር እንደሚያያዝ በማስረዳት ላቀዘቅዛት ችያለሁ። ይህ ሁሉ የሚያረጋግጠው በተለይም የብሄረሰብን አርማ ይዘው ስልጣን ላይ የወጡና የሚወጡ የዚህም ሆነ የዚያኛው ብሄረሰብ ኤሊቶች ስልጣን ላይ ለመቆየት የሚችሉት ከውስጥ ዘረኝነትን ሲያስፋፉና ለነጩ ደግሞ ተገዢ ሲሆኑ ብቻ ነው።  ይህንንም ተገን በማድረግ ነው በተለይም እንደአሜሪካን የመሰለው ኢምፔሪያሊስታዊ ኃይል በእኛና በተቀረው ዓለም ህዝብ ላይ የበላይነቱ ለማስፈንና እንድናመልከውም ሊያደርገን የቻለው።  

ለዚህ ደግሞ በተለይም ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት በኋላ የተፈጠረው አዲስ የኃይል አሰላለፍና፣ የአሜሪካን ዶላርም የዓለም የመገበያያና ማስቀመጫ መሳሪያ(Trading and Reserve Currency)1 መሆን የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ዶላርን በመጠቀም በተለይም የአፍሪካን ዕድገት መቆጣጠሪያና ሀብቷን መበዝበዢያ መሳሪያ ለማድረግ በቅቷል። በተለይም የዓለም አቀፍን ስም የተከናነቡ፣ እንደ ዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅትና(IMF) የዓለም ባንክ(World Bank) የመሳሰሉትን ተገን በማድረግና ሳይንሳዊ ይዘት የሌለው፣ አንጀት አጥብቅ የኢኮኖሚ ፖሊሲ(Austerity Economic Policy) ተግባራዊ እንዲያደርጉ በማስገደድ በየአገሮቹ ውስጥ ያልተስተካከለ ሁኔታ (Unbalanced Situation) እንዲፈጠር ለማድረግ ቻለ። በተለይም እያንዳንዱ አገር የማክሮ ኢኮኖሚ ፖሊሲ(Macroeconomic Policy) ተግባራዊ ማድረግ አለበት በማለት ከየአገሩ ተጨባጭ ሁኔታና ከህዝቡ ፍላጎት ውጭ የሆነ የኢኮኖሚ  ፖሊሲ እንዲተገበር በማድረግ ድህነትና ረሃብ እንዳይወገዱ ለማድረግ በቃ። ይህ ዐይነቱ የማክሮ ኢኮኖሚክ ፖሊሲ ደግሞ ሙሉ በሙሉ በነጻ ገበያ ላይ የሚመረኮዝና የመንግስትን ጣልቃ-ገብነት የሚቃወም በመሆኑ ፖሊሲው ሁለ-ገብ ከመሆን ይልቅ በተናጠል ነገሮች ላይ ብቻ የሚያተኩር ለመሆን በቃ። በእነ ዓለም የገንዘብ ድርጅትና በዓለም ባንክ፣ በአጭሩ በዓለም አቀፍ ኮሙኒቲው የሚደነገገው የማክሮ ኢኮኖሚክ ፖሊሲ ደግሞ በመሰረቱ በታላቁ ኢኮኖሚስት በኬይንስ የረቀቀውንና አብዛኛዎቹ የካፒታሊስት አገሮች ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት በኋላ ተግባራዊ´ ያደረጉትን በመንግስታጥ ጣልቃ-ገብነት የተደገፈውን የመልሶ ግንባታ ፖሊሲ እንዳለ የሚፃረር  ነው። በኬይንስ ዕምነትም የካፒታሊስት ኢኮኖሚ ዕድገት በየጊዜው ከፍና ዝቅ ስለሚልና፣ በዚህም የተነሳ የስራ-አጥ ቁጥር ስለሚጨምር የግዴታ መንግስት በፊስካል ፖሊሲ አማካይነት ጣልቃ በመግባት ኢኮኖሚው እንዲንቀሳቀስ ማድረግ መቻል አለበት። መንግስት ራሱ እንደጠያቂ ስለሚቀርብና ለልዩ የግል ተቋራጮች ኢንቬስት እንዲያደርጉ ዕድል ስለሚሰጥ በዚያው መጠንም ገንዘብ በቀጥታ ወደምርታማ ነገሮች ላይ በመፍሰስ ኢኮኖሚው እንዲያድግ ያደርጋል ይላላ። ስለሆነም በዚህ መልክ በተዘዋዋሪ የሚደጎመውና የሚታገዘው ኢኮኖሚ የስራ መስክ በመክፈት የሚመረቱት ምርቶች በመሸጥ፣ በተዘዋዋሪ ደግሞ በኢኮኖሚው ማደግ የተነሳ የመንግስትም የቀረጥ መሰረት(Tax Base) በማደግ በየጊዜው ከቀረጥ ስብሰባ የሚያገኘው ገቢ ስለሚጭምር ዕዳውን ለመክፈልና የተቀረውን ደግሞ መልሶ ለመዋዕለ-ነዋይ እንዲያውለው ዕድል ያገኛል ይላል። ይህንን የኬይንስን ቅዱስና ትክክለኛ አመለካከትና አካሄድ የዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅትና የዓለም ባንክ፣ ባጭሩ ኒዎ-ሊበራል የሚባሉት ኢኮኖሚስቶች እንዳለ ይቃወሙታል። በእነሱ ዕምነት ሁሉም ነገር ለገበያው መለቀቅ አለበት። ከረጅም ጊዜ አንፃር ገበያ ራሱን በራሱ የማረም ኃይል ስላለው ሁሉም ነገር ሚዛናዊነትን ያገኛል ይላሉ። በኢኮኖሚ ዕድገት ታሪክ ውስጥ ያልታየ ነገር በመንዛት ብዙ ወጣት ተማሪዎችን ያሳስታሉ ማለት ነው።  

ለማንኛውም  የአሜሪካን ዶላር ከወርቅ ከተነጠለ  ከ1971 ዓ.ም በኋላና፣  በ1973  ዓ.ም ከቋሚ የገንዘብ ልውውጥ(Fixed Exchange Rate) ይልቅ ተለዋዋጭ የገንዘብ ልውውጥ (Varaibale Exchange Rate)2 በተለይም በካፒታሊስት አገሮች ውስጥ ተግባራዊ እንዲሆን ሲወሰን፣ ከዘይት መወደድ ጋር በመደመር በዓለም አቀፍ ደረጃ የፋይናንስ ካፒታል ብቻውን ተለይቶ እንዲወጣ አደረገው። በዘይት ሺያጭ የተነሳ በዶላር የደለቡ አገሮች ገንዘባቸውን ወደ አውሮፓና አሜሪካ በማሸሽና ባንኮችን በማበልጸግ ለፋይናንስ ካፒታሊዝም ዕድገት  ልዩ ዕምርታን ሊሰጠው ቻለ። በዚህ ላይ ልዩ ልዩ የገንዘብ ማስቀማጫ ዘዴዎች፣ ሀብት መፍጠሪያና መበዝበዢያ መሳሪያዎች እንደ ሄጅ ፈንድስ(Hedge Funds)3 የመሳሰሉት በመፈጠራቸው በአፍሪካና በተቀሩት የሶስተኛው ዓለም አገሮች የሚገኙትን የጥሬ-ሀብቶች ለመቆጣጠርና ለመበዝበዝ አመቺ ሁኔታ ተፈጠረ።  በዚያው መጠንም በተለይም ከጥሬ-ሀብት መቆጣጠርና ማውጣት ጋር የተያያዙና በአሜሪካን ትላልቅ ኩባንያዎች የሚደገፉ ጦርነቶች(Proxy Wars) በመስፋፋትና ከየአገሩ አገዛዞች ጋር በመመሰጣጠር  ምስኪኑን ህዝብ መቆሚያ መቀመጫ ሊያሳጡት ቻሉ። በየአገሮች ውስጥም ዶላር ከመስፋፋቱ የተነሳ የአብዛኛዎቹ የሶስተኛው ዓለም አገር ኢኮኖሚዎች በዶላር ላይ የሚመኩ በመሆን፣ በየጊዜው በሚካሄደው የገንዘብ ቅነሳ(Devalutaion) ምክንያት የተነሳ የየአገሩ ገንዘብ የመግዛት ኃይል በከፍተኛ ደረጃ እንዲዳከም ለመደረግ በቃ። ካለ ዶላርና ኦይሮ ኢኮኖሚን ማሳደግ አይቻልም የሚለው ፍልስፍና ስለተስፋፋ የየአገሩ ገንዘብ ሊኖረው የሚችለውን ሚናና ኃይል ተፈላጊ ቦታ ሳይሰጠው ቀረ። በንግድ ልውውጥና በብድር አማካይነት ከውጭ የሚመጣው ዶላር ደግሞ አብዛኛው ምርትን ለማሳደግና(Productivity)  ለቴክኖሎጂያዊ ለውጥ ሳይሆን  ለቅንጦት ዕቃዎች ስለሚውል የውጭ ዕዳው በየዓመቱ እያደገና የንግድ ሚዛኑም በከፍተኛ ደረጃ እየተዳከመ ለመምጣት ቻለ። በዚህ መልክ ግሎባል ካፒታሊዝምና የአሜሪካን ዶላር ልዩ ቦታን መያዝና እንደአምልኮ መታየት በየአገሩ የሚገኘውን የጥሬ-ሀብትና የሰው ኃይል ስርዓት ባለው መልክ ማንቀሳቀስና ኢኮኖሚውን በሚያስተማምን መልክ መገንባት አልተቻለም። ባለፈው ጽሁፌ ለማሳየት እንደሞከርኩት በዚህ መልክ የሚገለጸው ካፒታሊዝም በየአገሮች ውስጥና በዓለም አቀፍ ደረጃ አመጽን በማስፋፋት፣ በተለይም በደካማው የህብረተሰብ ክፍል ዘንድ ፍርሃትን ማሳደር ቻለ። ካፒታሊዝም ባህላዊ ነገሮች የሚባሉትን የአሰራርና ስልቶችንና እሴቶችን በመደምሰስ የሰው አስተሳሰብ እንዳለ ወደ ፍጆታ አጠቃቀም( Consumption Pattern) እንዲለወጥ በማድረግ  የሰው የእርስ በርስ ግኑኝነትም በገንዘብ እንዲለካ ለማድረግ በቃ።  ሁሉም ነገር ገደብ እንዳይኖረው በማድረግ፣ በየአገሮች ውስጥ  ባህለ-አልባ አሰተሳሰብ መፍጠር ተቻለ። ካለገደብ መብላት፣ ካለገደብ መጠጣት፣ ካለገደብ ሁሉንም ነገር መመኘት፣ማግበስበስና ማድረግ የሚለው  አስተሳሰብ ስለተስፋፋ በተፈጥሮና በህብረተሰብ፣ እንዲሁም በባህል ላይ ከፍተኛ ዘመቻ በማካሄድ እንደኛ የመሰሉ አገሮች ትርምስ ውስጥ ሊገቡ ቻሉ። የአገራችን ተጨባጭ ሁኔታ ይህንን ነው የሚያረጋግጠው። በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ በመንገድ ላይ የሚሽከረከሩትን የቅንጦት መኪናዎችን ለተመለከተ፣ በጋብቻ ጊዜ በአምስት ኮከብ ሆቴልቤቶች ውስጥ የሚደገሰው ድግስና፣ ሙሽሮች የሚሄዱበት ከአሜሪካን የመጣ ርዝመቱ አራት ሜትር የሚያክል ነጭ መኪናና፣ በአንዳንድ ቦታዎች የሚሰሩት የገበያ አዳራሾችና(Malls) ለሺያጭ የሚደረደሩት የቅንጦች ዕቃዎች የሚያረጋግጡት የባህል ውድቀትን ነው። ይህ ዐይነቱ የፍጆታ አጠቃቀምና ልዩ ዐይነት መኪናዎች መሽከርከር ከአገራችን ተጨባች ሁኔታ ጋር የሚሄዱ አይደሉም። በተለይም ገንዘብ ይናገራል፣ ገንዘብ ዓለምን ያሽከረክራል(Money Talks and Money makes the World go round) የሚለው አስተሳሰብ በመስፋፋቱ የሰው ልጅ ህይወት ከመንፈሳዊ ይልቅ ይበልጥ ማቴሪያላዊ ለመሆን በቅቷል። እንደኛ ባለው ከፍተኛ ምሁራዊ ድክመት በሚታይበት አገር ውስጥ በየጊዜው ተግባራዊ የሚሆኑ የኢኮኖሚ ፖሊሲዎችን ለመመርመር ስለማይቻልና ፍላጎትም ስለሌለ እንደምናየው የአገራችን እሴትች በመበጣጠስ ሰፊው ህዝብ ግራ ተጋብቶ ይገኛል። ከፍተኛ የመንፈስ መቃወስም ይታያል። በአሁኑ ጊዜ ወደ ዕብድነት የሚጠጉ  17 ሚሊዮን የሚሆኑ ዜጎች በጭንቅላት ህመም እንደሚሰቃዩ ይነገራል።

ይሁንና ካፒታሊዝም እንደዚህ ዐይነት ብዝበዛ፣ ህብረተሰብአዊና ተፈጥሮአዊ ቀውስ ቢያስከትልም፣ በሌላ ወገን ግን በካፒታሊዝም አማካይነት ብቻ ነው ይህ ዐይነቱ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ምጥቀት ሊታይ የቻለው። የባቡር ሃዲድ መፈጠርና በየጊዜው መሻሻል፣ አውሮፕላን ተፈጥሮና ተሻሽሎ ብዙ ወራቶችን የሜፈጀው መንገድ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ በስምንት ሰዓታትና ከዚያም በታች ለመድረስ መቻል፣ በኢንተርኔት ቴክኖሎጂ አማካይነት መረጃዎችን ማግኘትና መለዋወጥ፣ ወንዝ ሄዶ ልብስ ከማጠብ ይልቅ በልብስ ማጠቢያ ቤት ውስጥ ማጠብና ማድረቅ… ወዘተ. እነዚህ ለውጦችና መሻሻሎች በሙሉ የሚያያዙት ከካፒታሊዝም ዕድገትና፣ ካፒታሊዝም ትርፍን ለማካበትና ገበያዎችን ለመቆጣጠር ሲል በሚፈጥረው አዳዲስ ቴክኖሎጂዎች የተነሳ ነው። ከዚህም በላይ ለሙዚቃና ለፊልም ኢንዱስትሪ አመቺ ሁኔታ በመፈጠሩ ሙዚቃና ፊልም፣ እንዲሁም ቲያትርና ልዩ ልዩ ሞዶች ዓለም አቀፋዊ ባህርይ በመውሰድ እስከተወሰነ ደረጃ ለመኮረጅ ተቻለ።  ሰለሆነም በካፒታሊስት አገሮች የተፈጠረው ቲክኖሎጂ  እስከተወሰነ ደረጃ ድረስ የዓለም ህዝብ ሊጠቅምበት ችሏል ማለት ይቻላል። ይህ ዐይነቱ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ጠቀሜታ ግን የዓለምን ህዝብ እንዳለ ውስጣዊ ኃይል(Empower) ሊያጎናጽፈው አልቻለም። ቀደም ብዬ ባብራሁት ምክንያት የተነሳና፣ ካፒታሊዝምና ኢምፔሪያሊዝም ልዩ መስመርን ለመከተል በመቻላቸው፣ የስውን ልጅ ነፃነት የመቀናቀንና ውስጠ-ኃይሉን የማዳከም ኃይላቸው እያየለ ለመምጣት ችሏል። በአብዛኛዎቹ የሶስተኛው ዓለም አገሮች የሚገኙት አገዛዞች የሳይንስና የቴክኖሎጂን ምንነት ባለመረዳታቸው ከኢምፔሪያሊዝም ጋር በመቆላለፍ ይበልጥ ጨቋኞች ለመሆን በቁ። በዚህ አካሄዳቸው የሰውን ልጅ ውስጣዊ ኃይልና ፍላጎት በማፈን እንዳለ ነፃነቱን ለመግፈፍ በቁ።

ከዚህ ዐይነቱ አጠቃላይ ሁኔታ ስንነሳ በዛሬው መልክ የሚካሄደው ትግል የሳይንስን ምንነትና ሚና፣ በተለይም ደግሞ የተለያዩ የኢኮኖሚና የህብረተሰብ ሳይንስ ቲዎሪዎችን በማጥናትና በመረዳት ለአገራችን የተሟላ ዕድገት የሚያመቸውን መስመር መከተል ነው። ከዚህም በላይ አንድ አገር የተሟላ ዕድገት ለማግኘት የምትችለውና ህዝቡም ዕውነተኛ ነፃነት የሚሰማው ኢኮኖሚክስ ከተፈጥሮ ሳይንስ፣ በተለይም ከፊዝክስ ጋር የተያያዘ ሲሆን ብቻ ነው። ኢኮኖሚ ቲዎሪና ፖሊሲ በራሳቸው ምንም ነገር  ሊፈጥሩ የሚችሉት ነገር የለም። በኃይልና(Energy) በማሽን አማካይነት ብቻ ነው  አንድን ነገር ካለበት ሁኔታ ወደሌላ ነገር መለወጥ የሚቻለው። የምንጠቀምባቸውና የምንጓዝባቸው፣ የኋላ ኋላም በገንዘብ የሚተመኑና፣ ኢኮኖሚው በዚህ መልክ አድጓል ተብሎ ሲነገር፣ እዚህ ቦታ ለመድረስ ቅድመ-ሁኔታውና መነሻው ፊዚክስ ነው። ሳይንቲስቶች ሁሉም ነገር ፊዚክስ ነው  የሚሉት አባባል አላቸው። ይህም ማለት ካለፊዚክስ ምንም ነገር ማድረግ አይቻልም ማለት ነው። ራሱም ፖለቲካ ግንዛቤ ውስጥ ሊገባ የሚችለው፣ ፖለቲካ ከኢኮኖሚክስ፣ ከተፈጥሮ ሳይንስ፣ ከፍልስፍናና፣ በጠቅላላው አርትስ ብለን ከምንጠራቸው ነገሮች ጋር በጥብቅ የተያያዘ መሆኑን ስንረዳ ብቻ ነው። ፖለቲካ በራሱ ብቻ ትርጉም የለውም። ብቻውን ተነጥሎ የሚታይ ከሆነ እንደበድን ነገር ነው። ያም ሆነ ይህ፣  ይህ  ዐይነቱ ምርምርና ጥናት በመሰረቱ የሚጣለው ምሁር ነኝ በሚለው ትከሻ ላይ ነው። በሌላ ወገን ደግሞ በአገር ወዳድነት ስሜት በመነሳሳት ጠለቅ ያለ ምሁራዊ ጥናት ለማካሄድ የማይቻልና፣ በተከታታይም መጽሄቶችም ሆነ ጆርናሎች በማይወጡበት አገር ውስጥ ንቃተ-ህሊናን ማሳደግ አይቻልም። የውጭ ኃሎችን ጣልቃ-ገብነት ለመመከት የሚያስችል በሳንይስና በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ ሰፋ ያለ ኢኮኖሚና ማህበረሰብ መገንባት አይቻልም። ባጭሩ በባዶ ሜዳ ላይ ፀረ-ኢምፔሪያሊዝም ትግል ማካሄድና መጮህ ወደሚፈለገው ውጤት ላይ አያደርሰንም። ዕውነተኛ ፀረ-ኢምፔሪያሊዝም ትግል ለማካሄድ ደግሞ ከውስጥ ሆነው የተሟላ ዕድገትን የሚቀናቀኑትንና በስማቸው ብቻ ዝናን የተጎናጸፉትንና የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም አቀንቃኝ ኃይሎችን በሳይንሱ መታገል አስፈላጊ ነው። ትግሉ ውስብስብ ስለሆነ ከሁለት አንዱን መምረጥ አለብን። አይ ስርዓት ያለውና ´በበሰለ መልክ ትግል በማካሄድ የታሪክን ግዴታ መወጣት፣ አሊያም ደግሞ ዝም ብሎ እዚህና እዚያ በመፍጨርጨርና ሰፊውን ወጣት ኃይል በማሳሳት የራስን ኮሮጆ በመሙላት ታጋይ ብሎ መቅረብና አገራችን እንደ አንድ አገር በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ ተመስርታ እንዳትገነባ ማድረግ። በአገራችንም ሆነ በውጭ ያለው ኢትዮጵያዊው ኃይል፣ በተለይም ደግሞ ምሁር ነኝ የሚለው ግራ ተጋብቶ ሌላውን ግራ የሚያጋባው ለብዙ ዐመታት የራስን ኑሮ በመሰዋት ጥልቀት ያለው ምርምርና ጥናት ለማድረግ ባለመቻሉ ነው። በተለይም የፍልስፍናንና የሳይንስን ምርምር፣ የኋላ ኋላ ደግሞ የቴክኖሎጂ ዕድገትን ስንመለከት ከግሪኩ ስልጣኔ አንስቶ እስከ አስራ-ዘጠነኛው ክፍለ-ዘመን የነበረውን የምሁርና የኑሮ ሁኔታ ስንመረምር ፈላስፋዎችና ሳይንስቲስቶች የኖሩት ለሌላው ብለው እንጂ ለራሳቸው እንዳልኖሩ ለመረዳት እንችላለን። አንዳንዶች ለምርምርና ለፍልስፍና ቦታ በመስጠት ሚስት እንኳ ሳያገቡ ነው ህይወታቸው ያለፈው። እንደዚሁ አንዳንዶች በጋሪ ከበርሊን እስከሞስኮና ፓሪስ ድረስ በመጓዝ ነው ሳይንስንና ቴክሎጂን ለማስፋፋት ጥረት ያደርጉ የነበረው። ሌሎች ደግሞ በተለይም በማዕከለኛው ክፍለ-ዘመን በሰፈነው ፀረ-ሳይንስ አስተሳሰብ አንዳንዶቹ እስር ቤት ሲወረወሩ፣ እነ ቡሩኖ ጋርዲያኖ የመሳሰሉት የጣሊያን ተመራማሪዎች ደግሞ በካቶሊክ ቄሶች ሰውነታቸው በሜዳ ላይ እንዲቃጠል ሊደረግ በቅቷል። የኋላ ኋላ ግን ሳይንስና ቴክኖሎጂ በአሸናፊነት በመውጣት ከአገር ተሻግረው ዓለምን ለመቆጣጠር የቻሉበት ሁኔታ ሊፈጠር ችሏል።

ዛሬ በአገራችን ምድር ያለውን ሁኔታ ስንመለከት በመሰረቱ ከንቃተ-ህሊና ማነስና ጠለቅ ያለ ዕውቀት ባለመኖሩ የተፈጠረና የሚፈጠር ሁኔታ ነው። በተለይም የፖለቲካ ትግል እናካሄዳለን ብለው ለመቶ ሺሆች የሚሆኑ እህቶቻችንና ወንድሞቻችን መሞትና መሰቃየት ምክንያት የሆኑትን ታጋዮች ነን ባዮችን ጭንቅላት በምንመረምርበት ጊዜ እንደዚያ ወዳመረረና ወደሚያጨራርስ ሁኔታ ውስጥ ለመግባት የቻሉት ጭንቅላታቸው በጥሩ ዕውቀት ስላልተኮተኮተና ራሳቸውም ሰው መሆናቸውን ለመገንዘብ ባለማቻላቸው ነው። ጭንቅላታቸው ልክ እንዳልበሰለ ተምር የሚመር በመሆኑ ትግላቸው ሁሉ ከምሬት ጋር የተያያዘና፣ አንዱን ካላጠፋሁ ስልጣን ላይ ለመውጣት አልችልም በሚል አስተሳሰብ ጭንቅላታቸው የተወጠረ በመሆኑ ነው። አንድ ከኢራን የመጣና  የተምር ዛፍ ከሚተከልበት አካባቢ ያደገ ጓደኛዬ ሲነግረኝ፣ ሳይበስል መሬት ላይ የወደቀ ተምር ሊበላ ሲሞከር ምሬቱ አያድርስ ይላል፤ በጣም ይጎመዝዛል ብሎ የነገረኝ።  ታዲያ ያ እንደዚያ የሚጎመዝዘው ተምር በደንብ በፀሃይ ኃይል ከበሰለና ወደ ቡናማነት ከተቀየረ በኋላ ተለቅሞ ሲበላ በጣም ይጣፍጣል ብሎ  የፀሀይ ኃይል በአንድ ሰብል መብቀልና መብሰል ላይ ያለውን አዎንታዊ ሚና ሲነግረኝ ይህንን ጉዳይ የግዴታ ወደኛው በጣም ወደሚመረው ጭንቅላት ልተረጉመው ተገደድኩኝ። ማንኛውም ሰው ከልጅነቱ ጀምሮ ጭንቅላቱ ካልተኮተኮተና በየጊዜው የማይታደስ ከሆነ የማመዛዘንና አርቆ  የማሰብ ኃይሉ ደካማ እንደሚሆን የተረጋገጠ ነው። ፍሪድርሽ ሺለር የሚባለው  የ18ኛው ክፍለ-ዘመን የጀርመኑ ፈላስፋና ገጣሚ በአውሮፓ ምድር ውስጥ በ17ኛው ክፍለ-ዘመን በካቶሊክና በፕሮቴስታንት ሃይማኖት ተከታዮች መሀከል ሰላሳ ዓመት የፈጀውን የርስ በርስ ጦርነት ካጠና በኋላ እንደዚህ በማለት ይገልጻል። ከአርስቲቶለስ ጀምሮ ስለዲሞክራሲ ብዙ ሰምተናል፤ ይሁንና አሁንም ቢሆን ከአረመኔነት ባህርያችን አልተላቀቅንም በማለት የሰው ልጅ ጭንቅላት በየጊዜው መኮትኮትና መታደስ እንዳለበት The aestehetical Education of the Human Mind በሚለው ጽሁፉ ውስጥ ያስተምረናል። የፍልስፍናን፣ የተፈጥሮ ሳይንስንና የማቲማቲክስን ተመራማሪዎችን፣  እንዲሁም በጣም ደስ የሚሉ ስዕሎችን የሳሉ ጠቢባንን የህይወት ታሪክ በምናነበት ጊዜ እነዚህ ተመራማሪዎች ከልጅነታቸው ጀምረው ጭንቅላታቸው በጥሩ ዕውቀት በመኮትኮቱ የተነሳ ነው ለሰው ልጅ ሁሉ የሚሆን ሰፋ ያለ ዕውቀት ማፍለቅና ማዳበር የቻሉት። በእርግጥም ከልጅነታቸው ጀምረው ጭንቅላታቸው በጥሩ ዕውቀት  የተኮተኮተ ፈላስፋዎች፣ ሳይንቲስቶች፣ የስነ-ጽሁፍ ደራሲዎችና የሙዚቃ ገጣሚዎች፣ እንዲሁም ሰዓሊዎች በምንም ዐይነት ሰውን ለመግደልም ሆነ በሰው ላይ ተንኮል ለመስራት የሚሆን የማይሆን ነገር አያውጠነጥኑም። እነዚህ ዐይነት ሰዎች ጭንቅላታቸው ከምርምርና ከፈጠራ ጋር የተያያዘ በመሆኑና፣ አንድ ነገር መስራት አለብኝ ብለው ስለሚያስቡ አስተሳሰባቸው በሙሉ ወደ መጥፎ ነገር ሊያመራ አይችልም።  የወያኔና የካድሬዎቹ፣ እንዲሁም የመንግስትን መኪና የሚቆጣጠረው የዛሬው  የአቢይ የአገዛዝ ዋናው ችግር ጭንቅላታቸው በጥሩ ዕውቀት ለመኮትኮት  ባለመቻሉ የተነሳ ነው። ሰዎች መሆናቸውን የሚረዱ ባለመሆናቸው ለሌላው አምሳያቸው ለሆነው ርህራሄ የላቸውም። ተፈጥሮአዊ ነገሮችን የመቃኘት ኃይልና ስሜት ስለሌላቸው በሁለት ሰዎች ግኑኝነት አማካይነት የተፈጠረውንና፣ የእናቱን ምግብ በመመገብ በራሱ ውስጣዊ ኃይል የሚያድገውንና ልዩ ልዩ ኦርጋኖችን በማብቀል ወደሰው የሚለወጠውን ልጅ የቱን ያህል ሂደት እንደተጓዘ በፍጹም ስለማይረዱ በደመ-ነፍስ በመነሳሳትና በመመራት አምሳያቸውን ያሰቃዩታል፣ ይገድሉታልም። እነዚህ ኃይሎችም ሆነ የፖለቲካውን መድረክ በማጣበብ እዚህና እዚያ የሚራወጠው ሁሉ የድንቁርናቸው ሰለባዎች  በመሆናቸው አገራችንና ህዝባችንን ወደ ገደል የሚከቱና የከተቱ ናቸው።  መንፈሳቸው በሙሉ በስልጣንና በገንዘብ በመታወሩ( Greed and Power) አንድን ሰው በመግደል ወይም ደግሞ በአንድ አካባቢ የሚኖርን ህዝብ በጅምላ በመጨፍጨፍ ሊያስገኝ የሚችለው ጥቅም ምን እንደሆነ ሊነግሩን አይችሉም። የመንግስት መኪናን የጨበጠውና የሚመጻደቀው ኃይል ተግባራዊ የሚያድርገውን የኒዎ-ሊበራል ኢኮኖሚክ ፖሊሲና የርዕዮተ-ዓለሙን መሰረትና አሉታዊ ተፅዕኖውን የማይረዳ  በመሆኑ ህብረተሰቡን በማተረማመስ ላይ ይገኛል፤ በኑሮ ውድነት ያሰቃየዋል። በትናንሽና ሰፊውን ህዝብ በማይጠቅሙ ፕሮጀክቶች ብቻ በመዝናናት ዕድገት ያመጣ እየመሰለው አገራችንና ህዝባችንን የማይወጡት ማጥ ውስጥ በመክተት ላይ ይገኛል። 

ስለሆነም በዛሬው ሁኔታ መካሄድ ያለበት ትግል የጠለቀና ከብዙ አቅጣጫ መታየት የሚገባው ነው።  ከኢኮኖሚ  ግንባታ፣ ከከተማና መንደሮች ግንባታ አንስቶ፣ የተለያዩ ክፍለ-ሀገሮችን ስነ-ስርዓት ባለውና ሰፊውን ህዝብ በማያገል የመንገድና የመመላለሻ መገናኛ በማያያዝ አንድ ጠንካራ ማሀበረሰብ መመስረት ነው። ይህ ዐይነቱ አካሄድ የገበያን ኢኮኖሚ ወይም አንዳች ዐይነት የካፒታሊስት ኢኮኖሚ ግንባታን በፍጹም አይቃረንም። ካፒታሊዝም ከመመስረቱ በፊት የዓለም ማህበረሰብ የገበያን ኢኮኖሚ አዋቅሯል፤ የተለያዩ የገንዘብ ዐይነቶችንም በመፍጠር የመገበያያ መሳሪያ ለማድረግ በቅቷል። ይህም ማለት ካፒታሊዝምን የሚቆጣጠርውና የዓለምን ህዝብ እንደፈለግሁት አሽከረክረዋለሁ የሚለው የነጩ ኦሊጋርኪ መደብ ሳይሆን የገበያን ኢኮኖሚ የፈጠረው ከብዙ ሺህ ዐመታት በፊት በማዕከለኛው ምስራቅ አገሮች፣ በቻይናና በሌሎችም አገሮችም የዳበረ ስርዓት ነው። እንደዛሬው ሳይሆን በጥንት ዘመን ገበያ ራሱ ማህበራዊና ባህላዊ ተግባሮችም እንደነበሩት የሚታወቅ ጉዳይ ነው። ስለሆነም ዛሬ በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚካሄደውን አገር አፍራሽና በዝባዥ፣ እንዲሁም ጥገኛ የሚያደርግ ኢምፔሪያሊስታዊ አካሄድን መቃወም ማለት ነፃ ገበያንና ካፒታሊዝምን እንዳለ እንደመቃወም መወሰድ ያለብትና አላስፈላጊም ንትርክ ውስጥ የሚከተን መሆን የለበትም። አንድን ነገር ሳንረዳ ወደ አንዳች ውንጀላና ፍርድም ለመድረስ መቻኮል፣ ወይም ደግሞ ግለሰቦችን አክራሪና ግራ-ቀደም ናቸው እያሉ የስም ማጥፋት ዘመቻ ማካሄድ የመጨረሻ መጨረሻ የጨለማውን ዘመን እንደማራዘም ይቆጠራል። በመሆኑም የጠለቀና ሰፋ ያለ ጥናት በማጥናት ለአገራችን የሚስማማና ህዝባችንን ከድህነትና ከልመና የሚያወጣውን ሁለ-ገብ የአገር ግንባታ ፖሊሲ መቅረጽ የጊዜው አንገብጋቢ ጥያቄና ዕረፍትም የማይሰጥ ታሪካዊና ህብረተሰብአዊ ኃላፊነት ነው። መልካም ግንዛቤ!!

fekadubekele@gmx.de

www.fekadubekele.com

በተረፈ እንዴት ካፒታሊዝም እንዳደገና እንደተስፋፋ  እነዚህን መጽሀፎች ተመልከቱ!

David S. Landes; The Unbound Prometheus: Technological Change and Industrial 

         Development in Western Europe from 1750 to the Present, Cambridge, 2003

David S. Landes; The Wealth and Poverty of Nations, New York, 1999

 Fekadu Bekele, African Predicaments and the Method of Solving the Effectively, Berlin 2016

 James Barry Jr; Measures od Science: Theological and Technological Impulses in Early Modern   

        Thought, Illinois 1996

Reinert Eric; How Rich Countries Got Rich…. and Why Poor Countries Stay Poor,

       London 2007

Frederick Soddy; Wealth, Virtual Wealth and Debt: The Solution of the Economic Paradox,     

       London, 1988

Friedrich Schiller; The Aesthetical Education of the Human mind, in the Theoretical Writings, 

        Köln, 1999

Paul Mason, Post-Capitalism:  A guide to our Future, USA, 2016

Ulrike Herrmann; The Victory of Capital: How Wealth ´in the World arise, The History of 

       Growth, Money and Crisis, Frankfurt/Main, 2015

Werner Rügemer, The Capitalists of the 21 Century, Köln, 2018

ገለጻ፦ 

  1. የሁለተኛው ዓለም ጦርነት ከማለቁ አንድ ዓመት ቀደም ብሎ የራሱ ጊዜ የመጣለት የመሰለውና ወደ ኃያል መንግስትነት የተቀየረው የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ኢኮኖሚው አስተማማኝ በሆነ ሁኔታ የሚገኝና ብዙ የወርቅ ክምችትም ስለነበረው ይህንን መከታ በማድረግ የግዴታ የአሜሪካን ዶላር የዓለም ንግድ መገበያያና የተቀማጭ ከረንሲ እንዲሆን መጎትጎት ጀመረ። በጊዜው በ1944 ዓ.ም ብሬትንስ ውድስ ስብሰባ ላይ የተሳተፈው ኬይንስ የሚባለው የእንግሊዙ ኢኮኖሚስት መልዕክተኛ የአሜሪካንን ፍላጎት በማወቁ የአንድ አገር ከረንሲ የበላይነት እንዳይኖረው የራሱን ዕቅድና ስተሳሰብ አቀረበ። በእሱ አስተሳሰብ መሰረት የአንድ አገር ከረንሲ መገበያያና ሬዘርቭ ከረንሲ ከሆነ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ተፅዕኖ ይኖረዋል፤ የበላይነትን የተቀዳጀውም አገር በየአገሮች ውስጥ በመግባት የተዛባ ሁኔታን ሊፈጥር ይችላል የሚል ነው። ይህም በራሱ በአጠቃላይ ሲታይ የዓለምን ንግድንና የኢኮኖሚ ዕድገትን የሚያቃውስ ይሆናል። ስለሆነም በኬንይስ አስተሳሰብ፣ ትክክልም ነው፣ ከማንኛውም አገር ቁጥጥር ውጭ የሆነ ኒውትራል ገንዘብ መፈጠር አለበት። ይህም ከረንሲ አርቲፊሻል ሲሆን፣ ባንኮር ተብሎ በመጠራት የንግድ ሚዛናቸው አትራፊ በሆኑ ትላልቅ አገር ኢኮኖሚዎች የሚደገፍ ይሆናል። በሌላ አነጋገር፣ እንደ አሜሪካን፣ እንግሊዝ፣ ጃፓንና ፈረንሳይ የኋላ ኋላ ደግሞ ጀርመን የመሳሰሉት በዓለም አቀፍ የንግድ እንቅስቃሴ ውስጥ ከፍተኛ ተሳትፎ ያላቸው አገሮች ከሚያገኙት ትርፍ ውስጥ የተወሰነውን በመንግስታቱ ስምምነት በሚቋቋም ባንክ ውስጥ ገንዘቡ ይተላለፋል። ይህም ገንዘብ ባንኮር ተብሎ ለሚጠራው አርቲፊሻል ገንዘብ የጀርባ አጥንት በመሆን እንደአስፈላጊነቱ ደካማ ለሆኑ አገሮች በዕርዳታ ወይም በብድር መልክ ካለብዙ ቅድመ-ሁኔታ ለኢኮኖሚ ዕድገት እንዲያውሉት ይሰጣቸዋል የሚል ነው። ይህ ጤናማውና የተቀደሰው የኬይንስ አስተሳሰብ ግን በአሜሪካኑ ልዑካን ተቀባይነት ባለማግኘቱ የአሜሪካን ዶላር ብቸኛው የዓለም ንግድ መገበያያና ሬዘርብ ከረንሲ ሆኖ ለመውጣት ቻለ።  
  2. በብሬተን ውድስ ላይ በተደረገው ስምምነት የአብዛኛዎቹ የካፒታሊስት አገሮች ከረንሲዎች “በገበያ ህግ” መሰረት በጠያቂና በአቅራቢ የሚደነገግ ሳይሆን ቋሚ ይሆናል፣ ወይም በየጊዜው ከፍና ዝቅ አይልም። የአሜሪካን ዶላር በወርቅ የሚደገፍ ሲሆን፣ ሌሎች ከረንሲዎች ደግሞ ከአሜሪካን ዶላር ጋር የሚያያዙ ይሆናሉ። በስምምነቱም መሰረት ለምሳሌ አንድ አገር ከአሜሪካን የንግድ ሚዛን ጋር ሲወዳደር የተሻለ ሁኔታ ካለውና ብዙ ዶላርም የሚያከማች ከሆነ ትርፋማው አገር ዶላርን በወርቅ የመለወጥ መብት አለው። ይህም ማለት አሜሪካ በቀጥታ ዶላርን በመቀበል ወርቅን ለትርፋማው አገር ማስተላለፍ አለበት። ይሁንና ይህ ዐይነቱ ስምምነት በ1971 ዓ.ም በአሜሪካን የማንአለኝበት እንዲነሳ ይደረጋል። ምክንያቱም በስምምነቱ መሰረት በብዙ ሚሊዮን የሚተመን ወርቅ ለምሳሌ ለጀርመንም ሆነ ለፈረንሳይ፣ እንዲሁም ለጃፓን ያስተላልፍ የነበረው አሜሪካን ካዘናው እየተሟጠጠ ይመጣል። ስለሆነም ከእንግዲህ ወዲያ ዶላርን በወርቅ እንዳማይቀይር ያሳውቃል። በ1973 ዓ.ም ደግሞ ቋሚ የነበረው ከረንሲ  በተለዋዋጭ፣ በጠያቂና በአቅራቢ እንዲቀየር ይገደዳል። በተለይም ደግሞ ከ1973 ዓ.ም በኋላ የተፈጠረው የኢኮኖሚ ቀውስና በዘይት አምራች አገሮች  እያደገ የመጣው  የዶላር ክምች የዶላርን ሚና ከፍ እያደረገው መጣ። ዶላር ከመገበያያና ከሬዘርብ ከረንሲ አልፎ የማበደሪያ መሳሪያ በመሆን፣ የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ይህንን በመጠቀም በሚቆጣጠራቸው ተቋማት አማካይነት በተለይም የዳካማ አገሮችን ኢኮኖሚ መበወዝ አስቻለው። በ1980ዎች ዓመታት ላይ በሜኪሲኮና በብራዚል፣ ከዚያም በኋላ በአርጀኒቲና ውስጥ የተከሰተው የኢኮኖሚ ቀውስና የየአገሩ ከረንሲ የመግዛት ኃይል መቀነስ በቀጥታ ከዶላር ተፅዕኖ ጋር የሚያያዝና፣ እነዚህ አገሮችም አንጀት አጥብቅ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ተግባራዊ እንዲያደርጉ በመገደዳቸው የተነሳ  ነው። በዚህም ምክንያት እነዚህ አገሮች ከውጭ የሚወስዱትን ብድር ለመክፈል ባለመቻላቸው በየጊዜው ኢኮኖሚያቸውን የሚያዳክም ፖሊሲ ተግባራዊ በማድረጋቸው ዕዳቸውም እየተቆለለ ሊመጣ ቻለ። ባጭሩ ኬይንስ በ1944 ዓ.ም የፈራው ነገር ደረሰ ማለት ነው። በአሁኑ ወቅት  በዓለም አቀፍ ደረጃም የሚካሄደው ትግል የዶላርን ሚና ማዳከም ሲሆን፣ ብሪክስ የሚባለው በመቋቋም ወደፊት አማራጭ ሁኔታ የሚፈጠርበት ዘዴ እየተመቻቸ ነው። እንደ ጋናና ዚምባብዌ የመሳስሉት የአፍሪካ አገሮች ደግሞ ከእንግዲህ ወዲያ ገንዘባቸውን ከዶላር በማላቀቅ በወርቅ የሚደገፍ ገንዘብ እንደሚያትሙ አውጀዋል። ይህ በራሱ አንድ እርምጃ ቢህንም፣ የአንድ አገርን ከረንሲ ወይም ገንዘብ በወርቅ ብቻ እንዲደገፍ ማድረግ በራሱ በቂ አይደለም። እነዚህ አገሮች አሁንም ሆነ ወደፊት በጥሬ-ሀብት ማውጣትና በአንዳንድ ሰብሎች ላይ በመሰማራት ይህንን እንዳለ ለውጭ ገበያ የሚያቀርቡ ከሆነ የየአገራቸው ገንዘብ የግዴታ የመግዛት ኃይሉ ይጨምራል ማለት አይደለም። የተለያዩ ትናንሽና ማዕከለኛ፣ አልፎ አልፎ ደግሞ ትላልቅ ኢንዱስትሪዎችን በመትከልና እንዲያያዙ በማድረግ የውስጥ ገበያቸውን ማሳደግ አለባቸው። ጥሬ-ሀብታቸውንም ፕሮሴስ በማድረግ ለአገር ውስጥ ገበያና ለውጭ ገበያ እንዳለቀ ምርት((Finished Products) ማቀረብ አለባቸው። ከውስጥ የተለያዩ የጥሬ-ሀብቶች እዚያው የሚፈበረኩ ከሆነና፣ የአጭር ጊዜና የረጅም ጊዜ ዕድሜ ያላቸው ምርቶችም የሚመረቱ ከሆነ የግዴታ የገንዘብ መሽከርከር ስለሚፈጥን የገንዝቡ የመግዛት ኃይል ያድጋል ማለት ነው።
  3. ሄጅ ፈንድስና ኢንቬስትሜንት ባንክስ የሚባሉት በመሰረቱ ተቀማጭነታቸው አሜሪካንና እንግሊዝ ሲሆን፣ በተለይም በብዙ ቢሊዮን  የሚቆጠር ገንዘብ ያላቸው ሀብታሞችና ኩባንያዎች፣ ለምሳሌ ማይክሮ ሶፍት፣ ቴሰላና አፕል፣ እንዲሁም የፌስቡክ ባለቤት የሆነው ሱከርበርግና፣ እንዲሁም የአማዞን ባለቤት ቤዞስ የሚባሉት ገንዘባቸው በዓለምአቀፍ ደረጃ እንዲንቀሳቀስና የትርፍ ትርፍ ለማግኘት ሲሉ እነዚህ ባንኮች ውስጥ ያስቀምጣሉ። የአሜሪካን ትላልቅ ባንኮች ደግሞ ከዚህም ከዚያም የሰበስቡትን ገንዘብ በተለይም በአፍሪካና በደቡብ አሜሪካ የሚገኙ የጥሬ-ሀብቶች ማውጫን በመግዛት ጥሬ-ሀብቱ እንዲወጣ በማድረግ ወደአሜሪካንና ወደተቀሩት የካፒታሊስት አገሮች እንዲተላለፉ ይደረጋሉ። እዚያው አሜሪካና የተቀሩት የካፒታሊስት አገሮች  ፋብሪካ ውስጥ ተፈብርከውና ወደ መጨረሻ ምርት በመለወጥ ለገበያ ያቀርባሉ። እነዚህ ሄጅ ፈንድስና ኢንቬስትሜንት ባንኮች በመባል የሚታወቁት በዚህ ብቻ ሳያበቁ በትላልቅ ከተማዎች ያሉ አፖርትሜንቶችን በመግዛት ወይም አዲስ በመስራትና በመሸጥ፣ በአንድ በኩል ትርፉ በቀጥታ ወደ አሜሪካ እንዲተላለፍ በማድረግ የተወሰነውን ደግሞ ለአስቀማጭ ኩባንያዎችና ሀብታሞች ያስተላልፍሉ። በሌላው ወገን ደግሞ በትላልቅ ከተማዎች ውስጥ አፓርቴሜንቶችን በመግዛትና አድሰው በማከራየትም ሆነ በመሸጥ የቤት ኪራይ ስለሚወደድ ረጅም ዐመታት ተከራይተው ይኖሩ የነበሩ ከመኖሪያ ቤታቸው እንዲለቁ በመገደድ አንዳንዶች በመንገድ ላይ እንዲወደቁ ሲገደዱ፣ ሌሎች ደግም ጠባብ ቤት በመከራየት የቀረ ዕድሜያቸውን እዚያ እንዲያሳልፉ ይገደዳሉ ማለት ነው። በዚህ መልክ የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝምና ባንኮቹ የኢንቬስትሜንትንና የኢኮኖሚ ዕድገትን ህግ በመጣስ በየአገሮች ውስጥ ከፍተኛ የሆነ የማህበራዊ፣ የፖለቲካ. የኢኮኖሚና የሚሊታሪና የኢኮሎጂ  ቀውስ በመፍጠር አገሮች የማይወጡበት ማጥ  ውስጥ ይከቷቸዋል ማለት ነው። ስለሆነም እነዚህን የረቀቁ ነገሮችን ማጥናትና መከታተል የሞራል ኃላፊነትን እንደመወጣት ይቆጠራል።

ማሳሰቢያ፣ እንደዚህ ዐይነት ሳይንሳዊ ጽሁፎችን ለመጻፍ ብዙ ጊዜንና ኃይልን የሚጨርስ ነው። በተለይ ድረ-ገጼን በቁሳቁስም ሆነ በሃሳብ መርዳት ታሪካዊ ግዴታ ነው። አንድ አገር ነፃ ሊወጣ የሚችለው ብዙ ሰዎች ሲሳተፉበት ነው። ዕርዳታ ለማድረግ የምትፈልጉ የኢሜይል አድራሻዬን በመጠቀም ማስተላለፍ ትችላላችሁ

__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena 
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ

የፕሮፌሰር ወሰኔ ይፍሩን ከዚህ ዓለም መለየት አስመልክቶ ከዓለም አቀፍ የአማራ ህብረት የተሰጠ የሃዘን መግለጫ 

0

ዓለም አቀፍ የአማራ ህብረት 
ዋሽንግተን ዲሲ 

ዓለም አቀፍ የአማራ ህብረት በእዉቁና ታላቁ ኢትዮጵያዊ ምሁር ፕሮፌሰር ወሰኔ ይፍሩ እረፍት የተሰማውን መሪር ሀዘን ለቤተሰብ ለአገር እና ለወገን ሁሉ ለመግለፅ ይወዳል:: 

ፕሮፌሰር ወሰኔ ይፍሩ ከልብ በሚወዷት አገራቸው ኢትዮጵያ እውነተኛ ለውጥ እንዲመጣ፤ ፍትህ እንዲሰፍን፤ እኩልነት በተግባር እንዲረጋገጥ ደከመኝና ሰለቸኝ ሳይሉ የተቻላቸውን ሁሉ ሲያደርጉ ነበር:: 

ሕገ-መንግስት በመደንገግ አማራውን በተለየ-መልኩ ለማዳካምብሎም ለማጥፋት እየተካሄደ ያለውን ፀረ አማራዊ መጠነ ሰፊ ዘመቻ በመረዳታቸው፤ አማራው የተጋረጠበትን አደጋ ተባብሮ እንዲመከት ሲያስተምሩ፣ አጥብቀውም ሲመክሩ ነበር። 

በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላም እንዲሰፍን፤ በተንኮል የተሸረበው ጎሳንና ቋንቋን መሠረት ያደረገው ሕገ-መንግስት በአዲስ ሕገ-መንግስት እንዲለወጥ ብዙ ደክመዋል። ለጠቅላይ ሚንስትሩም ጥልቅና ሰፊ ደብዳቤ ልከው ነበር። 

በሚዲያ እየቀረቡም ሃሳባቸውን ለሕዝብ አቅርበዋል። 

ይህን አስተዋፅዖ ማንኛውም አማራ ብሎም ፍትሕና እኩልነት ናፋቂው ኢትዮጵያዊ ሁሉ ሲያስታውሰውና ሲዘክረው ይኖራል። 

ፕሮፌሰር ወሰኔ ይፍሩ ብዙ መፅሃፍትን ጽፈው ለትውልድ መማሪያነት አስተላልፈዋል። ታሪካችንን ከስሩ እንድናውቅም ጥረት አድርገዋል። ለዚህም አስተዋጽዖአቸው እናመሰግናቸዋለን። 

በዓለም አቀፍ የአማራ ህብረት ከምስረታው ጀምሮ በተለያዩ ኃላፊነቶች በንቃትና በትጋት ስለሰሩ አጥብቀን እናመሰግናለን። ዓለም አቀፍ የአማራ ህብረት፤ ፕሮፌሰር ወሰኔን የመሰለ ትልቅ ምሁር ማጣቱ ከባድ ሀዘን ነው፡፡ ነገር ግን የሚገባውን በመፅሃፍ ስላስተላለፉልን በዚህ ስራቸው ስንዘክራቸውና ስራዎቻቸውን ለትውልድ ለማስተላለፍ ቃል እንገባለን፡፡ 

በመጨረሻም ለውድ ቤተሰባቸው፤ ዘመድ ጓደኞቻቸው፤ የስራ ባልደረቦቻቸው እንዲሁም ለሁሉም ኢትዮጵያውያን እግዚአብሔር መፅናናቱን እንዲሰጣችሁ እንለምናለን። 

ዓለም አቀፍ የአማራ ህብረት 
ዋሽንግተን ዲሲ 

Professor Wosene Yifru

__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena 
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ

የዘፈን ዳርዳርታው እስክስታ ነው! (ሲሳይ መንግሥቴ ዶ/ር) 

0
ዳርዳርታው እስክስታ

ሲሳይ መንግሥቴ (ዶ/ር) 

መቼም የትህነግ ሰዎች ነገር ሁልጊዜም ግራ እያጋባ መቀጠሉ የተለመደ ሆኗል፣ ቀደም ሲል የነበራቸውን በማምታታትና በሸፍጥ የታጀበ ነውረኛ ድርጊታቸውን እንተወውና ከጥቅምት 23/2015 ዓ.ም ወዲህ እያደረጉት ያለውን ሸፍጥና የበዛ ማምታታት በጥቂቱም ቢሆን በመፈተሽ ለአንባቢያን ማድረስ ተገቢ ነው ብየ አምናለሁ፡፡ ምክንያቱም ቆማጣን በጊዜ ቆማጣ መሆኑን ካልነገሩት በየቦታው እየገባ ለመፈትፈት ይሞክራልና፡፡ በዚህም መሰረት የሦስት አጋጣሚዎችን ክስተቶች ላንሳና እነዚህ ሰዎች አሁንም ከስህተታቸው ለመማር ዝግጁ አለመሆናቸውን ብቻ ሳይሆን ለሰላም ስምምነት ሰነዱ ታማኝ እንዳልሆኑም ጭምር ለማሳየት ልሞክር፡፡

የመጀመሪያው ጉዳይ ሰሞኑን የትግራይ ታጣቂዎች አዛዥ የሆነው ሌተናል ጀነራል ታደሰ ወረደ የተዋጊዎቹን ትጥቅ መፍታት ሒደት አስመልክቶ በድምጽ ወያነ ቴሌቪዥን ማብራሪያ ባቀረበበት ወቅት ከተሰጠው ተግባርና ሀላፊነት አለፍ ብሎ የታችኛው የትግራይ አስተዳደር መዋቅር መፈረስ አይኖርበትም፣ ባለበት ነው መቀጠል ያለበት የሚል ሀሳብ አቅርቧል፡፡ ይኸ እንግዲህ እንዲሁ የተባለ ሳይሆን ከነ ደብረጺዮን ጋር ሲነጋገር የተሰጠው ፍንጭ መሆኑ ይመስላል፣ ሆኖም እሱ የታጣቂዎች አዛዥ እንጂ የሲቪል አስተዳደሩ አካል አይደለምና በዚህ ጉዳይ ላይ ምንም ማለት አልነበረበት፡፡ በሌላ አነጋገር ስለሲቪል አስተዳደሩ ህልውናም ሆነ መፍረስ የሱ ጉዳይ አይደለም፡፡ 

ይሁን እንጂ እሱም ቀደም ሲል ጀምሮ የትግራይ ህዝብ ነጻ አውጭ ግንባር (ትህነግ) ዋና ግርፍ ስሆነ በማያገባው ገብቶ ሲዘባርቅ ተመልክተነዋል፡፡ ደጉ ነገር ታጣቂዎቹን ትጥቅ እንደሚያስፈታ ማረጋገጡ ነው፡፡ ሁለተኛው ሸፍጥ የተካሄደው ደግሞ ባለፈው እሁድ ህዳር 11/2015 ዓ.ም የተካሄደው የትግራይ ክልል ምከር ቤት አስቸኳይ ጉባኤ ሲሆን ለግማሽ ቀን ያህል በተካሄደው ጉባኤ የቀረበው ብቸኛ አጀንዳ የሰላም ንግግሩና የቀጣይ አቅጣጫዎች የሚለው ሀሳብ እንደነበር የባይቶና ፓርቲ ከፍተኛ አመራር ኪዳነ አመነ ከአንድ የትግርኛ ፕሮግራም አዘጋጅ ጋር ባደረገው ቃለመጠይቅ ገልጧል፡፡ በነገራችን ላይ ኪዳነ አመነና ፓርቲው ከትህነግ የባሱ ጽንፈኞች፣ ትግራይ ነጻ አገር መሆን አለበት የሚሉ፣ ሌላው ቀርቶ በዚህ ህገ ወጥ ምክር ቤት አማካኝነት የትግራይ ሰራዊት በአዋጅ ይቋቋም ብሎ ሀሳብ ያቀረቡ መሆናቸውን በኩራት እየነገሩን ያሉ ናቸው፡፡

በዚህም ከዋና ተደራዳሪዎቹ በተጨማሪ የቴክኒክ ኮሚቴና የአማካሪ ምክር ቤት የሚባሉ ሁለት ተጨማሪ አካላትን አቋቁመው ለሰላም ስምምነቱ ተፈጻሚነት እንደሚሰሩ አረጋግጠዋል፡፡ ከዛም አልፈው በህዝብ የተመረጠ ምክር ቤት እንዴት ይፍረስ ይባላል የሚል ጥያቄ ማንሳታቸውንም ሰምተናል፡፡ የአገራችን ሰው እንዲህ አይነት ነገር ሲገጥመው ወደሽን ቆማጢት ንጉስ ትመርቂ በማለት የፈጠረበትን ግርምት ይገልጻል፡፡ አሳዛኙ ነገር ይኸ የምክር ስብሰባም የመጨረሻቸው እንደሆነ የተነገራቸውም አይመስልም፣ ይልቁንም እንደሚቀጥልና ተግባርና ሀላፊነቱንም እየተወጣ እንደሚቆይ ተደርጎ እንደተቃኘ ከውሳኔያቸው መረዳት ይቻላል፡፡ 

እዚህ ላይ ሁለት ነገሮችን ማንሳት ይቻላል፣ አንዳኛው የባይቶናው የአባይ ትግራይ አቀንቃኝ ኪዳነ አመነም በቃለምልልሱ ላይ እንዳረጋገጠው አስፈጻሚው አካ ይኸን ምክር ቤት ጭምር በደቡብ አፍሪካው የሰላም ስምምነት ላይ ህገ ወጥ እንደሆነ አምኖ በመቀበል ከፈረመ በኋላ እንደ ህጋዊ አካል በመቁጠር ሰብስቦ ውሳኔዎችን ማሳለፉ ምን ማለት ነው? የሚለው ጥያቄ ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ ምክር ቤቱ ስልጣን የሌለው መሆኑ እየጣወቀ ያቋቋማቸው የቴክኒክ ኮሚቴና የአማካሪ ምክር ቤት ተግባርና ሀላፊነት ምን ሊሆን ይችላል? የሚለው ጉዳይ ነው፡፡ ለምን ቢባል ከጥቂት ቀናት በኋላ የትግራይ ታጣቂዎች ትጥቃቸውን መፍታት ይጀምራሉ፣ ምክር ቤቱን ጨምሮ ህገ ወጡ የትግራይ አስተዳደርም ይፈርስና በፌዴራል መንግስቱ በሚቋቋመው ጊዜያዊ አስተዳደር ይተካል፡፡ ይህ የሚቋቋመው ጊዜያዊ አስተዳደር ተግባርና ሀላፊነት የሚወሰነውም በፌዴራል መንግስቱ ይሆናል፡፡ ይህንን ተከትሎ ከላይ እንደገለጽሁት ምክር ቤቱም ሆነ አሁን ላይ በህገ ወጡ የትግራይ ክልል ምክር ቤት የተቋቋሙት አካላትም ይፈርሳሉ፡፡ ይህንን እውነት ታሳቢ ስናደርግ አይደለም የሰላም ስምምነቱ ከተፈረመ በኋላ የተቋቋሙት ህገ ወጥ አካላት ይቅርና ባለፉት ሁለት አመታት ተቋቁመው የነበሩት የክልሉ መንግስት ልዩ ልዩ አካላት ፈርሰው በአዲስ መልኩ እንዲደራጁ ወይም እንደአስፈላጊነታቸው እንዲቋቋሙ ይደረጋል፡፡ 

ታዲያ እውነታው ይኸ ከሆነ ለምን ይሆን ህገ ወጡ የትግራይ ክልል ምክር ቤት የዚህ አይነት የጅል ስራ የሰራው? ሌላኛው አስቂኝ ነገር የዚህ ምክር ቤት አባላት ይኸ ምክር ቤት ሳያውቅ ተደራዳሪዎችን ማን ነው የወከላቸው ብለው ሲጠይቁ ምላሹ የትህነግ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ (ፖሊት ቢሮ) ነዋ የሚል ሆኖ እያለና ምክር ቤቱም የትህነግ ስብስብ መሆኑን ረስቶ የክልሉ ከፍተኛ ስልጣን የዚህ ምክር ቤት ሆኖ ሳለ ለምን በሌላ አካል ተወከሉ የሚል አስተያየት የመስጠቱ ሁኔታ ነው፡፡ አቅምን አውቆ መኖር ጥሩ ነው፣ ትልቅ ችሎታ ነው፣ እንደሚባለው የምክር ቤቱ አባላት አንድም አቅማቸውን አላወቅም አሊያም ለማስመሰል እየሞከሩ ነው፡፡ 

የሚገርመው ነገር ግን ትህነግ ወደ ደቡብ አፍሪካ ተወክለው የሄዱት ተደራዳሪዎች በትግራይ ክልል መንግስት ነው የጠወከሉት የሚል መግለጫ ባወጣ ማግስት ለምክር ቤቱ በህወሀት ፖሊት ቢሮ (ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ) ነው የተወከሉት ሲል ማረጋገጡ ነው፡፡ ሦስተኛው ሸፍጥ ጌታቸው ረዳ ትላንት ከቢቢሲ ቴሌቪዥን የሀርድቶክ አዘጋጅ ጋዜጠኛ ስቴፋን ሳከር ጋር ባደረገው ቃለ መልልስ ደቡብ አፍሪካ በፈረማችሁት የሰላም ስምምነት ሰነድ መርሆ መሰረት አሁን ላይ የትህነግ ሀይል ትጥቁን መፍታት ይጠበቅበታል፣ ለመሆኑ ይኸ ስራ ተጀምሯልን ሲል ላቀረበለት ጥያቄ አይ ገና ነው፣ ቅድመ ሁኔታዎችን ግን እየሰራን ነው የሚል መልስ ከመስጠቱ በፊት በትህነግ ተወካዮች የሚለው ትንሽ ተለጥጧል፣ ቅጥያው ያን ያህል የሚያሳስብ ባይሆንም ስምምነቱ የተፈረመው በትግራይ መንግስት ተወካዮች አማካኝነት ነው በማለት ለማምታታት ሞክሯል፡፡ 

ልብ በሉ ይኸ ሰውየ የሰላም ንግግሩና የስምምነት ሰነዱ ዋነኛ ተደራዳሪና ፈራሚ መሆኑ ይታወቃል፣ ተወክሎ የሄደውም በትህነግ ፖሊት ቢሮ (ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ) ውሳኔ አማካኝነት መሆኑን ከላይ እንደገለጽሁት የትግራይ ክልል ምክር ቤት አባላት ጠይቀው ሰብሳቢው በሰጡት መልስ አማካኝነት አረጋግጠውላቸዋል፡፡ በዛ ላይ በትህነግና በኢትዮጵያ ፌዴራል መንግስት ተብሎ ሲጻፍ የለም እኛን የወከለን የትግራይ ክልል መንግስት እንጂ ትህነግ አይደለም ማለት የነበረበት እዛው ደቡብ አፍሪካ ፕሪቶሪያ ውስጥ ሆኖ ሳለ ወደ ትግራይ ከተመለሰ በኋላ እንዴት እንዲህ አይነት የጅል ስራ ትሰራላችሁ ተብለው ሲዋከቡ በየአጋጣሚው ለማስተባበል መሞከር አንድም አላዋቂነት ሁለትም ሸፍጠኝነት የተጠናወተው ሀሳብ እየቀረበ እንደሆነ ይታመናል፡፡ 

ይህንንም በዶክተር ደብረጺዮን ገብረሚካኤል ፊርማ ተጽፎ በተሰጠውና በእጁ ይዞት በሄደው እንዲሁም ለአፍሪካ ህብረትም በተላከው ደብዳቤ አማካኝነት ማረጋገጥ ይችል ነበር፣ ወይስ በጊዜው ጌችም ሆነች አባሎቿ በድንጋጤ ውስጥ ስለነበሩ የሚይዙትንና የሚጨብጡትን በማጣታው ምክንያት ይህ እውነት አልተገለጠላቸውም ነበር? ሌላው ቀርቶ የትህነግ ተዋጊ ሀይል ትጥቅ ይፈታል ሲባል ምንም እንኳ ትህነግም በሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት ህገ ወጥና አሸባሪ ተብሎ የተፈረጀ ቢሆንም በሀገራችን ህግ የፖለቲካ ፓርቲ ታጣቂ ሀይል ሊኖረው አይችልም፣ የትግራይን ክልል መንግስት ህገ ወጥ ነው ብትሉትም መጻፍ ያለበት እውነታ ግን ይኸው ነው፣ ይህ የማይሆን ከሆነ በአፈጻጸሙ ላይ ችግር ሊገጥመን ይችላል በማለት መከራከር ነበረበት፡፡ ሌላው እዚህ ላይ ግምት ውስጥ ሊገባ የሚገባው ጉዳይ ጌታቸው ረዳ በመገናኛ ብዙሀን ፊት ቀርቦ ስትጥቅ መፍታት ሲጠየቅ የትግራይ ህዝብ ደህንነት ዋስትና ሳያገኝና የኤርትራም ሆነ ሌሎች ሀይሎች ከትግራይ ሳይወጡ ትጥቅ ለመፍታት እንቸገራለን፣ በዚህም ምክንያት ትጥቅ የማስፈታቱ ሒደት ወራት አሊያም አመታት ሊወስድ ይችላል የሚለው ነገር ነው፡፡ 

ይኸ ሁኔታ የፌዴራል መንግስቱ ሀላፊነት መሆኑ በህገ መንግስቱ ላይ መቀመጡ ብቻ ሳይሆን ተዋዋይ ወገኖች በሰላም ስምምነት ሰነዱ አንቀጽ 8(1) ላይ የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት በዓለም አቀፍ ደንበሮች አካባቢዎች ሀይሉን ማሰማራት እንዳለበት አስቀምጠዋል፡፡ በዚሁ አንቀጽ ንዑስ ቁጥር ሁለት ላይም ይህንኑ ሀሳብ አጠናክሮ ያስቀመጠበት ሁኔታ እንዳለም ተመልክተናል፡፡ እናም ድሮም ቢሆን የትግራይ ህዝብ ደንህነት ሊጠበቅ የሚችለው በትህነግ ታጣቂዎች ሳይሆን በፌዴራል መንግስት የመከላከያ ሠራዊት እንደሆነ አንድም ተስማምቶ ፈርሟል፣ ሁለትም አሁን ላይ ከ70 በመቶ በላይ የሚሆነው የትግራይ አካባቢዎችና ህዝብ በፌዴራል መከላከያ ሀይሎች ቁጥጥር ስር በዋለበት ሁኔታ ስለየትኛው የትግራይ ህዝብ ደህንነት ነው ጌች የሚቀባጥረው?  

ለማንኛውም እንደመውጫ ይሆነን ዘንድ እግረ መንግዴን አንድ ነገር አንስቼ ትንሽ ነገር ማለት እፈልጋለሁ፣ ይኸውም ቀደም ባለው ጽሁፌ ላይ አጽንዖት ሰጥቼ ለመግለጽ እንደሞከርሁትና መሆንም ያልነበረበት ተግባር መሆኑን እንደገለጽሁት የፌዴራል መንግስት ተደራዳሪዎችም ሆኑ የአፍሪካ ህብረት አደራዳሪዎች የፈጠሩት ስሁት አካሄድ የመኖሩ ጉዳይ ነው፡፡ ይህም እንዴት ትህነግ ራሱ ህገ ወጥና አሸባሪ ተብሎ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተፈረጀና ከህጋዊ ፓርቲነትም የተሰረዘ ህገ ወጥ ቡድን ሆኖ እያለ ጌታቸው ረዳ ቀደም ሲል ከቢቢሲ ሬዲዮ ጋር ባደረገው ቃለ ምልልስ እንደነገረን ከሆነ የትግራይ መንግስት የሚለውን አንቀበልም፣ ስለሆነም ስምምነቱ ከትህነግ ጋር ተብሎ መጻፍ አለበት የሚለውን አመክንዮ ያቀርባሉ? 

በጥቅሉ የእኛ አገር ፖለቲከኞች አመለካከትና ተግባር አስተውሎትና ብስለት የጎደለው፣ የሁኔታዎችን አንድምታ የማይረዳ፣ አርቆ ማሰብ የማይችልና እንደ …. አጫጅ የፊት የፊቱን ብቻ የሚመለከት መሆኑ ያሳዝናል፡፡ ከላይ በአጭሩ ለመግለጽ እንደሞከርሁት የትህነግ ሰዎችም ሆኑ የፌዴራል መንግስት ተደራዳሪዎች ተግባር የሚያሳየውም ይህንኑ እውነታ ነው፡፡ እንደዛ ባይሆንም ኖሮ በክልሉ መንግስት ተወክለው መሄዳቸውን የሚያሳይ ደብዳቤ ይዘው በተገኙበት ሁኔታ ተወካዮቹን የለም የትግራይ ክልል መንግስትን ሳይሆን የምትደራደሩትና የምትፈርሙት ትህነግን በመወከል ይሆናል የሚል አቋም ይዘው የዚህ አይነት ስህተት አይፈጽሙም ነበር፡፡ 

በአጠቃላይም ሲታይ የትህነግ ሰዎች የሰላም ስምምነቱ በመፈረሙ ለጊዜው እፎይታ ቢሰማቸውምና ህልውናቸውን ቢያስቀጥሉም፣ የአክራሪ አባላትና ደጋፊዎቻቸው ጠንካራ ግፊትና በውስጣቸው የሚገኘው የአልሸነፍ ባይነት ትዕቢት ወጥሮ ስለሚይዛቸው የመገናኛ ብዙሀን አማራጭ ባገኙ ቁጥር አለመሸነፋቸውን ለማሳየት በዋናው የስምምነት ሰነድ ላይ የሌለ ቅድመ ሁኔታ እያስቀመጡ ጭምር ራሳቸውን ለማታለል ይሞክራሉ፡፡ 

የፌዴራል መንግስት ዝምታም ይህንን እንዲሉ ያደረጋቸው ይመስላል፡፡ ለማንኛውም ለራሳቸው ጥቅም ሲሉ ብዙ ከማውራት ይልቅ “ቀድሞ ነበር እንጂ መጥኖ መደቆስ አሁን ምን ያደርጋል ድስት ጥዶ ማልቀስ” የሚለውን አባባል በድጋሜ እንዲያስታውሱ አበክረን እንመክራለን፡፡     

__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena 
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ

የትህነግ ነገር፡ ውሀ ቅዳ ውሀ መልስ እየሆነ ነው!

0
TPLF _ የትህነግ ነገር

ሲሳይ መንግሥቴ (ዶ/ር) 
ህዳር 13/2015 ዓ.ም

ጥቅምት 23/2015 ዓ.ም በደቡብ አፍሪካ ዋና ከተማ ፕሪቶሪያ የተፈረመውን የሰላም ስምምነት ተከትሎ የሁለቱም ወገኖች የጦር አዘዦች በኬንያ ዋና ከተማ ናይሮቢ ተገናኝተው የትግራይ ታጣቂዎች እንዴትና በምን ሁኔታ ትጥቃቸውን ይፍቱ በሚለው ሀሳብ ላይ ተወያይተው የጋራ መግለጫ አውጥተዋል፡፡ ይህም መግለጫ አዲስ የሰላም ውይይት ወይም ድርድር ውጤት ሳይሆን የሰላም ስምምነቱን ለመተገብር ያላቸውን ቁርጠኝነት ያሳዩበት እንደሆነ ይታመናል፡፡ ልብ በሉ ይኸ መግለጫ ፕሪቶሪያ ላይ የተደረገውን ስምምነት ለመፈጸም ያላቸውን ዝግጁነት በድጋሜ ያረጋገጡበት እንጂ አዲስ የስምምነት ሰነድ ሆኖ የሚቀርብ አስገዳጅ ስምምነት አይደለም፡፡

ነገር ግን ይህ መግለጫ ቀደም ሲል የተደረገውን የሰላም ስምምነት ሰነድ የሚያዳብር፣ ይበልጥ ዘርዘር አድርጎ የሚያሳይና የአፈጻጸም አቅጣጫዎችን የሚያመላክት ሀሳቦችን ይዞ ሊመጣ ይችል እንደሆነ እንጂ በዋናው የስምምነት ሰነድ ላይ ከተቀመጠው ውጭ አዲስ ሀሳብና ግዴታ ሊጥል በሚችል መልኩ መዘጋጀት የለበትም፡፡ መርሁ ይኸ ሆኖ ሳለ በዚህ መግለጫ ላይ አንድ አዲስ ነገር ተካቶ ተመልክተናል፣ ይህም የትግራይ ታጣቂ ሀይሎች ከባድ መሳሪያቸውን ለመከላከያ ሠራዊቱ የሚያስረክቡበት እና የውጭ ሀይሎችን ጨምሮ የመከላከያ ሠራዊት አካል ያልሆኑት አካላት ከትግራይ የሚወጡበት ጊዜ ተመሳሳይ (Concurrent) ይሆናል የሚለው ሀሳብ ነው፡፡ 

በዚህም የመንግስት ተደራዳሪዎች ትልቅ ስሀተት ሲፈጽሙ የትህነግ መሪዎች ደግሞ ጥሩ የሆነ የማጓተቻ ሰበብ አግኝተዋል፡፡ ከዛም አልፎ ያን ያህል ቦታ አልሰጠነውም ነበር እንጂ ቀደም ሲል በዋናው የስምምነት ሰነድ ላይ የፌዴራል መንግስት ተደራዳሪዎች አንድ መሰረታዊ ስህተት ፈጽመው እንደነበር ተመልክተናል፡፡ ይህም የሰላም ንግግሩ የተካሄደውም ሆነ የስምምነት ሰነዱ የተፈረመው ከትግራይ ክልል መንግስት በተላኩ ሰዎች መሆኑን የዶ/ር ደብረጺዮን ደብዳቤ በግልጽ አመላክቶ እያለ በትህነግ ተወካዮች እንደተፈረመና የትህነግ ታጣቂዎች ትጥቃቸውን ይፈታሉ የሚል ዐረፍተ ነገር መጠቀማቸው በራሱ ለአፈጻጸሙ መጓተት ትልቅ አስተዋጽኦ አድርጓል፡፡ 

ለምን ቢባል ትህነግ በተፈጥሮው የሀሳብ ልዩነቶችንም ሆነ የሚያጋጥሙ ፖለቲካዊ ችግሮችን በሀይል እንጂ በድርድርና በሰለጠነ አኳኋን ፈትቶ አያውቅም ነበርና አሁንም ምክንያት እየፈለገ አፈጻጸሙን ማጓተቱን ስራየ ብሎ ተያይዞታል፡፡ በዚህ ረገድ ትህነግ በታሪኩ የሀሳብ ልዩነቶችን በውይይትና ሰላማዊ በሆነ መንገድ ፈትቶ እንደማያውቅ እንደ ጥሩ ማሳያ ሆነው ሊቀርቡ የሚችሉት ጉዳዮች የሚከተሉት ናቸው፡፡ የመጀመሪያው ትህነግ ግንባር ገድሊ ሀርነት ትግራይ (ግገሀት) ከተባለው ድርጅት ጋር አብሮ ለመስራት እንደሚፈልግ ፊት ካሳየ በኋላ በቀጠሮው ዕለት ሠራዊቱን በማሰማራት የግገሀትን አመራሮችና ታጣቂዎች ማስጨፍጨፉ ነው፡፡ 

ሁለተኛው ትግራይ ውስጥ የነበረውን የኢሕአፓ ሠራዊት በአጠቃላይና አሲምባ የነበረውን ሀይል ደግሞ በተለይ ጦርነት ከፍቶ ከጫወታ ውጭ እንዳደረገው ይታወቃል፡፡ ሦስተኛው በዋነኛነት በምዕራብ ትግራይ አርሶ አደሮች ይደገፍ የነበረውን የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ህብረት (ኢዴህ) እንዲሁ በሀይል ለማስወገድ የምዕራብ ትግራይ (በዋነኛነት የሽሬ አውራጃ) አርሶ አደሮችን መጨፍጨፉም አይዘነጋም፡፡ ጠራናፊት ይባል የነበረውን የፖለቲካ ቡድንም በተመሳሳይ አኳኋን በጦርነት ወግቶ ከትግራይ እንዲወጣ ማድረጉም ይታወቀሳል፣ ለአስራ ሰባት አመታት ከደርግ መንግስት ጋር ያካሄደው ጦርነትም ሌላኛው ማሳያ ነው፡፡ ከዛም አልፎ ለምስረታው መፋጠንም ሆነ ለወታደራዊ ጥንካሬው ጉልህ አስተዋጽኦ ያደረገለትን ሸአብያ እንዲሁም በ1983 ዓ.ም አዲስ አበባ ድረስ በመምጣት የከባድ መሳሪያ ምድቡን ያጠናከረለትን የሸአብያ ሰራዊት ለማጥፋት በሀገር ልኣላዊነት መደፈር ስም ስንት ኢትዮጵያዊያን ወጣቶችን እንዳስጨረሰ የቅርብ ጊዜ ትዝታ ነው፡፡ 

እንዲህም ሆኖ የወታደራዊ የበላይነት በያዘበት ሁኔታ ልክ እንደተሸናፊ ቡድን መሪ አቶ መለስ ዜናዊ አልጀሪያ ድረስ በመሄድ ከኢሳያስ አፈወርቂ ጋር እጅ ለእጅ ሲጨባበጥ ይሽኮረመምና አንገቱን ይደፋ እንደነበር ተመልክተናል፡፡ ስለሆነም አሁንም ቢሆን የሰላም ስምምነት ሰነዱን የፈረመው ከመሞት መሰንበት ይሻላል ብሎ በተሸናፊነት ስሜት ውስጥ ሆኖ ስለነበረ የሰላም ስምምነት ሀሳቡን በተቀመጠበት ሁኔታ ለመተግበር መቸገሩ አይቀርም፡፡ ለምን ቢባል ትህነግ በአሁኑ ወቅት በሁለት ችግሮች ተወጥሮ የተያዘ ድርጅት ነው፡፡ 

አንደኛው በወታደራዊ ሀይል ተሸንፎ እንጂ አምኖበትና በሙሉ ፈቃደኝነት ውስጥ ሆኖ የሰላም ስምምነቱን ስላልፈረመው ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ አባላቱና ደጋፊዎቹ እንዴት ይኸ ሊሆን ይችላል ብለው ወጥረው ስለያዙት ምክንያት እየፈለገ ማጓተትን ይመርጣል፡፡ ለዚህም ከላይ ለመግለጽ እንደሞከርሁት የመንግስት ተደራዳሪዎች አውቀውም ይሁን ሳያውቁ ለትህነግ ጥሩ ዱላ አቀብለውታል፡፡ ይህም ማለት በአንድ በኩል ወደ አገር ቤት ከተመለሱ በኋላ በስምምነት ሰነዱ ላይ ትህነግና የትህነግ ታጣቂዎች የሚለውን ዐረፍተ ነገር መዞ አይ ይኸ ስህተት ነው እኔ መቼ ወኪል ላክሁ የሚል መግለጫ በማውጣት ለማደናገር ጥረት አደረገ፡፡ 

በሌላ በኩል በመርህ ደረጃ የሰላም ስምምነቱን ተቀብየ ለተግባራዊነቱም እሰራለሁ እያለ ነገር ግን ናይሮቢ ላይ የተጨመረውን ቅድመ ሁኔታ በማንሳት ታጣቂዎቼ ትጥቃቸውን ሊፈቱ የሚችሉት የኤርትራ ወታደሮችና የአማራ ተስፋፊዎች ከትግራይ መሬት ሲወጡ ነው የሚለውን አቋሙን ከፍ አድርጎ በማንሳት ላይ ይገኛል፡፡ የሚያሳዝነው ነገር ከፌዴራል መንግስት ተደራዳሪዎች መካከል የሕግ ባለሞያዎች እያሉ የእነዚህን ሀሳቦች አንድምታ ሳይገምቱ መቅረታቸው ነው፡፡ እርግጥ ነው በወቅቱ ሁኔታቸው አሳሳች ሊሆን ይችላል፣ ለምን ቢባል አንደኛ ነገር ራሳቸው የትግራይ ተደራዳሪዎች የስምምነት ሰነዱ ትህነግና የትህነግ ታጣቂዎች ተብሎ ሲጻፍ አይተው እንዳላዩ ሰምተው እንዳልሰሙ በመሆን አልፈውታል፡፡ 

ሁለተኛው ነገር የትግራይ ታጣቂዎችም ሆኑ ትህነግ እንዲሁም የትግራይ ክልል መንግስት ሊለያዩ የማይችሉ የአንድ ሳንቲም ሁለት ገጾች አይደሉም እንዴ የሚል ጥያቄም ሊነሳ ይችላልና፡፡ ይህም ሆኖ አንድ መታወቅ ያለበት ጉዳይ አለ፣ ይኸውም ትህነግም ሆነ የትግራይ ክልል መንግስት ሁለቱም ህገ ወጦች ናቸው፡፡ ትህነግ ከፓርቲነት የተሰረዘ ባቻ ሳይሆን በአሸባሪነት የተፈረጀ ድርጅት በመሆኑ ህልውና እንዳለው ድርጅት ተደርጎ አይቆጠርም፣ የትግራይ መንግስትም ባካሄደው ህገ ወጥ ምርጫ ምክንያት በፌዴሬሽን ምከር ቤት ዕውቅና ተነፍጎታል፡፡

ስለሆነም በዚህ የሰላም ስምምነት ላይ ትህነግም ተደራደረ የትግራይ ክልል መንግስት ያው አቅማዳ ቀልቀሎ ለቆታ ይሆን ካልሆነ በስተቀር የሚያመጣው ለውጥ አለ ብየ አላምንም፡፡ ሆኖም ትህነግ ሰበብ እንዲያገኝ ዕድል የተሰጠው በመሆኑ አንድ ጊዜ የሰላም ስምምነቱን የፈረሙት የእኔ ተወካዮች ሳይሆኑ የትግራይ ክልል ተወካዮች ናቸው በማለት ሌላ ጊዜ ደግሞ ታጣቂዎቼ ትጥቃቸውን የሚፈቱት የኤርትራና የአማራ ተስፋፊ ሀይሎች ከትግራይ መሬት ሲወጡ ነው እያለ እንዲያደናግር ምክንያት እንደሆነው አያጠራጥርም፡፡ ያም ሆነ ይህ “ቀድሞ ነበር እንጂ መጥኖ መደቆስ አሁን ምን ያደርጋል ድስት ጥዶ ማልቀስ” እንደሚባለው የሚሻለው አሁንም በቃል ተገኝቶ የሰላም ስምነት ሰነዱን አክብሮ ለመፈጸም መዘጋጀት ነው፡፡ ለነገሩ ምንስ ምርጫ ይኖረዋል፣ መልካሙ ነገር በህገ ወጥ መንገድ የተመረጠው የትግራይ ክልል ም/ቤት ከትላንት ወዲያ ህዳር 11/2015 ዓ.ም የመጨረሻ ስብሰባውን አድርጎ የሰላም ስምምነቱን ተቀብሎታል፡፡ 

__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena 
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ

የሰላም ስምምነቱ አንኳር ነጥቦችና ሊደረግ የሚገባው ጥንቃቄ! (ሲሳይ መንግሥቴ አዲሱ ዶ/ር)

0
ዶ/ር ሲሳይ መንግሥቴ አዲሱ

ሲሳይ መንግሥቴ አዲሱ (ዶ/ር)
ፍሪቦርግ ከተማ፣ ስዊትዘርላንድ 

  1. መግቢያ

ለአስር ቀናት ያህል በቆየውና በፌዴራል መንግስትና በትግራይ ህዝብ ነጻነት ግንባር መካከል በተደረገው የሰላም ውይይት አማካኝነት ጥቅምት 23/2015 ዓ.ም ተኩስ ለማቆም መስማማታቸው ይታወቃል፡፡ በዚህም መሰረት ሁለቱም ተደራዳሪ ወገኖች አስራ አምስት አንቀጾችንና አስር ገጾችን በያዘው የስምምነት ሰነድ ላይ ተፈራርመዋል፡፡ የስምምነት ሰነዱ በአጠቃላይ ሲታይ የፌዴራሉ መንግስት በአሸናፊነት የወጣበትና የኢትዮጵያን ሕዝብ እፎይታ የሚያስገኝ እንደሆነ ይታመናል፡፡ 

ይህም ሆኖ በሰላም ስምምነት ሰነዱ ውስጥ በሚገኙ የተወሰኑ ድንጋጌዎች በአንቀጽ 2፣ በአንቀጽ 6፣ በአንቀጽ 7 እና በአንቀጽ 10 ስር የሚገኙት ንዑስ አንቀጾች በጣም ጠቃሚ ሀሳቦችን የያዙ ቢሆንም የተወሰኑ አወዛጋቢና አከራካሪ ሀሳቦችንም ይዘዋል ማለት ይቻላል፡፡ በዚህም አብዛኛዎቹ የሰላም ስምምነቱ ድንጋጌዎች ትህነግን ከጫወታ ውጭ እንዳደረጉ ተመልክተናል፡፡ 

ሆኖም በስምት ሰነዱ ውስጥ የሚገኙ የተወሰኑት ድንጋጌዎች ደግሞ ከእነ ድክመቱም ቢሆን በአፈጻጸሙ ሒደት ላይ እንቅፋት እየፈጠረ ራሱ ካላበላሸው በስተቀር ትህነግ በህይወት እንዲቀጥል ዕድል የሚሰጡት በመሆኑ እና በቀጣይም በትጥቅ ማስፈታት ሒደቱ ላይ የመደራደር አቅም እንዲኖረው ስለሚያደረጉት የተወሰኑ የስምምነት ሰነዱ ድንጋጌዎችንና በስራቸው የሰፈሩ ሀሳቦችን በመጠቀም አንገቱን ቀና ለማድረግ የቸለውን ያህል መውተርተሩ አይቀርም፡፡ 

ለመሆኑ እነዚህ አራት ድንጋጌዎችን ብቻ ለይተህ ለምን ወሳኝና ትኩረትን የሚስቡ ናቸው አልህ ለሚለኝ ሰው በመጀመሪያ የእነዚህ ድንጋጌዎች ይዘት ምን ይመስላል የሚለውን እንዳለ እያስቀመጥሁ ለምን ወሳኝ እንደሆኑ ደግሞ በትንሹም ቢሆን ለማብራራት እሞክራለሁ፡፡ ይህም ማለት የእነዚህን ድንጋጌዎች የእንግሊዘኛ ዐረፍተ ነገር ወደ አማርኛ እየመለስሁ ካስቀመጥሁ በኋላ የያዙት ሀሳብ ምን እንደሆነ እና በምን መልኩ ልንረዳቸው ይገባል የሚለውን ሁኔታ በአጭሩ ለመመልከት እሞክራለሁ፡፡

  1. ከላይ የተጠቀሱት ድንጋጌዎች መልዕክትና የእኔ ምልከታ

እንግዲህ ከላይ የሰፈሩትን አንቀጾች ይዘትና ዋነኛ መልዕክት በደንብ አስተውሎ ለተመለከተ ሰው ጠበቅ ያሉ ድንጋጌዎችና ለውዝግብ በር የሚከፍቱ ሀሳቦች ያሉት በእነዚህ አንቀጾች ስር ባሉት ንዑስ አንቀጸች ውስጥ እንደሆነ ለመገንዘብ አይቸገርም፡፡ ለምሳሌ በአንቀጽ 2 (f) እና በአንቀጽ 10 (3) ላይ የሰፈሩትን ሀሳቦች ስንመለከት በኢፌዴሪ ህገ መንግስትና በአፍሪካ ህበረት የሽግግር ወቅት ፍትህ ፖሊሲ ማዕቀፍ ላይ ተመስርቶ የተጠያቂነትና የሽግግር ወቅት ፍትህ ሊሰፍን እንደሚገባ ይገልጻሉ፡፡ ይህም ማለት ጦርነቱ ባደረሰው ጉዳት ልክና አስገፊ ገጽታ በህገ መንግስቱና በአፍሪካ ህብረት የሽግግር ወቅት ፖሊሲ መርሆዎች መሰረት ተጠያቂ የሚሆን ወገን እንደሚኖር፣ እውነትን የማረጋገጥ፣ ለተጎጅዎች ዘላቂ መፍትሄ የመስጠት፣ የእርቅና ስብራትን የመጠገን ስራዎችን የመስራት ግዴታ እንዳለባቸው ያስቀምጣሉ፡፡ 

እዚህ ላይ ነው እንግዲህ ውዝግብ ሊነሳ የሚችለው፣ ለምን ቢባል ማን ነው ማንን ተጠያቂ ሊያደርግ የሚችለው? ተጠያቂ የሚሆነውን ወገንስ እንዴትና በምን መስፈርት ነው መለየት የሚቻለው? ወዘተ. ለሚሉት ጥያቄዎች የሚሰጡ መልሶች በራሳቸው አከራካሪ መሆናቸው አይቀርም፡፡ ሌላው አንቀጽ 6 (f) ላይ በማያሻማ መልኩ እንደተመለከተው ሁለቱም ወገኖች ስምምነቱ ከተፈረመበት ጊዜ ጀምሮ በ30 ቀናት ውስጥ የትህነግን ታጣቂዎች ቀላል መሳሪያዎችን ጨምሮ ሁሉንም አይነት ትጥቅ የማስፈታት ስራውን ለማጠናቀቅ ተስማምተዋል ይላል፡፡ ይህም በጣም ጠቃሚ ድንጋጌ ነው፡፡ ይሁን እንጂ ትህነግ ምን ያህል የታጠቀ ሀይል እንዳለውና የትኛውስ ወገን ነው የትህነግ ታጣቂ ሀይል የሚለውን ለይቶ ለማወቅ የተለየ ስልት መከተልን የሚጠይቅ ነውና ይህም ሁኔታ በራሱ ሌላ ከባድ ሀላፊነትን ይዞ ይመጣል፡፡ 

በሌላ አነጋገር ቢያንስ ባለፉት 40 አመታት በአጠቃላይና ባለፉት 30 አመታት ደግሞ በተለይ አብዛኛው የትግራይ ህዝብ ከሞላ ጎደል ትጥቅ እንዲይዝ ተደርጓል፡፡ እናም ከዚህ ውስጥ አሁን ላይ ቀላል የማይባል ቁጥር ያለው ታጣቂ ሀይል ወደየቤቱ ተመልሶ መሳሪያውን ቢደብቅና የሲቪል ልብሱን በመልበስ ሰላማዊ ሰው መስሎ ብቅ ቢል እንዴት ነው ለይቶ ማወቅ የሚቻለው? ይህንን “ወርቃማ ዕድል” ትህነግም በደንብ እንደሚጠቀምበት ምንም አያጠራጥርም፣ በዛ ላይ አንዳንድ ሞኝ ወይም የሰላም ስምምነት ሀሳቡ በደንብ ያልገባቸው አልያም ሆን ብለው የትግራይን ህዝባና ደጋፊዎቻቸውን ለማደናገር የሚሞክሩ የትግራይ ልሂቃንና ደጋፊዎቻቸው የጠረደቡትን መንገድ ሲገልጹ ትንሽ እንኳ ሀፍረት የላቸውም፡፡ ይህንን የማደናገሪ ሀሳባቸውን ቅጥረኛ ፈረንጆች እንደሆኑ የሚታወቁት እነ ማርቲን ፕላውት (Martin Pluat)፣ ሸትል ትሮንቮል (Kjetil Tronvoll)፣ ዊሊያም ዳቪሰን (William Davison)፣ አሌክስ ዲ ዋል (Alex de Waal)፣ ሬኔ ሌፎርት (Rene Lefort)፣ ኬኔት ሮዝ (Kennet Roth), ባሽር ሀሺይስፍ (Bashir Hashiysf) እና ሌሎችም ትህነግ ትጥቅ ይፍታ ተባለ እንጂ የትግራይ መከላከያ ሀይል (Tigray Defence Force (TDF) ትጥቅ ይፈታል አልተባለምና ይኸ ሀይል የትግራይ ህዝብ መድህን ሆኖ መቀጠል አለበት ሲሉ ይደመጣሉ፡፡ 

እነዚህ ወገኖች የዘነጉት ነገር ቢኖር በስምምነቱ አንቀጽ 6 (a) ላይ The Parties Agree and recognize that the Federal Democratic Republic of Ethiopia has only one defense force; የሚል አስገዳጅ ድንጋጌ በስምምነት ሰነዱ ውስጥ ማስፈራቸውን ነው፡፡ ይህም ማለት ኢትዮጵያ አንድ ብቻ የመከላከያ ሀይል እንደሚኖራት ሁለቱም ወገኖች ተስማምተው ፈርመዋልና የትግራይ መከላከያ ሀይል የሚባል ታጣቂ ቡድን ባለበት ሁኔታ የሚቀጥል አይሆንም፡፡ ለነገሩ አጉል ጉንጭ ማልፋት ስለሚሆን ነው እንጂ ይኸ ሀይል ከትህነግ ውጭ ራሱን ችሎ እንዲቀጥል የሚያደርጉት የህልውና መሰረቶች አሉት ወይ የሚል ጥያቄ በማንሳት መሞገት ይቻል ይሆናል፡፡ በዛ ላይ መከላከያና የፌዴራል ፖሊስ እንዲሁም የፌዴራል ደህንነት ወደ ትግራይ ገብተው ህግ የማስከበር ስራቸውን እንደሚያከናውኑም በስምምነቱ ላይ ተቀምጧል፡፡ 

ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ደግሞ በክልሉ ውስጥ ሁሉንም የትግራይ ሀይሎች የሚያሳትፍ ጊዜያዊ አስተዳደር እንደሚቋቋምና ህግና ስርአት ማስከበርን ጨምሮ የእለት ከዕለት የመንግስት ተግባራትን እንደሚያከናውን ተሰምሮበታል፡፡ የፌዴራል መንግስት የቅርብ ክትትልና ድጋፍም አይለየውም፡፡ ታዲያ እነዚህ ወገኖች የትግራይ መከላከያ ሀይል (TDF) የሚሉት ገዳይ ቡድን በጊዜያዊ አስተዳደሩ ስር ሆኖ እንዲቀጥል ፈልገው ይሆን ይህንን ትርጉም የለሽ ሀሳብ የሚያራምዱት? እረ እባካችሁ አታስቁን በሏቸው፣ አባቶቻችን እንዲህ ያለ ግራ የገባው ነገር ሲያጋጥማቸው “የማይመስል ነገር ለሚስትህ አትንገር” በማለት ምክራቸውን ይለግሳሉ፡፡ በአንቀጽ 7 (d) ላይ ደግሞ ትህነግ ወታደር እንዳይመለምል፣ እንዳያሰለጥን፣ እንዳያሰማራ፣ የማነሳሳት ስራ እንዳይሰራ ወይም ግጭትና አለመግባባትን ለመፍጠር እዳይዘጋጅ  የሚያደርግ አስገዳጅ ስምምነት ላይ ደርሰዋል፡፡ 

ይኸ ስምምነት መልካም ሀሳብ ይዞ እንደመጣ ይታመናል፣ ይሁን እንጂ ትህነግ ይህንን መልካም የሆነ የስምምነት ሰነድ ያከብረዋል ወይ? ጊዜ አግኝቶ ራሱን ካደራጀ በኋላ እንደለመደው የትግራይን ህዝብ በአጠቃላይና ባለፉት 40 አመታት በአምሳያው የቀረጸውን የትግራይ ወጣት ደግሞ በተለይ በቀላሉ አነሳስቶ የራሱ የሆነ የታጠቀ ሀይል እንዲኖረው ለማድረግ እንደማይሞክር ወይም እንደማይሰራ ምን ዋስትና አለ ለሚለው ጥያቄ መልስ ያሻዋል፡፡ በመጨረሻም በአንቀጽ 10 (4) ላይ የተቀመጠው የተቀበረ ቦንብ እንዴት ነው ጉዳት ሳያደርስ የሚተነፍሰው እና በሚፈለገው መልኩ ሊተረጎም ብሎም ሊተገበር የሚችለው የሚለው ጉዳይ ብዙዎቹን እያነጋገር እንደሆነ እየተመለከትን ነው፡፡ ይኸ ንዑስ አንቀጽ ሁለቱም ወገኖች አጨቃጫቂ/አከራካሪ የሆኑ አካባቢዎችን በህገ መንግስቱ መሰረት ለመፍታት ቁርጠኛ መሆናቸውን አረጋግጠዋል ይላል፡፡ 

ይኸ ሲባል ምን ለማለት ተፈልጎ ነው የሚለውን ጥያቄ ከመመለሳችን በፊት በዚህ ሀሳብ ዙሪያ ጉዳዩ በቀጥታ ያገባናል፣ ያሳበናልም የሚሉ ሰዎች ወይም ወገኖች ምን ይላሉ? እንዴትስ ተረድተውታል? በሚለው ላይ ትንሽ ነገር ልበል፡፡ በዚህ ሀሳብ ላይ ቀላል ቁጥር የሌላቸው የአማራ ልሂቃን ደስተኞች አይደሉም፣ እንዳውም አንዳንዶቹማ በዚህም ምክንያት ትህነግ ከዚህ የሰላም ስምምነት ይበልጥ ተጠቃሚ ሆኗል እስከማለት ይደርሳሉ፡፡ ይህም የሆነው የአማራን ሕዝብ ጥቅም የሚያስጠብቁ ተደራዳሪዎች ስላልተወከሉ ለጥያቄው በህገ መንግስቱ መሰረት መልስ ይሰጠው የሚለውን የመፍትሄ ሀሳብ እንዳለ ስለተቀበሉ ነው ይላሉ፡፡ በእነዚህ ወገኖች እምነት ዶ/ር ጌታቸው ጀምበር፣ አቶ ደመቀ መኮንን እና አቶ ተመስገን ጥሩነህ የአማራን ሕዝብ አይወክሉም፡፡ ለዛም ነው በስምምት ሰነዱ ላይ የእነዚህ አከራካሪ አካባቢዎች ጉዳይ ተነስቶ ለአማራ ሕዝብ በሚጠቅም መልኩ እንዲወሰን ያልተደረገው በማለት ይሟገታሉ፡፡ 

ይኸ ሙግት እስከምን ድረስ ሊወስድ ይችላል የሚለው ጥያቄ ግን በሚገባ ሊነሳና ሊመከርበት ይገባል፡፡ በተቃራኒው የትግራይ ልሂቃን ትጥቅ ማስፈታት በሚለው የስምምነት ሀሳብ ላይ በእጅጉ ቢበሳጩና ቢከፉም አጨቃጫቂ/አከራካሪ አካባቢዎች በህገ መንግስቱ መሰረት መፍትሄ ይሰጣቸዋል የሚለው ድንጋጌ ከሁሉም በላይ ለእነሱ እንደሚጠቅም አድርገው በመረዳታቸው ደስተኞች መሆናቸውን እየገለጹ ነው፡፡ አጨቃጫቂ/አከራካሪ የሚባሉት አካባቢዎች ወልቃይት-ጠገዴ፣ ጠለምት እና ራያ መሆናቸው ይታወቃል፡፡ የእነዚህ አካባቢዎች ልሂቃን ደግሞ ከበርካታ አመታት (ለውጥ ከመምጣቱ) በፊት ጀምሮ የማንነትና ራስን በራስ የማስተዳደር ጥያቄ አንስተው መታገላቸውና ከፍተኛ የሆነ መስዋዕትነት በመክፈል ጭምር ጥያቄያቸውን ለቀድሞው የትግራይ ክልል ምክር ቤት አቅርበው በሁለት አመት ጊዜ ውስጥ ምላሽ በማጣታቸው የይግባኝ አቤቱታቸውን ለፌዴሬሽን ምክር ቤት አቅርበው በአሁኑ ወቅት ጉዳያቸው መታየት ጀምሯል፡፡ ይህም የሆነው ትህነግ ህገ መንግስቱን አክብሮ ለእነዚህ አካባቢ ሕዝቦች ጥያቄ መልስ ባለመስጠቱ ነው፡፡ እናም በህገ መንግስቱ መሰረት ችግሩ በዘላቂነት ይፈታ ሲባል ቀደም ሲል ጀምሮ ሲሰራበት የነበረና በትህነግ እምቢተኝነት ተንጠልጥሎ የቆየ ጉዳይ መሆኑ መታወቅ አለበት፡፡ አሁንም ቢሆን ትህነግ ህገ መንግስቱን አክብሮ ይሰራል ማለት ዘበት ነው፡፡ ስለሆነም ህገ መንግስቱ እስካልተለወጠ ወይም እስካልተከለሰ ድረስ ከእነ ችግሩም ቢሆን ከህገ መንግስታዊ ስርአቱ ውጭ ሆኖ የአንድ አካባቢ ሕዝብ ችግሮች ይፈታሉ ብሎ ማሰብ የዋህነት ነው የሚሆነው፡፡ 

ህገ መንግስቱ በፖለቲካ ሀይሎችና በሚመለከታቸው አካላት መካከል በሚደረስ ስምምነት መሰረት እንዲሁም የአብዛኛውን የኢትዮጵያ ሕዝብ ይሁንታ አግኝቶ እስከሚለወጥ ወይም እስከሚከለስ ድረስ ጉዳዩ ተንጠልጥሎ ይቆይ ማለት ደግሞ ፍጹም ሀላፊነት የጎደለውና አላዋቂነትን የሚያስተናግድ ብሎም ለፖለቲካ ፍጆታ ብቻ የሚውል አቋም ከመሆን ውጭ ውሀ የሚያነሳ ሀሳብ ሊሆን አይችልም፡፡ እናም አሁን ባለው ሁኔታ በተጀመረው መልኩ ቀጥሎ ጥያቄው እንዲመለስ ይደረጋል፡፡ እና በህገ መንግስቱ መሰረት ችግሩ ይፈታ ሲባልስ ምን ማለት ነው? ጉዳዩ እንዴት ነው ሊታይ የሚችለው በሚለው ጥያቄ ላይም የተለያዩ ሀሳቦች ሲራመዱ ይስተዋላሉ፡፡ አንደኛው የሕዝቡን ስሜትና ወቅታዊ ሁኔታ ታሳቢ በማድረግ የፌዴሬሽን ምክር ቤት መወሰን ይችላል የሚለው ነው፡፡ እውነት ነው ይኸ ሀሳብ ከህገ መንግስቱ አንቀጽ 48 ጋር የሚስማማ/የሚጣጣም ነው፡፡ 

ምክንያቱም የዚህ ድንጋጌ መሰረተ ሀሳብ በክልሎች መካከል የወሰን ይገባኛል ጥያቄ ሲነሳ ክልሎቹ ተነጋግረው እንዲፈቱት ዕድል ይሰጣል፣ ይኸ የማይቻል ከሆነ ደግሞ የፌዴሬሽን ምክር ቤት የሕዝቡን ፍላጎት መሰረት በማድረግ ይወስናል ስለሚል ይህንን አማራጭ መከተል ለጊዜው አዋጭ ሊመስል ይችላል፡፡ ሆኖም የፌዴሬሽን ምክር ቤት ተወካዮች ከየብሔረሰቡ የሚመጡና አማራን በአጠቃላይ እና የአማራን ፖለቲካ በተለይ በጥርጣሬ አይን እንዲመለከቱ ተደርገው የተቃኙ ሰዎች ስለሆኑ ይህን የመፍትሄ ሀሳብ በቀላሉ ሊቀበሉት እንደማይችሉ አስቀድሞ የታወቀ ጉዳይ ነው፡፡ በዛ ላይ የአንዳንዶቹ ክልል ተወካዮች እዚህ ላይ በዝርዝር መግለጽ በማልፈልገው ምክንያት የራሳቸው የሆነ ስጋት ያለባቸው መሆናቸውም ይታወቃል፡፡ ሁለተኛውና ከእስካሁኑ ልምድ ተነስተን ስንመለከተው አይቀሬ የሚሆነው የመፍትሄ ሀሳብ ሕዝበ ውሳኔ ማካሄድ ወይም ማደራጀት የሚለው ነው፡፡ ይኸ አማራጭ ለሁሉም የፌዴሬሽን ም/ቤት አባላት ለመወሰን የሚመችና ጊዜም የሚወስድ እንደሆነ ይታመናል፡፡ 

ይህም ሆኖ ይኸ የመፍትሄ አማራጭ ሀሳብ እንዴት ሊተገበር ይችላል? የሚለውን ጥያቄ በሁለት ከፍለን ብንመለከተው ይሻላል፡፡ አንደኛው ራያና ጠለምት ላይ ትህነግ የሰፈራ ፕሮግራም ስላላካሄደባቸው የነባሩ ሕዝብ ቁጥር ይበዛልና ሕዝበ ውሳኔ ቢካሄድ የሚያሰጋ ጉዳይ አይደለም የሚለው ነው፡፡ ሁለተኛው የወልቃይት-ጠገዴ ሰቲት ሁመራ አካባቢ ሕዝብ በትህነግ ካድሬዎችና ታጣቂዎች አፈና፣ ግድያና በግፍ የማፈናቀል ተግባር ሳቢያ የነባሩ ሕዝብ ቁጥር እንዲቀንስ ተደርጎ (ከአንድ አመት በፊት አቶ ብናልፍ አንዱዓለም የብልጽግና ጽ/ቤት ሀላፊ በነበሩበት ወቅት በሰጡት መግለጫ ላይ በወልቃይት-ጠገዴ አካባቢ ብቻ ከ500,0000 ሕዝብ በላይ እንደተፈናቀለ ገልጸዋል) በተቃራኒው ከትግራይ አካባቢ ከግማሽ ሚሊዮን በላይ የሚቆጠር ህዝብ መጥቶ በእነዚህ አካባቢዎች በመስፈሩ ምክንያት ሕዝበ ውሳኔ ቢካሄድ የነባሩ ሕዝብ ጥያቄ ሊመለስ ይችላልን የሚለው ስጋት ነው፡፡ 

እዚህ ላይ አከራካሪ ሁኔታ መፈጠሩ አይቀርም፣ ለምን ቢባል የትግራይ ልሂቃን የተፈናቀሉ የትግራይ ተወላጆች ወደ ቦታቸው ከተመለሱ በኋላ እነሱ በሚሳተፉበት ሁኔታ ህዝበ ውሳኔው ይካሄድ ይላሉ፡፡ በተቃራኒው የወልቃይት-ጠገዴ የአማራ ማንነት አስመላሽ ኮሚቴ እና ሕዝብ እንዲሁም ሌላኛው የአማራ ልሂቅ ደግሞ ይኸማ ሊሆን አይችልም የሚል የመከራከሪያ ሀሳብ ማቅረባቸው የማይቀር ጉዳይ ነው፡፡ ሆኖም የተሻለ መፍትሄ የሚሆነው በሕዝበ ውሳኔው ወቅት ድምጽ መስጠት ያለበት ጥያቄ ያነሳው ነባር ሕዝብ እንጂ ምንም አይነት የማንነት ጥያቄ የሌለው ሰፋሪ (እኔ ትግራዋይ ነኝ የሚል የህብረተሰብ ክፍል) መሆን አይገባውም የሚለው ሀሳብ ቢተገበር ነው፡፡ እርግጥ ነው በአንድ አካባቢ ሕዝበ ውሳኔ ሲካሄድ የተወሰነውን የህብረተሰብ ክፍል የማያሳትፍ ሊሆን አይገባውም የሚል ወገን መኖሩ አይቀርም፡፡ 

ነገር ግን ጉዳዩ ከማንነት ጋር የሚያያዝ እስከሆነ ድረስ ይህንን የማንነት ሁኔታ መወሰን ያለባቸው የጥያቄው ባለቤቶችና ጥያቄውን በማንሳት ምላሽ በሚጠብቁት የህብረተሰብ ክፍሎች እንጂ የማንነት ጥያቄ የሌላቸው ነዋሪዎች ሊሆኑ አይገባም የሚለውን መርህ ታሳቢ ማድረግ ተገቢ ነው፡፡ ይህም ሁኔታ በኦሮሚያ ክልል በዋነኛነትም በአርሲ፣ በወለጋ፣ በጅማና በኢሊባቡር አስተዳደር ዞኖች ውስጥ የሚገኙ አማሮች በኦሮሞ ጉዳይ ላይ በሚደረግ ሕዝበ ውሳኔ ድምጽ እንዲሰጡ ይደረግ እንደማለት ነው፡፡  

ስለሆነም ቢያስ በሰፈራ መልክ የመጡትን የትግራይ ተወላጆች በህዝበ ውሳኔው ላይ ድምጽ እንዳይሰጡ ለማድረግ ሲባል ከ1984 ዓ.ም በፊት የትግራይ ተወላጆችንም ጨምሮ በወልቃይት-ጠገዴ፣ ሰቲት ሁመራ ውስጥ የነበረው ሕዝብና ልጆቹ ለአካባቢዎቹ እንደነባር ሕዝብ ተቆጥረው በሕዝበ ውሳኔው ድምጽ እንዲሰጡ ቢደረግ ይበልጥ ፍትሀዊ ይሆናል የሚል ግምት መያዝ ተገቢ ይመስላል፡፡ ከዛም አልፎ እነዚህ አከራካሪ አካባቢዎች ዘላቂ መፍትሄ እስኪያገኙ ድረስ በማን ስር ሊቆዩ ይገባል የሚለው ሀሳብም ሌላኛው አከራካሪ ጉዳይ መሆኑ አይቀርም፡፡ በዚህ ረገድ በ2013 ዓ.ም አካባቢዎቹ ከትግራይ ታጣቂ ሀይሎች ነጻ እንደወጡ የፌዴሬሽን ም/ቤት አፈ ጉባኤ በነበሩት አቶ አደም ፋራህ አስተባባሪነት የብልጽግና ፓርቲ ከፍተኛ አመራሮች ወደ አካባቢዎቹ በመሄድ ሕዝቡን አነጋግረው ነበር፡፡ 

በዚህም የአካባቢዎቹ (ወልቃይት-ጠገዴ ሰቲት ሁመራን ጨምሮ፣ ጠለምት እና ራያ) ነዋሪዎች ከአሁን በኋላ ወደ ትግራይ ክልል ለመመለስ ማሰብ የማይሆንና በፍጹም የማይታሰብ ነገር ነው፣ ከማለት አልፈው አንዳንዶቹ የእድሜ ባለጸጋ አዛውንቶች ሳይቀሩ እንኳን ወደ ትግራይ ክልል ለመመለስ ፊታችንን ወደ እነሱ አዙረን መተኛት አንፈልግም እስከማለት ደርሰው እንደነበረም ይታወቃል (በነገራችን ላይ የዚህ ጽሁፍ አዘጋጅ እንደ አንድ የራያ ተወላጅ አላማጣ ከተማ ውስጥ በተዘጋጀው መድረክ ላይ በአካል ተገኝቶ የሕዝቡን ሀሳብና አስተያየት ማዳመጡን እንዲሁም ትክክለኛ ስሜቱንም መመልከቱን ማስታወስ ይፈልጋል)፡፡ ይህንንም እውነታ ታሳቢ በማድረግ የብልጽግና ከፍተኛ አመራር የሕዝቡ ጥያቄ ዘላቂ መልስ እስኪሰጠው ድረስ አካባቢዎቹ አሁን ባሉበት ሁኔታ ይቆዩ የሚል ውሳኔ አስተላልፏል፡፡ አሁንም ቢሆን ይኸ ውሳኔ ተግባራዊ ሆኖ እንዲቀጥል የሚያደርግ ፖለቲካዊ ሁኔታ መኖሩ አይቀርም፡፡  

__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena 
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ

ኦሮሚያና አማራ : የሁለት ክልሎች ወግ  (ኤፍሬም ማዴቦ)

0

  

Amhara _ Oromia _
Map source VOA

ኤፍሬም ማዴቦ (emdadebo@gmail.com )  

ከአዲስ አበባ በሱሉልታ፣ በቱሉቦሎ፣በአቃቂና በሰንዳፋ በኩል እየወጡ የኢትዮጵያን ዋና ከተማ ከተለያዩ የአገራችን አካባቢዎች ጋር የሚያገናኙ አራት በሮች አሉ። እነዚህ አራት በሮች ደፍሮ ለጠየቃቸው ሰው ሁሉ የሚናገሩት የየራሳቸው ታሪክ አላቸው። የአደስ አበባ-ሰንዳፈ-ሸኖ በር ግን ሰው ጠየቀውም አልጠየቀው መንገዱ እራሱ አፍ አውጥቶ የሚናገረው የራሱ የሆነ ለየት ያለ ታሪክ አለው። ኦሮሚያ-አማራ፣አማራ-ኦሮሚያ እያለ ከአዲስ አበባ ተነስቶ ሰንዳፋ፣ ደብረ ብርሃን፣ሸዋሮቢት፣አጣዬ፣ ከሚሴ ኮምቦልቻ እያለ ባቲ ድረስ የሚዘልቀው የአዲስ አበባ ደሴ መንገድ የኢትዮጵያን የ30 አመት የተበላሸ የብሔር ፖለቲካ አፍ አውጥቶ ይናገራል። 

ከአዲስ አበባ ትንሽ ወጣ ሲል ለገጣፎ-ለገዳዲ፣ አሌልቱ-ቱለፋ፣ ቅምቢቢት-ሸኖ፣ሰምቦ-ጫጫ እያለ ደብረ ብርሃን ድረስ የሚዘልቀው የአዲስ አበባ ደሴ መንገድ፣ የኦሮሚያን ክልል ውልግድግዱ የወጣ የእንዱስትሪ ፖሊሲና ክልሉ ዉስጥ ስር የሰደደው ሙሰኝነት ኢንቨስተሮችን ምን ያክል እንዳንገፈገፈና ኦሮሚያን አታሳዩን አንዳሰኛቸው እማኝ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ የአዲስ አበባ ደሴ መንገድ “ኦሮሚያ ክልል”፣ “ኦሮሚያ ልዩ ዞን”፣ “አማራ ክልል”  እያለ ከህዝብ ዉስጥ ህዝብ እየመረጠ አጥር የሚያጥረውን የኢትዮጵያን የብሔር ፖለቲካ ብልሹነት በግልጽ ያሳያል፣በተለይ ከአዲስ አበባ ደብረሲና ድረስ የመንገዱ ግራና ቀኝ የሚናገረው የፖለቲካውን እውነታ ብቻ ሳይሆን ይህንን ብልሹ ፖለቲካ ተከትሎ የአማራና ኦሮሚያ ክልሎች የተከተሉትን የተለያየ የኢንዱስትሪ ፖሊሲ በማያሻማ ቋንቋ ይናገራል። 

ከአዲስ አበባ ወደ ደሴ የሚሄድ ሰው ከአዲስ አበባ ከተማ ወጥቶ ኦሮሚያ ክልል መግባቱን የሚያውቀው በቁቤ የተጻፉ የከተማ አስተዳደር ጽ/ቤቶችን፣ የጤና ጣቢያዎችንና የንግድ ቤቶችን ስም ሲመለከት ነው። ከኦሮሚያ ክልል ወጥቶ አማራ ክልል መግባቱን የሚያውቀው ደግሞ በየመንገዱ ግራና ቀኝ ተሰርተው በማምረት ላይ የሚገኙና ገና በመሰራት ላይ ያሉ የማምረቻ ተቋሞችን ብዛት ሲመለከት ነው። በአዲስ አበባ ደሴ መንገድ ላይ የሚገኙ የኦሮሚያም ሆነ የአማራ ክልል አካባቢዎች መልክዓ ምድር ተመሳሳይ ነው፣ የአካባቢው የአየር ንብረትና በአካባቢው የሚገኘው የተፈጥሮ ኃብት ብዛትና ስርጭትም ከሞላ ጎደል ተመሳሳይ ነው። ታዲያ ለምንድነው ከሁለቱ የአገራችን ትልልቅ ክልሎች አንዱ ለማንነት ሌላው ለእንዱስትሪ ዕድገት ቅድሚያ የሰጡት? 

ለምንድነው ከአዲስ አበባ ደብረ ብርሃን ድረስ ባሉት የአማራ ከተማዎች የሚታየው የእንዲስትሪ ብዛት በተመሳሳይ መንገድ ላይ በሚገኙ የኦሮሚያ ከተማዎች ዉስጥ የማይታየው? ለምንድነው ባህር ዳርና ደብረ ብርሃን ውስጥ የሚታየው የእንዱስትሪ ዕድገት አዳማና ቢሾፍቱ ውስጥ የማይታየው? ለምድነው የአማራ ክልል ባለሥልጣኖች ኢንቨስተሮችን ለመሳብ የሚጓዙትን ርቀት ሌላ ቢቀር ሲሶውን እንኳን የኦሮሚያ ክልል ባለሥልጣኖች የማይጓዙት? ለምንድነው ኢንቨስተሮችን የሚማርክ የተፈጥሮ ኃብት ያለው ኦሮሚያ ክልል፣ የውጭና የአገር ውስጥ ኢንቨስተሮችን መማረክ ሲገባው ጭራሽ የሚያሸሸው? ለምንድነው ኦሮሚያ ክልል የሚገኙ ኢንቨስተሮች ካፒታላቸውን እየያዙ ወደ አማራ ክልል የሚሄዱት? ለምንድነው ክልሎቻችን የውጭና የአገር ውስጥ ኢንቨስተሮችን ለመሳብ የማይወዳደሩት?

መቼም በዛሬዋ ኢትዮጵያ መሬት ቀምቶ ያጠረም፣የህዝብና የመንግስት ንብረት የዘረፈም፣ የገደለም፣አስገድዶ የደፈረም ሁሉም እየሄደ የሚደበቅበት ዋሻው ብሔሩ ነውና፣ ይህንን ጽሁፍ ገና የመጀመሪያውን ገጽ አንብበው ሳይጨርሱ የአቶ ኤፍሬም ኦሮሞ ጠልነት አያልቅም እንዴ የሚሉ ከራሳቸው ውጭ ሁሉንም የሚጠሉ የትየለሌ ነሆለሎች አሉ። እኔ ይህንን ጽሁፍ የጻፍኩት የምወደውና ከልጅነቴ ጀምሬ አብሬው የኖርኩት የኦሮሞ ህዝብ ከሙሰኝነት አደጋ ነጻ እንዲወጣ ነው። ደሞም ወገኖቼ የማወራው ስለ ኦሮሞ ህዝብ አይደለም፣ ይህ ህዝብ ስለሚኖርበት ክልል እንጂ! ስለጽድቅና ኩነኔም አይደለም፣ ክልል እንደ ሰው የሚጸድቅ ቢሆን ኖሮ አማራና ኦሮሚያ ክልል ሁለቱም የሚጠብቃቸው ኩነኔ ነው። ግን ሌላ ቢቀር አማራ ክልል ከአስርቱ ትዕዛዛት የመጀመሪያውን ያከብራል፣ ኦሮሚያ ክልል ግን አስሩንም አያከብርም። 

የዚህ ጽሁፍ ጸሐፊ ከኢትዮጵያ ውጭ ለሁለት አስርተ አመታት የኖረው በዋሺንግተን ዲሲ አካባቢ ነው። ዋሺንግተን ዲሲ በቨርጂኒያና በሜሪላንድ ግዛቶች የተከበበች የአለማችን ሃብታሟ አገር ዋና ከተማ ናት። የዋሺንግተን ዲሲ ወሰን ተሰምሮ የተቀመጠ ስለሆነ ዲሲ አትሰፋም፣ አትጠብም። ነገርግን ዲሲን በከበቧት በቨርጂኒያና በሜሪላንድ ግዛቶች ውስጥ የሚገኙ ወረዳዎችና ከተማዎች የዲሲ ዕድገት እያሳደጋቸው አሜሪካ ውስጥ ኃብታም ከሚባሉ ወረዳዎች ውስጥ የመጀመሪያዎቹ መሆን ችለዋል። ከአምስት በጣም ሃብታም ከሆኑ የአሜሪካ ወረዳዎች ሦስቱ፣ ከአስራ አምስቱ ደግሞ ስምንቱ የሚገኙት በዋሺንግተን ዲሲ አካባቢ በሚገኙ የቨርጂንያና የሜሪላንድ ግዛቶች ዉስጥ ነው። 

ሃወርድ፣ፌርፋክስ፣ሞንቲጎመሪና ላውደንን የመሳሰሉ የሜሪላንድና የቨርጂኒያ ወረዳዎች በአሜሪካ ደረጃ ኃብታም ሊሆኑ የቻሉት፣ ቨርጂኒያና ሜሪላንድ እንደኛ አገሮቹ “ያዩትን ሁሉ የኛ ባዮች”  ከሁለቱ ግዛቶች ተቆርሳ የተመሰረተችውን ዋሺንግተን ዲሲን “የኔ ናት”፣“የኔ ናት” እየተባባሉና አገር እያመሱ አይደለም። ዋሺንግተን ዲስን የከበቧት በሁለቱ ግዛቶች ውስጥ የሚገኙት ከተማዎች/ወረዳዎች በአሜሪካ ደረጃ ኃብታም መሆን የቻሉት ሁለቱ ግዛቶ አመቺ የዕድገት ፖሊሲ ስለሚከተሉና ዋሺንግተን ዲሲን በተመለከተ ያላቸው አቋም፣ ዲሲ የ”አገራችን ዋና ከተማ” ናት (Our nation’s capital) የሚል ስለሆነ ነው። ይህ “ሰዋዊ አቋም” እኛ ኢትዮጵያዊያንም ልንከተለው የሚገባ አቋም ነው።  

ታዲያ ለምንድነው የታሪክ አጋጣሚ አድሏቸው በአዲስ አበባ ዙሪያ የሚገኙ ሱሉልታ፣ ሰንዳፋ፣ቱሉዲምቱ፣ለገጣፎ፣ቡራዩና ኮየፈጨን የመሳሰሉ የኦሮሚያ ከተማዎች የዋሺንግተን ዲሲ ዕድገት እንዳሳደጋቸው እንደ ፌርፋክስ፣አሌክሳንደሪያ፣ሲልቨርስፕሪንግ፣ ሮክቭልና ቤተስዳ ከተማዎች እራሳቸውን ሆነው እንዲያድጉ የማይፈቀድላቸው? ለምንድነው የኦሮሚያን ብቻ ሳይሆን የአገራችንን ኤኮኖሚ በፍጥነት ማሳደግ የሚችሉ የኤኮኖሚ መንገዶች በማንነት ስም እንዲዘጉ የሚደረገው? ለመሆኑ ኦሮሚያ ክልል ቅድሚያ የሚሰጠው ለምንድነው? መታወቂያው ድህነት በሆነ ማንነት ላይ የሚኮራ ማህበረሰብ መፍጠር ነው ወይስ ድህነትን ያሸነፈ ማህበረሰብ መፍጠር ነው? ለእነዚህ ሁለት ጥያቄዎች የሚሰጠው መልስ ኦሮሚያ ክልልንም ባጠቃላይ አገራችን ኢትዮጵያንም በጣም ወደተለያየ ቦታ ነውና የሚወስደው እንዲህ አይነቱ ሸውራራ አመለካከት ካሁኑ መታረም አለበት።

ቨርጂኒያና ሜሪላንድ የአገር ውስጥም ሆነ የውጭ ኢንቨስተሮች ወደ ዋሺንግተን ዲሲ አካባቢ ሲመጡ “እኔ እሻላለሁ”፣ “እኔ እሻላለሁ” እያሉ የሚያደርጉት ውድድርና ኢንቨስተሮች ወደግዛታቸው መጥተው መዋዕለንዋይ እንዲያፈሱ የሚሰጧቸው ማበረታቻ፣ እኛ አገር ዉስጥ ካለው የተበላሸ የማንነት ፖለቲካና አይን ያወጣ ሌብነት ጋር ሲወዳደር ምን ነካን የሚያሰኝና አንገት የሚያደፋ ነው። ሁሉም ነገር እኩል በሆነበት ሁኔታ አንድ ኢንቨስተር ከሜሪላንድ ቨርጂኒያን የሚመርጠው ቨርጂኒያ የተሻለ ማበረታቻ ከሰጠው ነው። ኢትዮጵያ ውስጥ ግን፣ ለምሳሌ፣ ኦሮሚያ ክልል ለኢንቨስትመንት አመቺ ክልል ቢሆንም ብዙ ግዜ ኢንቨስተሮች ከኦሮሚያ ክልል አማራ ክልልን ይመርጣሉ። ይህ የሆነው ኦሮሚያ ውስጥ ከላይ እስከታች ያለውን በሙስና የተጨማለቀ አሰራር፣ከማንነት ጋር የተያያዘውን ማነቆ፣ እጅ እጅ የሚል ቢሮክራሲና ከሰው ሃይል ቅጥር ጋር የተያያዘውን ግዴታ የውጭ አገርም የአገር ውስጥም ኢንቨስተሮች ስለሚጸየፉ ነው።

ቨርጂኒያና ሜሪላንድ ኢንቨስትመንት ለግዛታቸው ይዞት የሚመጣውን ዘርፈ-ብዙ ጥቅም ስለሚረዱ፣ የኢንቨስትመንት ካፒታል ወደ ግዛታቸው ይምጣ እንጂ ከሚመጣው ኢንቨስትመንት ጋር ተያይዞ በሚፈጠረው የስራ ዕድል የሚቀጠሩ ሰዎች ህጋዊ እስከሆኑ ድረስ፣ አሜሪካዊያን ይሁኑ፣ ከአፍሪካ ይምጡ ወይም ከቻይና ቨርጂኒያና ሜሪላንድ ጉዳያቸው አይደለም። ኢትዮጵያ ውስጥ ግን በተለይ ኦሮሚያ ውስጥ አንድ ኢንቨስተር ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ የኦሮሞ ተወላጆችን ካልቀጠረ በግልጽ ገንዘብህን ይዘህ ሂድ ተብሎ ነው የሚነገረው። በቅርቡ ሰፋሪኮም ከሚባል የውጭ ኩባንያ ጋር የተደረገው እሰጥ አገባም የሚያሳየን ይህንኑ ሃቅ ነው። አሁንማ ጭራሽ ኦሮሚያ ውስጥ የሚሰሩ ኢንቨስተሮች ገንዘባቸውን የትኛው ባንክ ውስጥ ማስቀመጥ እንዳለባቸውም እየተነገራቸው ነው ይባላል። ኦሮሚያ፣ ደቡብ ክልልና ሲዳማ ክልል ውስጥ አንድ ኢንቨስተር የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለማግኘት፣ መሬት ለመግዛትና የግንባታ ፈቃድ ለማውጣት በጉቦ ሰንሰለት የተያያዙ ባለስልጣኖችን ኪስ ካልሞላ አንድም ስራ መስራት አይችልም።

ኢንቨስትመንትን በተመለከት በየክልሉ የሚታየው ሌላው ችግር፣ የግል ባለኃብቶች ለበጎ አድራጎት ስራ የመጡ ይመስል የከተማ፣የዞንና የክልል አስተዳደር ጽ/ቤቶች በነጋ በጠባ ደብዳቤ እየጻፉ ገንዘብ አምጡ ማለት የተለመደ አስራር መሆኑ ነው። የፌዴራል፣ የክልል መንግስታትና፣ የከተማ አስተዳደር ጽ/ቤቶች የግል ባለኃብቶችን እርዱን ብለው ደብዳቤ ሲጽፉ፣ ደብዳቤው ትዕዛዝ እንጂ የትብብር ጥያቄ አለመሆኑን እንዴት ዘነጉት? በፈቃደኝነት ላይ የተመሰረተ የንግድ ድርጅቶች ማህበራዊ ኃላፊነት (Corporate Social Responsibility) እንዳለ ሆኖ፣ የግል ድርጅቶች ለትርፍ የሚሰሩ የንግድ ተቋሞች እንጂ የበጎ አድራጎት ድርጅቶች እንዳልሆኑ የክልል መንግስታትና የከተማ አስተዳደሮች ማወቅ አለባቸው። የግል ባለኃብቶች ህጋዊ ግዴታና የዜግነት ኃላፊነት ከመንግስት የሚጠበቅባቸውን ግብር መክፍል ነው እንጂ፣ መንግስት፣ ፓርቲ፣ፌዴራልና ክልል አምጡ የሚሏቸውን ገንዘብ መስጠት አይደለም። እንዲህ አይነቱ “ህጋዊ” ዝርፊያ መቆም አለበት!

ይህንን ጽሁፍ እንድጽፍ የገፋፋኝ፣አማራና ኦሮሚያ ክልል ኢቨስትመንት ብለው የሄዱ የተለያዩ ሰዎችን አናግሬ ያገኘሁት መልስ ነው። ኢንቨስተሮችን ወደ ክልላቸው እንዲመጡ በመጋበዝ፣ በማበረታታትና በማስተናገድ በአማራና በኦሮሚያ ክልሎች መካከል ያለው ልዩነት የቀንና የማታን ያክል ይለያያል። አንድ ኢንቨስተር አማራ ክልል ሲሄድ ከአማራ ክልል ባለሥልጣኖች አፍ የሚወጣው በየትኛው መስክ ላይ ነው ኢንቨስት ማድረግ ነው የምትፈልጉት፣ የት ቦታ ነው ኢንቨስት የምታደርጉት፣ምን እንርዳችሁ የሚል ጥያቄ ነው። ኢንቨስተሩ ከአዲስ አበባ በስልክ አናግሯቸው ከሆነ የሚሄደው፣ ባህር ዳር በላይ ዘለቀ አውሮፕላን ማረፊያ ሲደርስ የሚገጥመው መስተንግዶ ማራኪ ኢትዮጵያዊ መስተንግዶ ነው። መስተንግዶው አውሮፕላን ማረፊያው ላይ አያበቃም፣ ኢንቨስተሩ ለኢንቨስትመንት የመረጠውን ቦታ ጎብኝቶ ወደመጣበት እስኪመለስ ድረስ ይቀጥላል።

የኢንቨስትመንት አመቺነትን በተመለከተ ኦሮሚያ ክልል ኢትዮጵያ ውስጥ ከየትኛውም ክልል ይበልጣል። ሆኖም አንድ የኢንቨስትመት ካፒታልና የስራ ዕቅድ ይዞ ወደ ኦሮሚያ ክልል ሄዶ ከባለሥልጣኖች ጋር የተገናኘ ሰው የረሳው ዕቃ ቢኖር እንኳን ሁለተኛ ወደ ኦሮሚያ ክልል አይመለስም። ይህ በሁለቱ ክልሎች መካከል ያለው ሰው ሰራሽ የማንነትና ስነምግባራዊ ልዩነት የሚጎዳው ኦሮሚያ ክልልን ብቻ ሳይሆን አገራችን ኢትዮጵያን ጭምር ነውና፣ ኦሮሚያ ብቻ ሳይሆን ሌሎችም ሙስና ስር የሰደደባቸው ክልሎች ከዚህ አይነት የቆሸሸ አሰራር የጸዱ እንዲሆኑ የፌዴራል መንግስት አስፈላጊውን እርምጃ መውሰደ አለበት።   

ኢትዮጵያን በመሳሰሉ የግሉ ኤኮኖሚ ዘርፍ ባላደገባቸው፣ደሃና ኋላቀር በሆኑ አገሮች ውስጥ መንግስት በኤኮኖሚው ውስጥ መጫወት ያለበት ትልቅ ሚና አለ፣እንዲህ ሲባል ግን ማዕከላዊው መንግስት ከመንግስታዊ መዋቅር ውጭ ያሉ ሌሎች ማህበራዊና ኤኮኖሚያዊ ተቋሞች የሚሰሩትን ስራ ተክቶ ይሰራል ወይም እነዚህን ተቋሞች እንዳሰኘው ይዘውራቸዋል ማለት አይደለም። የውጭ አገር ኢንቨስተሮች ከብዙ አገሮች ውስጥ አንድን አገር የሚመርጡበት፣ በመረጡት አገር ውስጥ ደግሞ ለይተው አንድን አካባቢ የሚመርጡበት ፖለቲካዊ፣ ኤኮኖሚያዊና ማህበራዊ ምክንያቶች አሉ። ለምሳሌ፣ አንድ ኢንቨስተር ከሌሎች አገሮች ኢትዮጵያን የሚመርጠው፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ሠላም ሲኖር፣የፖለቲካና ማክሮ መረጋጋት ሲኖር፣ተከታታይ የአገር ውስጥ ምርት ዕድገት ሲኖር፣አበራታች የግብር ፖሊሲ(Fiscal Incentive) ሲኖር፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው የኢንቨስትመንት ህግ ቀልጣፋና አመቺ ሲሆን፣ጥሬ ዕቃና ሌሎችም የተለያዩ ቁሳቁሶች በቀላሉ የሚገኙ ሲሆን፣ ችሎታ ያለው የሰራተኛ ኃይል ማግኘት ሲችል፣እያደገ የሚሄድ የአገር ውስጥ ገበያ አለ ብሎ ሲያምን፣አስተማማኝ የኃይል አቅርቦት (Energy Supply) ሲኖር፣ ተደራሽ የሆነ የባንክ አገልግሎትና ቀልጣፋና የዳበረ የውጭ ምንዛሪ አገልግሎት ሲኖር ነው።

ኢትዮጵያ በግብርና፣ በእንዱስትሪና አገልግሎት ዘርፍ ለሚደረጉ ኢንቨስትመንቶች አመቺ አገር ብትሆንም፣ ከላይ ከተዘረዘሩት ለውጭ አገር ካፒታል አገር ውስጥ መምጣት አስፈላጊ ከሆኑ ቅድመ ሁኔታዎች ውስጥ ብዙዎቹ የሏትም፣ ወደ ክልል ወረድ ሲባል ደግሞ ከማንነት ጋር የተያያዙ ማነቆዎች አሉ፣ ከዚህ በተጨማሪ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው እልህ አስጨራሽ ቢሮክራሲና ኪሱን በገንዘብ ካልሞሉለት እሺን የማያውቅ ባለስልጣን ቁጥር የትየለሌ መሆን ኢትዮጵያ አፍሪካ ውስጥ የውጭ ኢንቨስትመንት የማይመለከታት አገር እንድትሆን አድርጓል። 

ኢትዮጵያ ውስጥ አብዛኛዎቹ የውጭ ኢንቨትመንትን የሚማርኩ ቅድመ ሁኔታዎች የሌሉት ከአሰራር ብልሹነታችንና ድክመታችን ጋር በተያያዘ ነው እንጂ ድሃ በመሆናችን አይደለም። የኢቨስትመንት፣የግብርና፣የእንዱስትሪ፣ የአገልግሎት፣ የአገር ውስጥ ንግድ፣ የውጭ ንግድና የውጭ ምንዛሪ ፖሊሲዎቻችን የስራ ሂደትን ውስብስብ የሚያደርጉና እንደ ገመድ የሚያስረዝሙ እንጂ፣ ባለኃብቶችን የሚጋብዙ አይደሉም።

በቅርቡ ኢትዮጵያ የመጣው ሰፋሪኮም ኢትዮጵያን ከመረጠባቸው ምክንያቶች አንዱና ዋነኛው ኢትዮጵያ በህዝብ ብዛት በአፍሪካ ሁለተኛ መሆኗ፣በቁጥር እያደገና በአይነት እየሰፋ የሚሄድ ትልቅ የተንቀሳቃሽ ስልክ አገልግልት ገበያ መኖሩ፣ የኢትዮጵጵያ ቴሌኮም ዘርፍ በተለይ የብሮድባንድ አገልግሎት ዘርፍ በፍጥነት እያደገ የሚሄድ ትልቅ ዘርፍ በመሆኑ ነው። ሳፋሪኮም የመረጃ ቴኮኖሎጂ ኩባኒያ በመሆኑ ኢትዮጵያ ሲመጣ የመረጃ ቴክኖሎጂ ክህሎት ያላቸውንና ከመረጃ ቴክኖሎጂም ሳፋሪኮም ለተሰማራበት ዘርፍ የሚሆን ክህሎት ያላቸውን ሰራተኞች ይፈልጋል። ስለዚህ ሰፋሪኮም አዲስ አበባን ጨምሮ በየትኛውም የኢትዮጵያ አካባቢ ሄዶ ሰራተኛ ሲቀጥር፣ አመልካቾችን አወዳድሮ ይጠቅሙኛል የሚላቸውን ሰራተኞች ነው መቅጠር ያለበት እንጂ፣ኦሮሚያ ክልል ውስጥ በተደጋጋሚ እንደሚታየው የግድ ሁሉንም ወይም አብዛኛውን ሰራተኛውን የኦሮሞ ብሔር አባላት እንዲሆኑ የማድረግ ግዴታ ሊኖርበት አይገባም። አካባቢያዊ ኢ-ኢኩልነትን (Regional Inequality)  ለመዋጋት መንግስትና ሰፋሪኮም የብሔር ኮታ መጠንን በተመለከተ ሊስማሙ ይችላሉ፣ ነገርግን እሱም ቢሆን የአንድ ብሔር አባል ለኮታ ከመታጨቱ በፊት ችሎታው መታየትና በኮታው ውስጥ ለመካተት የሚያበቃውና ከሌሎች ተወዳዳሪዎች ጋር የሚስተካከል ወይም የሚበልጥ ችሎታ እንዳለው መረጋገጥ አለበት። በችሎታው ከሌሎች አንሶ ኦሮሞ ስለሆነ ብቻ የሚቀጠር ሰው በመጀመሪያ የሚጎዳው ኦሮሚያ ክልልን ነው።

ሳፋሪኮም ለኢትዮጵያዊያን ቴሎኮም ተጠቃሚዎች ቀልጣፋና ጥራት ያለው አገልግልት በዝቅተኛ ዋጋ መስጠት የሚችለውና ባጠቃላይ የኢትዮጵያን ቴሌኮም ዘርፍ ማሳደግ የሚችለው፣ የዘመኑ ቴክኖሎጂ ችሎታ ያላቸውን ወጣቶች አወዳድሮ መቅጠር ሲችል ነው እንጂ፣ የብሔር ተዋጽኦ እየተባለ በአስተዳደራዊ ውሳኔ የሚላኩለትን ማንበብና መጻፍ የማይችሉና የተግባቦት ችሎታ የሌላቸውን ገልቱዎች ሰብስቦ አይደለም። የኦሮሞ ልህቃን፣የኦሮሞ ማህበራዊ አንቂዎችና የኦሮሚያ ክልል መንግስት፣ሳፋሪኮም የንግድ ድርጅት እንጂ ፌዴሬሺን ምክር ቤት አለመሆኑን ሊያውቁ ይገባል። ሳፋሪኮም ሁሉም ሰራተኞቹ የኦሮሞ ተወላጆች ባይሆኑም ወደ ኦሮሚያ ክልል ገብቶ መስራቱ የኦሮሚያን ክልል ይጠቅማል እንጂ በፍጹም አይጎዳም። ስለዚህ ኦሮሚያ ክልል ኢንቨስትመንትን የሚገድብ የቅጥር ፖሊሲ ከሚያወጣ፣በየትኛውም የኢትዮጵያ አካባቢ ሄደው መስራት የሚችሉ፣የተለለያየ ችሎታና ክህሎት ያላቸውና፣ በክልልም ሆነ በአገር አቀፍ ደረጃ ተወዳደረው ስራ ማግኘት የሚችሉ የኦሮሞ ወጣቶችን የሚያፈራ የትምህርት ፖሊሲ መቅረጽ አለበት። እንዲህ አይነት ትውልድ ሲፈጠር ነው በማንነቱ የሚኮራ ህዝብ አለኝ ማለት የሚቻለው። በድህነቱ አንገቱን የሚደፋ እንጂ የሚኮራ ህዝብ የለም፣አልነበረም፣ አይኖርምም! 

የብሔር ማንነትም ድህነትም ሁለቱም ስማችን ላይ ተቀጥለው እኛነታችንን የሚገልጹ ማንነቶች ናቸው። እኔ በምኖርበት ማህበረሰብ ውስጥ የብዙ ማንነቶች አባል ነኝ፣ከእነዚህ ማንነቶች ውስጥ አንዱ የብሔር ማንነቴ ነው። የብሔር ማንነቴን እወደዋለሁ፣ አከብረዋለሁ፣የብሔር ማንነቴን ሌሎች እንዲያውቁልኝም እንዲያክብሩልኝም እፈልጋለሁ። ሆኖም ግን የኔ ማንነት ተለይቶ የሚታወቀው በብሔር ማንነቴ ብቻ አይደለም። ድሃ ከሆንኩ፣ ድህነቴም ኤኮኖሚያዊ ብቻ ሳይሆን ማህበራዊና ፖለቲካዊ ማንነቴን የሚገልጽ “ማንነት” ነው፣ ነገርግን በፍጹም የማልወደው፣ የማልፈልገውና ልገላገለው የምፈልገው ግዜያዊ ማንነት ነው። የብሔር ማንነቴ ጎልቶ እንዲታይልኝ ይህንን ግዜያዊ ማንነት በፍጹም አሜን ብዬ አልቀበልም። የብሔር ማንነቴን ማንም አይወስድብኝም፣ የማልወደውን ድህነቴን ግን እኔ ካላጠፋሁት ማንም አያጠፋልኝም። በማንነት ስም ተግባራዊ የማደርጋቸው ፖለቲካዊ፣ኤኮኖሚያዊና ማህበራዊ ፖሊሲዎች በአይን የሚታየውንና በማህበራዊ ኑሮ ውስጥ የሚኖረኝን ክብርና ተቀባይነት አናሳ የሚያደርገውን ድህነቴን የማይቀንሱልኝ ከሆነ ምኑን በምን ይዤ ነው በብሔር ማንነቴ እኮራለሁ ወይም የሚያኮራ ማንነት አለኝ ማለት የምችለው?

በዛሬዋ ኢትዮጵያ ውስጥ የፌዴራልም ሆነ የክልል መሪዎች፣የህዝብ ተወካዮችና የፓርቲ ባለሥልጣኖች ንግግር ሲያደርጉ፣ በምግብ እህል እራሳችንን እንችላለን፣ልማታችንን እናስቀጥላለን፣ ዕድገታችንን እናረጋግጣለን የሚሉ ሐረጎች ያሉባቸውን ንግግሮች ሲያደርጉ ማድመጥ የተለመደ ነው፣ ችግሩ እነዚህ ባለሥልጣኖች በአፋቸው የሚናገሩትን ቃል በተግባር አይኖሩትም። በነገራችን ላይ እነዚሁ ባለሥልጣኖችና የበታቾቻቸው ናቸው እንደ ህብረት ስራ ማህበር ከላይ እሰከታች ተደራጅተው የኢንቨስተሮችን ኪስ የሚያራቁቱትና ኢንቨስትመንትን የሚገድቡት!  ለመሆኑ መሬት ለመግዛት፣ የንግድ ፈቃድ ለማውጣት፣ የህንጻ ግንባታ ስራ ለመጀመር፣ የባንክ ብድር ለማግኘት ባጠቃላይ አንድ ኢንቨስተር የልማት ስራ ለመስራት ማግኘት የሚገባውን አገልግሎት ለማግኘት በየደረጃው ለሚገኙ ዘራፊ ባለሥልጣኖች ከፍተኛ ገንዘብ እየከፈለ እንዴት ነው ኢትዮጵያ የምትለማው? ባለሥልጣኖቻችን ስለዕድገትና ልማት ሲናገሩ ስለ አገር ዕድገት ነው ወይስ ስለራሳቸው የባንክ ሂሳብ ዕድገት ነው የሚናገሩት? 

ኢትዮጵያ ከፍተኛ የአገር ውስጥና የውጭ ኢንቨስትመንት ከሚያስፈልጋቸው ታዳጊ አገሮች ውስጥ አንዷ ናት። ብዙ የአፍሪካ አገሮች የውጭ ኢንቨስትመንትን ለመጋበዝ የተለያዩ እርምጃዎችን ይወስዳሉ፣ ከሚወስዷቸው ብዙ እርምጃዎች ውስጥ አንዱ፣ አንድ ኢንቨስተር አገር ውስጥ መጥቶ የስራ ፈቃድ አውጥቶ ማምረት ወይም አገልግሎት መስጠት እስኪጀምር ድረስ ያለውን ሂደት ቀልጣፋ፣ቀላልና አጭር ማድረግ ነው። ጎረቤታችን ኬንያን ጨምሮ ይህንን የሚያደርጉና ኢንቨስተሮችን የሚጋብዙ ብዙ የአፍሪካ አገሮች አሉ፣ አገራችን ኢትዮጵያ ግን ከእነዚህ አገሮች ውስጥ አንዷ አይደለችም፣ እንዳዉም ኢትዮጵያ ውስጥ የተለመደው ኢንቨስትሮችን ከቢሮ ወደ ቢሮ እያመላለሱ ማንገላታት ነው። ሁለት በኢንቨስትመንት ስራ ላይ የተሰማሩ ጓደኞች በተመሳሳይ ግዜ አንደኛው ኢትዮጵያ ቢመጣና ሌላው ጎረቤት ኬንያ ቢሄድ፣ ኬንያ የሄደው ኢንቨስተር ምርት አምርቶ ለገበያ ማቅረብ ሲጀምር ኢትዮጵያ የመጣው ኢንቨስተር አኩርፎ ወደ መጠባት የመመለስ ወይም ጓደኛውን ፍለጋ ኬንያ የመሄድ ዕድሉ ከፍተኛ ነው። ለምድነው ሰው የማናሰራው፣ እኛም የማንሰራው?

ኢትዮጵያ ውስጥ በየክልሉ በተለይ ኦሮሚያ፣ ደቡብ ክልልና ሲዳማ ክልል ኢንቨስትመንት ብሎ ከመሄድ አንዱኑ በልቶ የማይጠረቃ ባልሥልጣን ኪስ እንሙላ ብሎ መሄድ ሳይሻል አይቀርም። የክልል ባለሥልጣኖች ኢንቨስተር መጥቶ ሲያናግራቸው የሚያስቡት ለክልላችን ምን ይዞልን መጣ ብለው ሳይሆን ምን ያክል ይሰጠናል ብለው ነው፣ በተለይ አንድ ሰው ከዳያስፖራ መጣ ሲባልማ ዶላር አስጭኖ የመጣ ስለሚመስላቸው ንግግራቸው ሁሉ እንብላው፣ እንጋጠው ነው። በቅርቡ ቢሾፍቱ መሬት ለመግዛት የሄደ ሰው እንዳጫወተኝ፣ 1.8ሚሊዮን ብር የሚያወጣ መሬት ለመግዛት ሁሉን ነገር ከጨረሰ በኋላ ተጨማሪ 400ሺ ብር ያለደረሰኝ መክፈል እንዳለበት ፊት ለፊት ተነግሮታል። ምነው አልበዛም እንዴ ብሎ ሲጠይቅ፣ ስንት ሰው እንደሚከፋፈለው ታውቃለህ? እንዳውም አንሷል ተብሎ ነበር የተነገረው። 

ባለፉት ሠላሳ አመታት ኢትዮጵያ ውስጥ እየተለመደ የመጣ ቤኒሻንጉል ጉሙዝ እነ እከሌ ቢኖሩባትም የክልሉ ባለቤቶች እነ እከሌ ናቸው፣ሌሎች መኖር ይችላሉ ነገርግን ኦሮሚያ የኦሮሞዎች ናት፣ሃረሪ የሃሪዎች ናት የሚለው እንደ ሰው ሆነን ስናየው የሚያቅለሸልሽ አባባል አለ። ይህ አባባልና በዚህ አባባል ላይ ተመስርተው የሚቀረጹ ኤኮኖሚያዊና ማህበራዊ ፖሊሲዎች አገርን የሚጎዱ ቢሆንም መጀመሪያ የሚጎዱት ግን የዚህ ቆሻሻ አስተሳሰብ ባለቤት የሆኑትን ክልሎች ነው። ለምሳሌ፣ኦሮሚያ “ለኦሮሞ” ብቻ ነው የሚለው አጉል ፈሊጥ የሚጎዳው በፍጹም በዚህ ደረጃ የማያስበውን ገበሬውን፣ሰራተኛውን፣አንጠረኛውን፣አርብቶ አደሩንና ባጠቃላይ ከእጅ ወደ አፍ ኑሮ የሚኖረውን ምስኪኑን ኦሮሞ ነው። ኦሮሚያ በቆዳ ስፋቷ፣ በተፈጥሮ ኃብቷና በህዝብ ብዛቷ ልክ እንድታድግ ከተፈለገ፣ በአንድ በኩል ኦሮሞ ያልሆኑ ኢትዮጵያዊያን ያለምንም መከልከል ኦሮሚያ ውስጥ መዋዕለ ንዋያቸውን ይዘው መግባትና ስራ መስራት መቻል አለባቸው፣ የኦሮሞ ተወላጆችም ከትምህርት ቤት ጀምሮ ሲያድጉ ወደተለያየ የኢትዮጵያ አካባቢዎች ሄደው መስራት የሚያስችላቸውን ትምህርት እየተማሩ ማደግ አለባቸው።  በኔ እይታ ኦሮሚያ የምትለማው በኦሮሞ ተወላጆች ብቻ ነው ብሎ የክልሉን በር ለሌሎች ኢትዮጵያዊያን መዝጋት ኦሮሚያ እንዳትለማ በር ዘግቶ ሱባኤ ከመግባት ተለይቶ አይታይም። አንድ አዲግራት ውስጥ የተወለደ የትግራይ ተወላጅ ይርጋለም ከተማ ውስጥ ያለው መብትና ነጻነት፣ ይርጋለም ውስጥ ተወልዶ ካደገ የሲዳማ ተወላጅ ጋር እኩል እንደሆነ ሁሉ፣ በየትኛውም የኢትዮጵያ አካባቢ ተወልዶ የሚያድግ ኢትዮጵያዊም ኦሮሚያ ውስጥ የሚኖረው መብትና ነጻነት ከኦሮሞ ተወላጅ ጋር እኩል መሆን አለበት። ኦሮሞ ያልሆኑ ኢትዮጵያዊያን ኦሮሚያ ክልል ሄደው መስራት መቻላቸው ኢትዮጵያዊ ዜግነታቸው ያጎናፀፋቸው የማይገሰሰ መብት እንጂ፣ የኦሮሚያ ክልል መንግስት የሚሰጠው ችሮታም መከልከል የሚችለው ልዩ መብትም (Privilege) አይደለም።

አያት የልጃቸውን የመጀመሪያ ልጅ ይጠሩና ማሙሽ ስታድግ ምን መሆን ነው የምትፈልገው ብለው ይጠይቁታል፣ የልጃቸው ልጅ ገና ንግግራቸውን ሳይጨርሱ ክልል ብሎ መለሰላቸው፣ አያት ይደነግጡና የትኛውን ክልል ነው መሆን የምትፈልገው ብለው ሁለተኛ ጥያቄ ይጠይቁታል፣ ልጁ የዋዛ አይደለም፣ የራሴ ክልል ብሏቸው ቤቱን በሳቅ ጨረሰው።

ለምንድነው ኢትዮጵያ ውስጥ ቀበሌዎች ወረዳ መሆን፣ ወረዳዎች ዞን መሆን፣ ዞኖች ደሞ ክልል መሆን የሚፈልጉት? ለምንድነው ትንሹም ትልቁም የሞራል ስብዕናውን እየሸጠ የመንግስት ባለሥልጣን መሆን የሚፈልገው? ለምንድነው ቄሱ ሃይማኖታዊ ግዴታውን ረስቶ ከፍተኛ የስለት ገንዘብ የሚገባበት ደብር ለመቀየር ለበላዩ ጉቦ የሚሰጠው? መልሱ ቀላል ነው። ዞኑም፣ቄሱም ባለሥልጣን መሆን የሚፈልገውም ፍላጎታቸው አንድና አንድ ነው . . . . .  ህዝብንና አገርን እየዘረፉ ኪሳቸውን መሙላት! በዛሬዋ ኢትዮጵያ በፌዴራል መንግስት ደረጃ፣ በክልል፣ በዞንና በወረዳ አስተዳደር፣ አዲስ አበባ ውስጥ ደግሞ ከላይ ከከተማው አስተዳደር እስከ ከክፍለ ከተማና ቀበሌ ድረስ ያለጉቦ የሚሰራ ምንም ስራ የለም። አንዳንዶቻችን አገራችን እንዲህ ናት እንዴ እያልን እንገረም ይሆናል፣ ምንም የሚገርም ነገር የለም። ኢትዮጵያ በሙስና ባገኘው ገንዘብ ትልቅ ቤት የገዛ፣ሪቮ የገዛ፣ ዱባይ የሚመላለስ፣ክብረ-ንጽህና ካለሽ ቪትስ እገዛልሻለሁ የሚልና ውስኪ ቤት ገብቶ መቶና መቶ ሃምሳ ሺ ብር ግማሽ ቀን በማይሞላ ግዜ የሚከፍል ሰው “እሱኮ አንበሳ ነው” ተብሎ የሚሞካሽባት አገር ሆናለች። የሞራል ስብዕናችን እንክትክት ብሎ መሬት የነካው የዘራፊዎቹ ብቻ አይደለም፣ የሚዘርፉንን ባለጌዎች የምናደንቀው የኛም ስብዕና መሬት ከነካ ቆይቷል። 

እኛ ኢትዮጵያዊያን ዶማን “ዶማ” ማለት ካልጀመርንና ሙሰኝነትን ካልተጸየፍን እንኳን አድገን ኃብታም ህዝብ ልንሆን፣ ደርቅ ቂጣ የጧት ቁርስ የሚናፍቀን ግዜ ሩቅ አይደለም። የብሔር ፖለቲካ፣ መሰረታቸውን ብሔር አድርገው የተዋቀሩ ክልሎችና ይህንን አወቃቀር ተከትሎ አገራችን ውስጥ ስር የሰደደውን ብሔር ተኮር ዝርፊያን ከስሩ መንቅረን ካላጠፋን፣ሙስናና ሙሰኞችን አቅፈን ብዙ መጓዝ የምንችል አይመስለኝም። 

የስነምግባር ብልሹነት፣ ለህዝብና ለአገር ያለን ግድየለሽነት፣ስግብግብነት፣አይን ያወጣ ሌብነትና ዝርፊያ አገራችንን አደጋ ላይ ጥለዋታል። እነዚህ ችግሮች እያሉ አገራችን ኢትዮጵያ ውስጥ ዕድገትና ልማት ሊኖር ቀርቶ አሁን ያለንበትን ዝቅተኛ የድህነት ደረጃ ጠብቀን መሄድም አንችልምና፣እኛ ኢትዮጵያዊያን በበለጸገች ኢትዮጵያ ውስጥ በሰላም የመኖር ፍላጎታችን እንዲሰምር ከፈለግን በሙስና እና በሙሰኞች ላይ በሙሉ ኃይላችን መዝመት አለብን። ሙስና የአገርን ኃብት ከምርታማ ዘርፎች እያወጣ ምርታማ ወዳልሆኑና አገራዊ ልማትን ወደማያግዙ ዘርፎች እየወሰደ አገርን ወደ ኋላ የሚጎትት ማህበራዊ ቁስል ነው። ሙስና እምነትና መተማመንን የሚያጠፋ፣ዲሞክራሲን የሚያዳክም፣የኤኮኖሚ ዕድገትን የሚያደናቅፍ፣ ኢ-እኩልነትን፣ ድህነትን፣የተዛባ ማህበራዊ ክፍፍልን እና አካባቢያዊ ቀውስን የሚያባብስ ማህበራዊ በሽታ ነው። በዚህ ማህበራዊ በሽታ የተለከፈ ማህበረሰብ በግዜ ህክምና ካላገኘ፣ አገር አደጋ ውስጥ ይወድቃል።

ሙስና- የጤና፣ የትምህርት፣ የመጠለያና የፍትህ አገልግሎቶች ተደራሽነትን በመገደብ፣መግቢያና መውጪያ አሳጥቶ ከፍተኛ ችግር ውስጥ የሚከተው ድሃውን ማህበረሰብ ነው፣ ኢትዮጵያ ደሞ አብዛኛው የማህበረሰብ ክፍል መሰረታዊ አገልግሎት ማግኘት የማይችልባት የድሆች አገር ናት። በዛሬዋ ኢትዮጵያ ዜጎች በነጻ ማግኘት መብታቸው የሆነውን የመንግስት አገልግሎት ለማግኘት የገቢያቸውን ከፍተኛ መቶኛ በጉቦ መልክ ይከፍላሉ። በጉቦ መልክ ወደ ባለስልጣኖች ኪስ የሚገባው እያንዳንዱ ብር የድሃውን ማህበረሰብ አገልግሎት የማግኘት መብት ይቀማል። ሙስና ኢንቨስትመንት በርን ይዘጋል፣ የአገርን ዕድገት ወደኋላ ይጎትታል፣ ህዝብ በመንግስት ላይ ያለውን እምነት ይሸረሽራል፣ ባጠቃላይ ሙስና ህዝብና መንግስት የገቡትን ማህበራዊ ዉል በማላላት ህዝብ ወደ ጽንፈኝነት፣ ወደ ግጭትና ወደ ህገወጥነት እንዲገባ በማድረግ የአገርን ህልውና አደጋ ላይ የሚጥል ተቆርጦ መጣል ያለበት ነቀርሳ ነው።

ሙስና በተለያየ መልኩ እየተከሰተ ማህበረሰብን የሚያሰቃይ በሽታ ነው – የመንግስት ሹመኞች  መደበኛ አገልግሎት ለመስጠት ጉቦ ሲቀበሉ፣ ባለስልጣኖች ለራሳቸው፣ ለቤተሰቦቻቸው፣ ለወዳጆቻቸውና ለሌላም ጉቦ ለሰጣቸው ሰው ከቋሚ ንብረቶች ሽያጭ ጀምሮ የተለያዩ አገልግሎቶችን የማግኘት ቅድሚያ ሲሰጡ፣የክልልና የፌዴራል መንግስት ባለሥልጣኖች የመንግስት ኮንትራት ለወዳጆቻቸው፣ ለዘመዶቻቸውና ጉቦ ለሰጣቸው ባለኃብት ሲሰጡና ባጠቃላይ የተለያዩ መንግስታዊ ተቋማትን የስራ ሂደት እራስን በሚጠቅም መልኩ ማዛባት (Distortion) እነዚህ ሁሉ በሙሉ ኃይላችን ልንዋጋቸው የሚገባ የሙስና አይነቶች ናቸው። 

የኢትዮጵያ መንግስት ሙስናን ለማጥፋት ምንም ነገር ከማድረግ ወደኋላ እንደማይመለስ በተደጋጋሚ ተናግሯል፣ደሞም ከሰሞኑ የብሔራዊ ደህንነትና የፍትህ ሚኒስትሩን ያካተተ 7 አባላት ያሉት ብሔራዊ የፀረ ሙስና ኮሚቴ አቋቁሟል። ጅምሩ የሚያበረታታ ቢሆንም ሙስና በኮሚቴ፣ በመግለጫና በአዋጅ የሚጠፋ የዋዛ በሽታ አይደለም። መንግስት ሙስናን ለማጥፋት የሚዋጋው ከራሱ ጋር ነው፣ በራስ ላይ ጦርነት መክፈት ደግሞ ከጦርነቶች ሁሉ የከፋ ጦርነት ነውና፣ መንግስት ሙስናን መዋጋት ሲጀምር ጦርነቱ ከራሱ ጋር መሆኑን ማዋቁ የድሉ የመጀመሪያ ምዕራፍ ነው። ሙስናን ለመዋጋትና በሂደት ለማጥፋት ሁለተኛው ምዕራፍ በፌዴራልና በክልል መንግስታት አስራር ውስጥ ግልጽነትና ተጠያቂነት እንዲኖር ማድረግ እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው። ከግብር ከፋዩ ህዝብ በተገኘ ገንዘብ የሚተዳደሩ የፌዴራልና የክልል መስሪያ ቤቶችና ተቋሞች በራቸውን ለሜዲያ ክፍት ማድረግ ግዴታቸው መሆኑን እንዲያውቁ መደረግ አለበት። ከዚህ በተጨማሪ የቁጥጥር ተቋማት፣ ፖሊስ፣ ደህንነት፣ መገናኛ ብዙሃንና ህዝብ በተቀነባበረ መንገድ የሚሰሩበትን መዋቅር መፍጠርና፣ እነዚህ አካላት እንዳስፈላጊነቱ የመረጃ ቴክኖሎጂ የፈጠራቸውን የተለያዩ መሳሪያዎች በመጠቀም ተሰብስበው የተተነተኑ መረጃዎችን እንዲጋሩ ማድረግ ሙስናን ለመዋጋት የሚደረገውን ጥረት ውጤታማ ያደርገዋል።

ባለፉት ሁለት አመታት የኢትዮጵያ ህዝብ በአንድ በኩል ምዕራባዊያን አገሮች፣ ሜዲያዎቻቸው፣ የአገር ውስጥና የአካባቢ ታሪካዊ ጠላቶቻችን በጋራ ሆነው የከፈቱብንን ጦርነት መክቷል፣ በሌላ በኩል ደግሞ በፌዴራልና በክልል መንግስታት ዉስጥ ከላይ ከከፍተኛው ባለሥልጣን እስከ ቀበሌና ወረዳ ጉዳይ ፈጻሚ ድረስ ስር በሰደደው ሙሰኝነትና፣ ሙሰኝነት ያሳበጣቸውና ከመደበኛ ፍርድ ቤት እስከ ሰበር ሰሚ ችሎት ድረስ የፍርድ ቤቶችን ዉሳኔ በገንዘባቸው የሚያስለውጡ የዘመናችን ቱጃሮች በሚፈጽሙት ማህበራዊና ኤኮኖሚያዊ አሻጥር ቁም ስቅሉን እያየ መጀመሪያ አገሬን ላድን እያለ ዛሬ ድረስ ዘልቋል። ህወሓት ትጥቅ ፈትቶ የፖለቲካ ልዩነቶችን በውይይት ለማስወገድ ከፌዴራል መንግስት ጋር በመስማማቱ፣በሰሜናዊው የአገራችን ክፍል የሚደረገው ጦርነት ዕልባት ያገኛል የሚል ትልቅ ተስፋ አለ (የህወሓት ወስላታነት እንዳለ ሆኖ)። ይህ ከህወሓት ጋር የተደረገው ስምምነት ሙሉ በሙሉ በተግባር ላይ ከዋለ፣ የሚቀጥለው ትልቁ ትግል ከሙስና እና ከሙሰኞች ጋር ነው።

እውነቱን ለመናገር ከሙስና ጋር የሚደረገው ትግል ከባለሥልጣኖች ጋር የሚደረግ ትግል ነው፣ ከሌቦች ጋር ሌብነትን መዋጋት ደግሞ እጅግ በጣም ከባድ ነው። ይህ ማለት ደግሞ አገራችን ኢትዮጵያ ከሙስና፣ አይን ካወጣ የመንግስት ባለስልጣኖች ዝርፊያና “ከወፈሩ ሰው አይፈሩ” ቱጃሮች ዕብሪት ጋር የምታደርገው ጦርነት በጣም ከባድ፣ውስብስብና ብዙ ግዜ የሚፈጅ ነው። የማይጠረቁ ሌቦችን ታዝለን ልማት ማለት ጥፋት ማለት ነውና፣ ፊታችንን ወደዚህ ከሙስና ጋር ወደሚደረገው ጦርነት ማዞር ግዜ ሊሰጠው የማይገባ ጉዳይ ነው።
__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena 
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ

የዐፄ ዮሐንስ መስዋዕትነት ይታዘባችኋል፤ የአሉላ አባነጋ አጥንት ይወጋችኋል፤ የንፁሃን ደም ይፋረዳችኋል!

0
የዐፄ ዮሐንስ መስዋዕትነት ይታዘባችኋል

 እዮብ ሰለሞን

የዘር ፖለቲካ የቆሰቆሳችሁ፤ ሕዝብን በዘረኝነት እሳት የለበለባችሁ፤ ኢትዮጵያዊነትን ከከፍታው ማማ አውርዳችሁ የተዘባበታችሁ፤ የትግራይ ሕዝብ የመሰረታትን ሀገሩን እንዲያፈርስ የጎተጎታችሁ፤ ትግራይ ከአፋር፤ አማራ እና ኤርትራ ወገኖቿ ጋር ደም እንድትቃባ ያደረጋችሁ፤ ሀገሩን ትቶ መንደሩን ብቻ እያሰበ እንዲኖር የኢትዮጵያዊውን ወጣት አዕምሮ በቆሻሻችሁ የበከላችሁ፤ ለመቶ ሺዎች ንፁሃን ኢትዮጵያዊያን ሞት እና ለሚሊዮኖች መፈናቀል ምክንያት የሆናችሁ፤ የሀገር ሉዓላዊነትን ያራከሳችሁ፤ ሀገር ጠባቂውን ወጥቶአደር ከጀርባው የወጋችሁ፤ ሰንደቅዓላማችንን ያዋረዳችሁ፤ የአክሱምን ክብር ያንቋሸሻችሁ፤ የነጃሺን ቅድስና ያበሻቀጣችሁ፤ የዐፄ ካሌብን መንበር የተዳፈራችሁ፤ የኢዛናን እርስት ሀገር የበደላችሁ፤ ወንድምን በወንድሙ ላይ ያነሳሳችሁ፤ የአዴታት ተጋሩን ማሕፀን ያነጠፋችሁ፤ ትግራይን የወላድ መሀን ያደረጋችሁ፤ የአፋሮችን እና የአማሮችን ጎጆ ያፈረሳችሁ፤ የአድዋን ድል እሴት የሸረሸራችሁ፤ የዐፄ ዮሐንስን ቃልኪዳን ቀርጥፋችሁ የበላችሁ፤ ሀገር ምድሩን ያሸበራችሁ፤ ግብረገብ ያላነፃችሁ፤ ሃይማኖተ ሕግ ያልበገራችሁ፤ ፋሺስትነት የተጠናወታችሁ፤ የጭካኔ ጥግ ያወራችሁ፤ እናንተ የምድር ጉዶች ሆይ! የዐፄ ዮሐንስ መስዋዕትነት ይታዘባችኋል፤ የአሉላ አባነጋ አጥንት ይወጋችኋል፤ የንፁሃን ደም ይፋረዳችኋል፤ የፈጣሪ ፍርድም ይጠብቃችኋል፡፡ 

አኹን ጦርነቱ እያበቃ የሰላም በሮች መከፈታቸው እየተሰማ ባለበት በዚህ ወቅት የፍርድ ዙፋን ላይ ራስን አስቀምጦ የጦርነት ቆስቋሾችን በቃላት መሸንቆጥ የሰላም አደናቃፊ ለመኾን አይደለም፡፡ የአፈሙዞች ላንቃ ሊዘጋ ባለበት በዚህ ሰዓት የጦርቱን ገፅታ መዳሰሱ “ለተቀማጭ ሰማይ ቅርቡ ነው” የሚለው ተረት ደርሶብኝ አይደለም፡፡ የጠብመንጃ ላንቃ ሲዘጋ የብዕሬ ጫፍ ቃላት መትፋት የጀመረው የነፍስ ሰቆቃ አስገድዶኝ ነው፡፡ ሚሊዮኖችን የሚፈጅ የፖለቲካ ርዕዮትዓለም ሊያመጣ የሚችለው አደጋ ተደጋግሞ ለዓመታት ተነግሮም፤ ጆሮ ዳባ ልበስ መባሉ ሚሊዮኖችን ፈጀ፤ ሀገር አጎሳቆለ፤ ማሕበራዊ ውልን አናጋ! ዛሬም በዘር ፖለቲካ ሙዚቃ እንደንሳለን የሚሉ ድኩማን መኖራቸው ደግሞ የነገ ሰቆቃችን ምን ሊኾን እንደሚችል ማሰብ ብዕር አያስመዝዝምን?

600 ሺ የኢትዮጵያ ልጆችን ማን ገደላቸው?

ከሩዋንዳ አንማርም ያልን ጉዶች ከራሳችንስ ኹኔታ መቼ ይኾን የምንማረው? ሚሊዮኖችን የበላ የዘር ፖለቲካ እሳት ዛሬም የምናሽሞነሙነው ምን እርኩስ መንፈስ ተጠናውቶን ይኾን? የ“እኛ እና እነርሱ” ትርክት የአንድ ሀገር ልጆችን ሲያገዳድል ይኸው በአይናችን እያየነው፤ በብሔረሰቦች መብት ሥም ለቀጣይ ትውልድ የሞት ድግስ የምንጠነስሰው እኛ የዓለም መሳቂዎች አናሳፍርምን? ስንት ሚሊዮን ሕዝብ ሲያልቅ ይኾን የዘር ፖለቲካ ጦስ የሚገባን?

ለመኾኑ ለኹለት ዓመት ያህል ሀገራችንን በጥይት አረር ሲቆላ የቆየው ጦርነት ምንጩ የዘር ፖለቲካ ጦስ አይደለም ብሎ የሚከራከር ይኖር ይኾን? በዘር ፖለቲከኞች ፕሮፓጋንዳ የተጠመቀ ወጣት በበዛበት ሀገር የዘር ፖለቲካን ጣጣ ለማስረዳት ተራራ የመውጣት ያህል መከራችንን መብላታችን አያስገርምም፡፡ የጦርነቱ ሥረ መሠረት የዘር ፖለቲካ መኾኑን አንባቢ እንዲገነዘበው ትንሽ ማሳያ ማቅረቡ ጠቃሚ ነው፡፡

ያ ትውልድ የሌኒንን መፈክር አነገበ፡፡ “የብሔር ብሔረሰቦች መብት እስከመገንጠል ይከበር” አለ፡፡ የያ ትውልድ አባላት የኾኑት አባይ ፀሐዬ እነ ሥዩም መሥፍን በስታሊን ርዕዮት መሠረት “የትግራይን ጭቁን ብሔር ከአማራ ጭቆና ነፃ እናወጣለን” ብለው ትግል ጀመሩ፡፡ በለስ ቀንቷቸውም የኢትዮጵያን የፖለቲካ ሥልጣን ተቆጣጠሩ፡፡ ቀጠሉና የቆረቡበትን  የስታሊን ፍልስፍና በህገመንግሥት ፃፉት፡፡ ዘረኝነት ፖለቲካውንም፤ ኢኮኖሚውንም፤ ቤተ እምነቱንም፤ እንዲቆጣጠር የሕግ፤ የመዋቅር እና የፕሮፓጋንዳ መላ አበጃጁ፡፡ ሕዝቡንም በዘረኝነት መርዝ ነደፉት፡፡ ከአድዋ እስከ ማይጨው፤ ከካራማራ እስከ ዶጋሊ ለአንዲት እናት ሀገር ኢትዮጵያ የተዋደቀውን የሀገር ልጅ በዘር ክልል ሸነሸኑት፡፡ ሀገሩ ክልሉ የሚመስለው አድማሰ ጠባብ ትውልድ ፈጠሩ፡፡ በዘር ተቧነው ዘረፋ እና በደል ፈጸሙ፡፡ 

የኋላ ኋላ የግፍ ፅዋ ሲሞላ የህወሓት ቁንጮዎች ከስልጣን ተወግደው መቀሌ ከተሙ፡፡ የዘረፉትን ቁጭ ብለው ለመብላት ሆዳቸው አልፈቀደም ነበር እና “እኛ ያልመራናት ኢትዮጵያ ትፍረስ” ብለው የጦርነት እሳት ለኮሱ፡፡ በዘረኝነት መርዝ በክለው ያሳደጉትን ወጣትም እንደገና ሀገሩን እንዲያፈርስ በገፍ እየጫኑ የጥይት ሲሳይ አደረጉት፡፡ ከአሞራ እና ከጅብ እራትነት የተረፈውን የትግራይ ወጣት ደግሞ በአፋር እና በአማራ ክልል የገዛ ወገኖቹን እንዲጨፈጭፍ፤ እንዲደፍር እና እንዲዘርፍ አሰማሩት፡፡ 

ይህ ኹሉ የህወሓት መሪዎች የጥፋት ታሪክ የሚያመለክተው በዘር ተቧኖ ፖለቲካ መሥራት ተያይዞ ከማለቅ ውጪ የሚያመጣው ጥቅም እንደሌለ ነው፡፡ ህወሓት በዘረኝነት ተቧድኖ እና ታውሮ ሀገር ባያጠፋ ኖሮ፤ ከመንደርተኝነት ይልቅ ኢትዮጵያዊነትን ቢያስቀድም ኖሮ፤ “የአክሱም ሀውልት ለወላይታው ምኑ ነው” በሚል ፀረ-ኢትዮጵያ መርህ ባይመራ ኖሮ፤ “ከአማራ ይልቅ ሱዳን ትቀርበናለች” በሚል ትዕቢት ባይወጠር ኖሮ፤ በአጠቃላይ በዘር ፖለቲካ ቡድንተኝነት ርዕዮትዓለም ባይመራ ኖሮ፤ ዛሬ ሀገር አንገቷን አትደፋም ነበር፡፡ የንፁሃን ሚሊዮኖች እልቂትም አይኖርም ነበር፡፡ ሀገራችን የማንም ጸረ-ኢትዮጵያ ፈረንጅ መዘባበቻ አትሆንም ነበር፡፡ 

አዎን ላለፉት 30 ዓመታት በአጠቃላይ፤ በተለይ ደግሞ  ላለፉት ኹለት ዓመታት፤ ሀገራችን ላይ ለደረሱ ሰቆቃዎች ዋነኛ ምንጩ የዘር ፖለቲካው ነው፡፡ የትግራይ ዳያስፖራዎች “ሞተዋል” ወይም “ጄኖሳይድ” ተፈፅሞባቸዋል ላሏቸው የኢትዮጵያ ልጆች የመጀመሪያም የመጨረሻም ተጠያቂው የዘር ፖለቲካ ቡድንተኝነት ነው፡፡ በትግራይ ሕዝብ ሥም እየማለ የትግራይን ሕዝብ ያስፈጀው በህወሓት በኩል የዘር ፖለቲካው ነው፡፡ ይህንን ሀቅ እየመረረንም ቢኾን ካልዋጥን ሌላ የመከራ ድግስ ኢትዮጵያችንን እንደሚጠብቃት መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡

ኢትዮጵዊያን ኹሉ የነገ ተረኛ ዕጩ መከረኞች ነን

ይህ ትንቢት አይደለም፡፡ ቅዠት እና ማስፈራሪያም አይደለም፡፡ ይህ ማስጠንቀቂያ ነው፡፡ ለመላው ኢትዮጵያዊ የተላለፈ የጥንቃቄ ጥሪ ነው፡፡ ከእንድ ተራ የኢትዮጵያ ልጅ የተላለፈ ወገናዊ ጥሪ ነው፡፡ ኹሉም ኢትዮጵያዊ የነገ ዕጩ መከረኛ መኾኑን ሊያውቀው ይገባል፡፡ በዘር ፖለቲካ መርዝ በተነደፈች ሀገር ውስጥ እየኖርን የተድላ ሕይወት ከጠበቅን በጣም ተሳስተናል፡፡ በዘር የተደራጀ ህገመንግሥት፤ ፓርቲ፤ ክልል፤ ልዩ ኃይል፤ ሚዲያ፤ ባንክ፤ ማሕበር ወዘተ እያቋቋምን ነገ የሚያስተሳስረን ነገር ኹሉ ተበጣጥሶ የእልቂት አዙሪት ውስጥ እንደምንገባ ማሰብ ካልቻልን አደጋ ላይ ነን ማለት ነው፡፡

ዛሬ ላይ በዘረኝነት መንፈስ የተቃኘ የክልል እና የልዩ ኃይል መዋቅር መሥርቶ ሀገራችን ላይ ጦርነት መለኮሱ በዚሁ የሚያበቃ ቢኾን ጥሩ ነበር፡፡ ነገር ግን በአንድ ብሔረሰብ ሥም ብቻ የሚቋቋም ፓርቲ፤ ክልል እና ልዩ ኃይል መኖሩ እስከቀጠለ ድረስ ነገ ከነገወዲያ ደግሞ በሌላ አቅጣጫ ሀገር እና ሕዝብ የሚያደማ የእልቂት ድግስ መኖሩ አይቀርም፡፡ አንድ ነገር ግልፅ መኾን አለበት፡፡ ህወሓት ከውልደቱ ጀምሮ ፀረ ኢትዮጵያ እና ፀረ ሕዝብ አቋም እያራመደ ሀገር ያሸበረው በተከተለው ርዕዮትዓለም ምክንያት እንጂ አመራሮቹ ከሌላ ፕላኔት ስለመጡ አይደለም፡፡ ህወሓት በትግርኛ የሚያቀነቅነውን የዘረኝነት ሙዚቃ በአማርኛ፤ በኦሮምኛ፤ በሶማሊኛ እና በሲዳምኛ ደግመን ካስተጋባነው የኢትዮጵያ መከራ በቀጠሮ ለሌላ ጊዜ ይተላለፋል እንጂ ችግሩ ከምንጩ አይደርቅም፡፡ እንደውም ሰቆቃችን ተባባብሶ በሌላ ጊዜ እና ኹኔታ ይከሰታል፡፡

በአንድ መሬት ላይ በጋራ እየኖርን መሬቱ የኔ ብቻ ይኹን እያልን፤ ብዙ ቋንቋች ባሉበት ሀገር የአንድ ቋንቋ ተናጋሪዎች ብቻ በስማቸው ምክር ቤት እየተቋቋመላቸው፤ በብዙ መስዋዕትነት አያቶቹ ያስረከቡትን ሀገሩን እንዲጠላ የተደረገ ትውልድ እየተፈጠረ፤ በአባቶች መስዋዕትነት ቀኝ ሳይገዛ ነፃ ኾኖ የኖረውን ሕዝባችንን በእከሌ ብሔር ቀኝ ተገዝተሀል ብለን እየሰበክን፤ የክልል ወሰኖች እንደ ሀገር ድንበር ተቆጥረው ደም እያፋሰሱ ባለበት ኹኔታ፤ ከኹለት ቋንቋ ተናጋሪዎች የተወለደን ኢትዮጵያዊ የግዴታ ማነትህ በአባትህ ወገን ብቻ ነው በሚል እሳቤ ትውልድ ከሀገር እንዲያንስ እየተደረገ፤ ዜጎች ከገዛ ሀገራቸው ይህ የእናንተ እርስት አይደለም በሚል በሚገደሉበት እና በሚፈናቀሉበት ሀገር፤ የክልል ፕሬዝዳንቶች በክልላቸው አንድ ብሔረሰብ ብቻ የሚኖር ይመስል የአንድ ብሔረሰብ ወኪል ኾነው በሚቀርቡበት ኹኔታ፤ የክልል የፀጥታ መዋቅሮችም የአንድ ብሔረሰብ ጠባቂ ብቻ ኾነው በሚጠመቁበት ሀገር፤ ኢትዮጵያችን ነገ ከጦርነት አዙሪት ትወጣለች ብለን ካመንን በሚሊዮኖች ሕልውና ላይ እቀለድን ነውና ቆም ብሎ ማሰቡ ከዘላለማዊ ፀፀት ያድናል፡፡

እንደሀገር እናስብ፤ እንደትውልድ እንዳን

ዛሬ ላይ ቆመን ስለነገ እናስብ፡፡ ከትናንት ጥፋታችን እንታረም፡፡ የዘረኝነት ፖለቲካ እንዳወደመን እንመን፡፡ ኹላችንም ለአንዲት ሀገር በአንድነት እንቁም፡፡ የአንድ ሀገር ሰዎች፤ የአንድ ቤተሰብ ልጆች መኾናችንን እንቀበል፡፡ መቀሌ ተወልዶ ያደገም ኾነ የሐዋሳው ልጅ የኢትዮጵያ እኩል ባለቤቶች እንደኾኑ በህግ፤ በመዋቅር እና በትርክቶቻችን እናስተጋባ፡፡ “አክሱም ለወላይታው ምኑ ናት” የሚለውን አፍራሽ አስተሳሰብ አክሽፈን፤ አክሱም የኢትዮጵያዊያን ኹሉ እርስት ናት እንበል፡፡ ትውልዱን በሀሰት ትርክት አናባላው፡፡

በትውልድ ቅብብሎሽ እዚህ የደረሰችውን ሀገር በቆሻሻችን አንበክላት፡፡ ኢትዮጵያዊ እሴትን አናፍርስ፡፡ ሀገራችንን እየተቃረንን ከራሳችን ጋር አንጣላ፡፡ የጀግኖች አባቶቻችን መስዋዕትነት ይታወሰን፡፡ አባቶች በፍቅር ያቆሟን ሀገር በጥላቻ አናሸብራት፡፡ የፖለቲካችን መዋቅርም ዜግነታችንን እና ብቃታችንን እንጂ የበቀልንበትን አካባቢያዊ ማንነት መሠረት አያድርግ፡፡ በሀሳብ እንጂ በጎሣ አንደራጅ፡፡ የኦሮሞ ጥቅም ከአማራው፤ የአማራው ከትግሬው፤ የትግሬው ከጉራጌው፤ የጉራጌው ከሲዳማው፤ የአፋሩ ከሶማሊው ተነጥሎ ሳይሆን በሕብረት ሊከበር እንደሚችል እናስብ፡፡ እንዴት እንደምንጣላ ሳይኾን እንዴት እንደምንተባበር እናስብ፡፡ ከኢትዮጵያ ተገንጥሎ ሀገር መኾን ኹላችንንም የሚጎዳ አፍራሽ አካሄድ እንደኾነ እንገንዘብ፡፡ የባህል፤ የቋንቋ እና የማንነት ጥያቄዎቻችንን ከፖለቲካ ሥልጣን ጋር አናጣብቀው፡፡ የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ ማሕበሮቻችን ኹሉን አቃፊ እንጂ በጎሣ የምንሰባሰብበት አናድርገው፡፡ የህወሓትን ስህተት አንድገመው፡፡ የኢትዮጵያ ልጆች ሰቆቃ በእኛ እንዲያበቃ እናድርገው፡፡ የእኛን ኢጎ ለማርካት በሚሊዮኖች ሕይወት አንቀልድ፡፡

በኢትዮጵያ የሚኖሩ ዜጎች ኹሉ ፍላጎታቸው የተሻለ ኑሮ፤ ትምህርት፤ የስራ ዕድል እና ክብር ነው፡፡ ይህንን ፍላጎት ለሟላት በዘር እየተቧኑ መቧጨቁ፤ መሿሿሙ፤ ጦር መማዘዙ፤ መገዳደሉ፤ ንፁሀንን ማፈናቀሉ፤ ትውልድን በጥላቻ ትርክት መበከሉ በማያልቅ የግጭት አዙሪት ውስጥ እንድናልፍ ከማድረግ የዘለለ ፋይዳ የለውም፡፡ ህወሓት የተጓዘበትን የውድመት መንገድ ደግሞ መጓዙ እንደማይበጀን አኹኑኑ መገንዘብ አለብን፡፡ ነገሮችን እያሽሞነሞኑ በዘር ፖለቲካ አዙሪት መቀጠሉ ለሕዝብ ስቃይ ኹኔታዎችን ማመቻቸት ነው፡፡

የዘር ፖለቲካ አቀንቃኞቻችን ዛሬ ነቅተው የችግሮችን ምንጭ ለማድረቅ ከሰነፋችሁ ወይም ካልፈለጋችሁ፤ በዕርግጥም የዐፄ ዮሐንስ መስዋዕትነት ይታዘባችኋል፤ የአሉላ አባነጋ አጥንት ይወጋችኋል፤ የንፁሃን ደም ይፋረዳችኋል፤ የፈጣሪ ፍርድም ይጠብቃችኋል፡፡ ዐፄ ዮሐንስ መስዋዕትነት የከፈሉት ኢትዮጵያን ከወራሪዎች ሲከላከሉ ነው፡፡ አሉላ አባነጋ ዘመናቸውን የጨረሱት ለኢትዮጵያችን ሲዋደቁ ነው፡፡ የትግራይ ብሔርተኞች በትግራይ የሚኖረው የኢትዮጵያ ሕዝብ ኢትዮጵን በመመስረት፤ በመጠበቅ እና በማልማት ላይ ያለውን አስተዋፅዖ ወደጎን ብለው ኢትዮጵያ የተወለደችበትን ስፍራ በጸረ ኢትዮጵያ ትርክት በክለው፤ ሀገር የሚያፈርስ ጦርነት ከፍተዋል፡፡ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዊያን እንዲሞቱ እና ሚሊዮኖች እንዲፈናቀሉ አድርገዋል፡፡ 

አኹን ላይ የሰላም ስምምነት ተፈርሞ የጠብመንጃ ላንቃዎች ሊዘጉ መኾኑን እየሰማን ነው፡፡ ይህ አንድ እርምጃ ነው፡፡ ዋናው ጉዳይ ግን እነዚህ የትግራይ ብሔርተኞች በፀረ ኢትዮጵያ ትርክት የቃኙትን የትግራይ ወጣት በኢትዮጵያዊነት መንፈስ ለማደስ ካልሰሩ፤ ነገሩ ኹሉ ታጥቦ ጭቃ መኾኑ አይቀርም፡፡ አሉላ አባነጋ የተዋደቀላትን ሀገር በልኳ እንድትገኝ ካልተባበራችሁ ጥፋታችሁ መቼም ቢኾን ሊካካስ አይችልም፡፡ በተለያዩ የኢትዮጵያ አካባቢዎች ያላችሁ የዘር ፖለቲካ ዘፈን ዳንሰኞችም ብትኾኑ ሀገራችን ላይ ከደረሰው ውርደት እና እልቂት ተምራችሁ፤ ስርነቀል የአስተሳሰብ ለውጥ ካላደረጋችሁ፤ የጀግኖች አባቶች መስዋዕትነት ይታዘባችኋል፤ የሀገር ባለውለታዎች አጥንት ይወጋችኋል፤ የንፁሃን ደም ይፋረዳችኋል፤ የፈጣሪ ፍርድም ይጠብቃችኋል፡፡ በታሪክ መዝገብ ላይም በክፋት ተምሳሌትነት ስትጠቀሱ ትኖራላችሁ፡፡

_

__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena 
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ

ፍትህ የሌለው እርቅ አሁንም የሞተ ነው!

0
Maikadra Massacre _ Ethiopia

በላይነህ አባተ (abatebelai@yahoo.com)

ዛሬም እንደ በፊቱ አሽከርና ሎሌ ሆነው አገርን ሲክዱና ሕዝብን የምድር ሲኦል ሲያሳዩ የኖሩ ጭራቆች በስልጣን ተጣልተው ያስፈጁትን በመቶ ሺዎች የሚቆጠር ዜጋና ያሰደዱትን በሚሊዮኖች የሚቆጠር ሕዝብ ችላ ብለን የእርቅና የድርድር ጭፈራ መደለቅ ጀምረናል፡፡ እነዚህ ጭራቆች አስገድደው በመድፈር የወደፊት እጣ ፈንታቸውን ያጨለሙትን ወይዛዝርት ዘንግተን፤ ታለወላጅ ወይም ታለልጅ ስለቀሩ በሐዘን የተቆራመዱትን ወገኖች ረስተን፤ በዘራቸው እየተመረጡ ተቤታቸውና ተእምነት ሥፍራቸው ታርደውና ተቃጥለው ምድር በግ ኒደር እየተበረቀሰ ተጉድጓድ እንደ ቆሻሻ የተጣሉትን ወገኖች ችላ ብለን፣ ሆዳቸውን በስለት የታረደውን እርጉዞችና አይናቸው ተቆፍሮ የወጣውን ወጣቶችን ተቁብ ሳንቆጥር በደም የቆሸሸ  የእርቅ ጥሩንባ በመንፋት ላይ እንገኛለን፡፡ ለዚህ ሁሉ በኢትዮጵያ ታይቶ ለማይታቅ የመከራ ቸነፈር ቀጥተኛ ተጠያቂ የሆኑንት አውሬዎች በቅጥፈት የተሞላ ድርድር የሚያዳምቅ አጃቢ በመሆን መለኮትንም፣ ህሊናንም፣ ታሪክና ትውልድንም በማስከፋት ላይ እንገኛለን::

ከእነዚህ የአረመኔዎች የቅጥፈት ድርድር ጥሩንባ ነፊዎች አንዳንዶቻችን የብሔራዊ እርቅንና ይቅር ባይነትን ጠቀሜታ ለማሳየት በአፓርታይድና በደቡብ አፍሪካ ጥቁሮች የተፈፀመውን እርቅ በማስረጃነት እንደ ውዳሴ ማርያም እንደግማለን፡፡ በደቡብ አፍሪካ “እርቅ” እንደሰፈነ በምዕራባውያን አቀንቃኝነትና በእኛ ተቀባይነት ተዘፍኗል፡፡ ስለዚህ እርቅ ዘፍነን ባናባራም ፍትህ ግን እንጦሮጦስ እንደ ወረደች ደም የጎረሱት የደቡብ አፍሪካ ወንዞች፣ የሕዝብን ጩኸት ያስተጋቡት የደቡብ አፍሪካ ተራሮች፣ የታጋዮችን ስቃይ ያዳመጡት የደቡብ አፍሪካ ከርቸሌዎች ብቻ ሳይሆኑ የአፓርታይድ መሪዎችም ያውቁታል፡፡ በዚህ ፍትህ እንደ ጭቃ ተረግጣ እርቅ እንደ ጎርፍ ወረደበት በሚባለው ደቡብ አፍሪካ ዛሬም ገዳይና የገዳይ ወገን እንደ ሥጋጃ ተንፈላሶ፣ የተገዳይ ወገን ግን እንደ ቆርበት ተቆራምዶ ይኖራል፡፡ ይህ ፍትህ አልባው የደቡብ አፍሪካ እርቅ ገዳዮችን ጠቅሟል፤ የተገደሉትን ግን ከመቃብርም በጦር ወግቷል፡፡ ከመቃብር በጦር የተወጉትን ዜጎች እንደ ውቃቢ ዶሮዎች ለኢፍትሐዊ እርቅ ገብረው የሟች ወገኖች እርምን እየጠሸቀሙ መኖርን ቀጥለዋል፡፡ እንደ ዓባይ የፈሰሰው ደም ፏፏቴ ግን ዛሬም “የፍትህ ያለህ!” እያለ ይጮኻል፡፡    

እንደ ደቡብ አፍሪካ ሕዝብ እኛም አራጅና ታራጅ ሆነን አራጆች ደማችንን እንደ ፋሲካ በግ ሲያፈሱት ታራጆችም እንደ ፍሪዳ ስንሰዋና ስንበላ ኖረናል፡፡ የሰማእታት ወገኖችም የደቡብ አፍሪካን እርቅ እየጠቀስን አራጆችን ነፃ እሚያወጣውን የእርቅ ዘፈን ከሰማእታትን አስከሬኖች በተሰራ ደረጃ መዝፈንና መደለቅ ቀጥለናል፡፡ ከድለቃው በስተጀርባም ካራጆች ጋር ውል አስረን የታረዱትን እርም ለመብላት የቋመጥን ሆነናል፡፡ ይህንን ለመብላት የቋመጥነውን እርም የተባረከ ጮማ ለማስመሰልና የእርቅ ሐዋርያ ለመባልም መጽሐፍ ቅዱስ መጥቀሱን ቀጥለናል፡፡ 

“የእርቅ” ሐዋርያት ሆይ! መጽሐፍ ቅዱስ ከየትኛው ምዕራፉ እርቅን ከፍትህ ነጥሉ ሲል ያስተምራል? “ኢፍትሐዊ እርቅን ፈጥሙ!” የሚልን ምዕራፍ የትኛው መጋቢ ብሉይና መጋቢ ሐዲስ ሊጠቅስ ይችላል? ቅዱሱ መጥሐፍ እርቅን ከፍትህ ነጥሉ ካላለስ ካራጆቻቸው ውል አስረን ኢፍትሀዊ እርቅን እንድንፈጥም የታረዱት ሰማእታት መቼ ፈርመውልናል? አራጆች ከነነፍሳቸው ገደል የወረወሯቸው፣ የአራጆችን ካራ ሲሸሹ አውሬ የበላቸው፣ በአረመኔዎች ብትር ማሰብ የተሳናቸውና ሌሎችም ያካል ጉዳተኞች በእነሱ ስም ፍትህን ረግጠን “የእርቅ” ውል እንድናስር መቼ ቃላቸውን ሰጥተውናል? በማን ህይወት ማን ከአራጆች ኢፍትሐዊ ውል አስሮ ሰላሙን ይተኛል? በማን የስቃይ ማገዶ ማን ከአረመኔዎች እርሾ ተበድሮ እንጀራውን ይጋግራል? 

የእርቅ ጥሩንባ ነፊዎች ሆይ! በግፍ የረገፉት ሚሊዮን ዜጎች እንኳን ለናንተ ለወላጆቻቸው፣ ለልጆቻቸው፣ ለወንድሞቻቸውና ለእህቶቻቸውስ ኢፍትሐዊ እርቅ እንዲፈጸምብቻው ባውራ ጣታቸው ፈርመው አልፈዋል ወይ? የፍትህ መብታቸውን እንደ ገዳዮቻቸው እንድትገፉ ለናንተ መብቱን ማን አስረክቧል? “በሽግግር ውስጥ ሰው ይሞታል” በሚል አረመኔአዊ ፈሊጥ በ “እርቅ” ከረጢት ቋጥራችሁ እንደ ፍሪዳ ፈርስ ከወረወራችኋቸው እናንተስ ካራጆቻቸው ትሻላላችሁ ወይ? “ያለፈው አልፏል! የሞተ ሞቷል” በሚል ኢሞራላዊና ድውይ አስተሳሰብ እስራኤላውያን ዜጎቻቸውን እንደ ፍሪዳ ፈርስ በእርቅ ቋጥረው ቢወረውሩ የሂትለር ጀኔራሎች ዛሬም እየታደኑ ለፍትህ ይቀርቡ ነበር ወይ? የተቀሩት አይሁዳውያንስ እንደገና ተመጨፍጨፍ ይድኑ ነበር ውይ?

የውሸት እርቅ ጥሩንባ ነፊዎች ድርድርና ሽምግልናን የማምታት አባዜ፦

የምዕራባውያን ሰው ከተፈጠረበት ዘመን ጀምሮ የነበረውን የኢትዮጵያውያን እምነትና ባህል ተሸቀጣቸውና ተእርጥባናቸው ጋር በሚልኩት እንደ ጥንዚዛ በሚያፈናጥር የዳንስ ባህል ከተፈታተኑት በከፋ ሁኔታ የኢትዮጵያን የሽምግልና ሥርዓት ተፈታትነውታል፡፡ ሽምግልናን ድርድር በሚባል ተበዳይን ከበዳይ እግር አስወድቆ ይቅርታ በሚያስጠይቅ ኤፍሬም ይሳቃዊ ወለፈንዲና ኢመለኮታዊ ተግባር ክፉኛ አጥቅተውታል፡፡ የኢትዮጵያን ሽምግልና መለኮታዊ ሚዛንን፣ ፍርድንና ፍትህን ያካትታል፡፡ በአንፃሩ ኤፍሬም ይሳቅ እንደ ወረርሽኝ ጎትቶ ያስገባው ሳጥናኤላዊ ድርድር መለኮታዊ ሚዛንን፣ ትክክለኛ ፍርድንና ፍትህን በመዳመጫ ደፍጥጦ የተጎዳውን ደካማ ተጎጂው ጉልበታም በደም የከረፋ እግር ሥር ወድቆ ይቅርታ እንዲጠይቅ ያደርጋል፡፡ 

የውሸት እርቅ ጥሩንባ ነፊዎች ፍርድና ፍትህን የማምታት አባዜ፦

ፍትህን ያልተላበሰ ፍርድ የሳጥናኤል ግብር ነው፡፡ ይህ የሳጥናኤል ግብር የሆነው ኢፍትሐዊ ፍርድ ተውጪ እንደ ሸቀጥ ተሸምቶ የገባ ነው፡፡ ማንም ማየት እንደሚችለው ዲሞክራሲ ደንድኖባቸዋል በሚባሉት ምዕራባውያን አገሮች ሳይቀር በፍርድ ቤት አሸንፎ የሚገባው ገንዘብ ያለውና ነገርን ፈቶ እንደገና መግጠም የሚችል ወይም ነገሮችን አንከረባብሶ ማደናበር የሚችል የሕግ ባለሙያ መቅጠር የሚችል ብቻ ነው፡፡ ገንዘብና ሥልጣን ያለው ነፍስ ቢያጠፋ እንኳን ነፃ ሊወጣ ይችላል፤ ከተፈረደበትም ትንሿን ቅጣት ብቻ ያገኛል፡፡ እንደዚህ ዓይነቱ ብይን ኢፍትሐዊ ፍርድ ይባላል፡፡ ኢፍትሐዊ ፍርድ ከመለኮት ስለማይመጣ የሳጥናኤል ግብር ይባላል፡፡ ኢፍትሐዊ ፍርድ ወደ ኢትዮጵያ ሲገባ እንዲያውም የጪራቅ ቀንድ አውጥቶ እርጉሙ ቅዱሱን ከሶ ፍርድ ቤት ገትሮና አስሮ መከራውን ያበላዋል፡፡ እርጉሙ ከሳሽ ምስክር ገዝቶ ወይም አስፈራርቶና አሰልጥኖ አይኑን በጨው ታጥቦ በቅዱሱ እንዲመሰክርበት ያደርጋል፡፡

በእምነታችን፣በታሪካችንና በባህላችን እንደዚህ ዓይነቱ ኢፍትሐዊ ፍርድ እንኳን በአዋቂዎች ዘንድ በልጆች ሳይቀር እንደ መቅሰፍትና እንደ ኩነኔ የሚታይ እጅግ ፀያፍ ተግባር ነበር፡፡ በመለኮት ሚዛን የተለካ ፍትሃዊ ፍርድና እርቅ ለብዙ ሺህ ዘመናት እምነታችንና ባህላችን ሆኖ ቆይቷል፡፡ ልጅ ሳለሁ ሁለት ጎረምሳ ወንድማማች ያጎቴ ልጆች መንገድ ገፍተው የተከሉትን ተክላቸውን የረገጠ አንድ ሰው ፈነከቱ፡፡ ከብዙ ውጣ ውረድ በኋላ ፈንካቾችና ተፈንካቹ ለእርቅ ተስማሙ፡፡ የፈንካቾቹ አባትና ሌሎች አጎቶቼ ሽማግሌ የመምረጡን ዕድል ሙሉ በሙሉ ለተፈንካቹ ሰጡ፡፡ ይህንን ሽማግሌ የመምረጡን እድል የተረከበው ተፈንካችም የፈንካቾችን አባት፣ አጎታቸውንና የእኔን አባት ለሽምግልና መረጣቸው፡፡ ተፈንካቹ ለሽምግልና የመረጣቸው የፈንካቾች አባት፣ ሌላው አጎታችንና አባቴ የተጣለባቸው አደራ ከሰማይ የወረደ ያህል ተሰማቸው፡፡ ይህ አደራ የከበዳቸው እነዚህ ሽማግሌዎች ባንድ ድምፅ በልጆቻቸው ፈርደው ከዚያ በፊት በዚያ ዘመን ለእንደዚህ ዓይነት እርቅ ተከፍሎ የማይታወቅ ገንዘብ እንዲከፍሉና ድንጋይ ተሸክመው እግሩ ስር ወድቀው ተፈንካቹን ከልብ ይቅርታ እንዲጠይቁ አድርገው አስታረቁ፡፡ በእርቁ ወቅት ተፈንካቹና ፈንካቾች ተቃቅፈው በእንባ ተራጩ፡፡ ግፉና ብሶቱ ከእንባው ጋር ከልባቸውና አይምሯቸው ወጣና በንፁህ ልብና መንፈስ መለኮትን አስደሰቱ፡፡ በሽማግሌዎች ፍትሐዊ እርቅ የረካው ተፈንካችም “ፍትህ ይበቃኛል” በሚል መንፈስ የሰጡትን ገንዘብ አልቀበልም ብሎ መለሰው፡፡ ፈንካቾችም ገንዘቡን አንቀብለም ብለው ትተውለት ሲሄዱ ሌላ ጊዜ ሳያዩት ከደጃፋቸው ጣለለቻው፡፡ ሽምግልናው እርቅን ወለደ እርቅም ፍትህን አነገሰ፡፡ ፍትህን ያነገሰው እርቅም ሰላምና ፍቅርን እስከ መጨረሻው አሰፈነ፡፡ 

ይኸንን የመሰለ ሰላምና ፍቅር የሚያነግሱ የእርቅ እሴቶቻችን በውጪ ኃይሎች እሽኮኮ ወንበር በተጎለቱት ገዳይ ገዥዎች፣ እነዚህ ገዳዮች እንደ ችግኝ በተከሏቸው የሃይማኖት መሪዎችና ገዳዮችን በሚላላኩ ሽማግሌዎች ጥቅሙ እንዳለቀ ድሪቶ ተወርውረዋል፡፡ በእነዚህ እሴቶች ምትክም  ጉልበተኛ እንዲያሸንፍበት ፈረንጅ የሸመነውን የድርድር (ሚዴሽን) ሸማ እነ ኤፍሬም ይስሃቅ ሸምተው ዘርግተዋል፡፡ ይህንን ከምዕራባውያን የሸመቱትን የድርድር ሸማ እየጎተቱም ወንጀልን መሸፋፈን ከጀመሩ ውለው አድረዋል፡፡ እነ ኤፍሬም ይስሃቅ በግፍ የተገደሉትን ወገኖቻችንን ፍትህ ነፍገው ከምዕራባውያን በሸመቱት የድርድር እራፊ አጥንታቸውን እንደ ችቦ አስረው፣ እንደ ጎርፍ የወረደውን ደማቸውን እንደ ስፖንጅ መጠው እንደ ወጥ ቤታቸው ቆሻሻ ጥለውታል፡፡ ይኸንን ፍትህን የገደለ ድርድራቸውንም ብሔራው እርቅ ብለው ሰይመው ሽምግልናንና እርቅን እስተንፋሳቸውን አፍነው ሰውተዋቸዋል፡፡ እነ ኤፍሬም ይስሃቅ እንደ እኔ አባትና አጎቶች ጥጋበኛ ፈንካቾችን በግፍ ከተፈነከተው እግር እንዲወድቁ ሳይሆን በግፍ የተፈነከቱትን ከአረመኔ ፈንካቾች እግር ወድቀው ይቅርታ እንዲጠይቁ አድርገዋል፡፡ በዚህ ኢሰብአዊና ኢሞራላዊ ድርጊታቸውም በሞቱት ነፍስ፣ በተጎዱት ህይወት፣ በእኛ ህሊናና በመለኮት ኃይል ቀልደዋል፡፡ 

ሄሮድተስና ነቢዩ መሐመድ ሳይቀር የፍትህ መንደር ባሏት ኢትዮጵያ ሽምግልና ታሞ ተኝቶ ሽምግልናን ተምዕራባውያንና እስከ ትናንት ድረስ የእነሱ ቅኝ ተገዥ ተነበሩት ተናይጀሪና ተኬንያ መማር፤ ሽማግሌዎችንም ተእንሱ መምረጥ ቀጥለናል፡፡ የራሳችንን ሥር እየነቀለን የሌሎችን አረም መትከል ጀምረናል፡፡ ሽምግልናን በድርድር መዶሻ እየፈነከትን እየሰባበርነው ይገኛል፡፡ በዚህም ምክንያት መለኮታዊ ፍርድና ፍትህ እንደ ሰማይ እርቀውናል፡፡ ጭራቆች ለሰላሳ ዓመታት ለፈጁትና በኮረቲ ለጠበሱት ብዙ ሚሊዮን ህፃን፣ አሮጊት፣ ወጣትና አዛውት፣ ሆዷን በስለት ለተሰነጠቀች ነፍሰ ጡር ጀርባ ሰጥተን ታርቀው ነገ ተመሳሳይ አረመኔአዊ ድርጊት የሚፈጥሙትን ጭራቆች ሳጥናኤላዊ ድርድር እርቅ ብለን ስንቧርቅና ስንጨፍር እርቅን ከመለኮታዊ ሚዛንና ፍትህ የማይነጥለው አምላክ ይከፋል፡፡ አምላክ ሲከፋ እንኳን እውነተኛ እርቅ አንጣራዊ ሰላምም እንደ ሰማይ ይርቃል፡፡  

ፍትሐዊ እርቅ ብቀላን አስወግዶ በፍቅርና በሰላም ስለሚያስኖር ልንፈፅመው ይገባል፡፡ ፍትህን ያገለለ እርቅ ግን ገዳዩን አድኖ ተገዳዩን ደጋግሞ ስለሚገድል የህሊና እረፍትና ሰላምን ይነሳል፡፡ ስለዚህ ዛሬ በእኛ ባቅመ ቢሶች ባይሳካም አቅም ያለው ሲፈጠር ሰማእታት የዛሬ ሚሊዮን ዓመትም ቢሆን ፍትህ ያስፈልጋቸዋል፡፡ ወንጀለኞች ከፍትህ ችሎት ለመቅረብ በሰው ደም እንደ ቅንቡርስ ያበጡት ሥጋዎቻቸው ቆመው መሄድ አይኖርባቸውም፡፡ ወንጀለኞች ከመቃብር ምስጥ እየበላቸውም ስማቸውና ሰይጣናዊ ግብሮቻቸው እየተዘረዘሩ ከፍትህ ችሎት መቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ ፍትህ ከፍትህ ችሎት ስትገኝ የፍትህ አባት መለኮትና ፍትህ ናፋቂ ሕዝብም ይደሰታል፡፡ መለኮትና ሕዝብ ሲደሰቱም ፍቅር እንደ አበባ ይፈካል፤ ሰላምም እንደ መንፈስ ይሰፍናል፡፡

ፍቅርን እንደ አበባ የሚያፈካና ሰላምን እንደ መንፈስ የሚያሰፍን እውነተኛ እርቅ ከመለኮታዊ የፍርድ ሚዛንና ከፍትህ ይመነጫል፡፡ ይኸንን ፈር ስተን በኢፍትሐዊ እርቅ ገደል እንደ ነፋስ ከነጎድን “እዘጭ እምቦጭ” ብቻ ሳይሆን እንደ ልማዳችን መንደባለልም ይቀጥላል፡፡ ልግመኛነታችንን፣ አቅመ ቢስነታችንን፣ ፍርሀታችንን፣ መሐል ሰፋሪነታችንን፣ አድርባይነታችንንና ከርሳምነታችንን ለመሸፋፈን የሰማእታትን አፅም በእርቅ እራፊ ጠቅልለን እንደ ማድ ቤት ቆሻሻ ለመጣል መንፈራገጡን ማቆም ይኖርብናል፡፡ ይኸንን መንፈራገጥ ካላቆምን እንደ ቆሻሻ የጣልነው የሰማእት ህይወትና ታሪክ በጥኑ ይወቅሰናል፡፡ በአሰመሳይ ሃይማኖተኛነት፣ በአጉል ሽምግልና፣ በስመ ምሁርነት፣ በእታይ እታይ የአገር አውራነት ወይም ከእውነት በሚያላትም ይሉኝታ ወገባችን አደግድገን የኢፍትሀዊ እርቅን ዘፈን በከበሮ ከደልቅን የሰማእታት ነፍስ በምድርም በሰማይም ይፋረደናል፡፡ 

እውነተኛ እምነት ከሥራ ውቂያኖስ እንደሚቀዳው እውነተኛ እርቅ ከፍትህ ባህር ይጨለፋል፡፡ ይህ ካልሆነ ያዕቆብ በመልክቱ “ሥራ የሌለው እምነት … የሞተ … (፪፡፲፯) እንዳለው ፍትህ የሌለው እርቅም አሁንም የሞተ ይሆናል፡፡ 

አመሰግናለሁ፡፡

መጀመርያ ታህሳስ ሁለት ሺ አስር ዓ.ም. እንደገና ህዳር ሁለት ሺ አስራ አምስት ዓ.ም.

_

__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena 
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ

በጎሳ አፓርታይድ ሕገመንግሥት ላይ የተመሠረተ አግላይ የሠላም ስምምነት  የኢትዮጵያን ዘላቂ ሠላም አያስጠብቅም

0
Ethiopian Peace talk
በደቡብ አፍሪካ ፕሪቶሪያ ስምምነቱ በተፈረመብት ወቅት (ፎቶግራፉ : ከሮይተርስ የተገኘ ነው)

ከሃያ ኢትዮጵያውያን ድርጂቶች የተሰጠ መግለጫ
ጥቅምት 28 ቀን 2015 .ም 

የኢትዮጵያ ሕገ-መንግሥታዊና ሥርዓታዊ የሆነው የዘውግ ፖለቲካ የግፍና የእልቂት አዝመራን አፍርቷል። ኢትዮጵያውያን የጅምላ ዝርፊያ፣ የፖለቲካ ጥቃት፣ የጥላቻ እና የጭካኔ ወንጀሎች (የዘር ማጥፋት፣ የዘር ማጽዳት፣ ሰብዓዊነትና የጦርነት ወንጀሎች) ሲፈጸምባቸው ቆይቷል። በኦሮሚያ ክልል በሠላማዊ ዜጎች (በተለይም በዐማራ ተወላጆች) ላይ ዘግናኝ ጥቃት በየጊዜው እየተፈጸመ ነው። መንግሥትም ተገቢዉን እርምጃ አይወስድም። 

ሕዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ሕወሓት) የጀመረውና ሁለት ዓመታትን ያስቆጠረው ማዕበላዊ የዕልቂት ጦርነት ዐማራና አፋር ድረስ ዘልቆ የሽዎችን ህይወት ቀጥፏል፣ በብዙ ሚሊዮኖች የሚቆጠር ሕዝብ ከቀየው ተፈናቅሏል፣ ሃብቱም ተዘርፏል ወይንም ወድሟል። ብዙ እናቶችና እህቶች ተደፍረዋል። ሕወሓት በቀሰቀሰው ጦርነት የዐማራና የአፋር ህዝብ ለዓመታት የማያገግም የኢኮኖሚ ውድመት ደርሶበታል። 

በጥቅምት 24፣ 2015 ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ መንግሥትና በሕወሓት መካከል ፕሪቶሪያ የተፈረመው የሠላም ስምምነት በተግባር ከዋለ ለጊዜውም ቢሆን ሲካሄድ የነበረውን ጦርነት እና እልቂት ሊያስቆም ይችላል። ነገር ግን ስምምነቱ ችግሩን ከሥር መሠረቱ ሊፈታ ቀርቶ እንዳውም የችግሩ ምንጭ የሆነዉን የጎሳ አፓርታይድ ሕገ-መንግሥት መፍትሄ አድርጎ የሚያቀርብ ነው። ስለሆነም ስምምነቱን አስመልክቶ ብዙ ስጋቶች አሉን። 

ስምምነቱ ሠላም ለማስፈን መሰናክል የሚሆኑ ስፍር ቁጥር የሌላቸው የአገሪቱን መዋቅራዊ ችግሮች ለመፍታት የሚያስችል ግልጽ ፍኖተ ካርታ የለውም፤ ሕወሓት በሠራቸው አሰቃቂና አረመኒያዊ ወንጀሎች በሽግግር ፍትህና የመቀጣጫ ፍርድ ሳያገኝ፣ ከአሸባሪነቱና ከወንጀሉ ነጻ የሚያደርግና ተመልሶ ወደ ፖለቲካ ሥልጣን የማምጣት አዝማሚያ ያለው ስምምነት ነው። እንዲሁም ሕወሓት ሥልጣን ከመያዙ በፊት ዐማራውን በማፈናቀልና በማጥፋት ቀጥሎም ትግሬዎችን ጦር መሳሪያ አስታጥቆ በማስፈር፣ በጉልበት ከጎንደርና ወሎ የነጠቃቸውን ወልቃይትና ራያ የመሳሰሉ ለም ቦታዎችን፣ ዐማራውን ሳያሳትፉ ራሳቸው ሕወሓትና ኦነግ በጻፉት ሕገ-መንግሥት ይፈታል ብሎ አልፎታል። በዚህም ለኢትዮጵያ ተጨማሪ ስጋት ደቅኗል። እንዳውም የተፈረመው የሠላም ስምምነት ገና ቀለሙ ሳይደርቅ ስምምነቱን የፈረሙት የፈደራል መንግሥቱ ወኪል የትግራይ የጎሳ ልዩ ኃይል በድጋሚ እንደሚቋቋም እየተናገሩ ነው። ጦር ይፈታል የተባለው እና ብዙ የጦር ወንጀል የፈጸመው የሕወሓት ወታደርም ወደዚህ አድስ ወደሚቋቋመው ልዩ ኃይል ሊደለደል ይችል ይሆናል የሚል ፍራቻን ያስከትላል። 

በእኛ እምነት፣ ለዘላቂ ሠላምና እድገት ኢትዮጵያን ከዘውግ ፖለቲካ አዙሪት የሚያወጣ የሽግግር ሂደትያስፈልጋል።  የአፓርታይዱ ሕገ-መንግሥት ዋናው የሃገሪቱ ችግር ፈጣሪ እንጂ መፍትሄ ሊሆን ፈጽሞ አይችልም። እልባቱም ሁሉንም ኢትዮጵያዊ እኩል ተጠቃሚ የሚያደርግ ዴሞክራሲያዊ ሕገ-መንግሥት ነው። የተገለለውን የዐማራና በጎሳ ፖለቲካ የሚሰቃየውን ኢትዮጵያዊ ሁሉ ጥቅም ለማስክበር ብቸኛው አማራጭ በፍትህ፣ በእኩልነትና በነጻ ዜግነት ላይ የተመሠረተ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓትን መገንባት ነው። መንግሥት ከፖለቲካ ቁማርና ከተመርጫለሁ ግብዛዊነት አባዜ ተላቆ የሕዝብ ቅቡልነትንና ተሳታፊነትን ያቀፈ የድህረ-ግጭት ፍኖተ-ካርታ በአስቸኳይ እንዲዘጋጅ መተባበር ይገባዋል፣ ይጠቅመዋልም። 

ማንኛውም ዜጋ በትብብር ለመብቱ ዘብ በመቆም ግፊት ካላደረገ አምባገነኖች እንደሚፈራርቁበት መሆኑን ተገንዝቦ ሉዓላዊነቱን ማስከበር ወቅታዊ ግዳጁ ነው፣ የሠላምና የአንድነት መቋጫው የፍትህ መስፈን ነውና። ነጻነት በመራር ትግል እንጂ በስጦታ አትገኝምና!

ፈራሚ ድርጂቶች:

 1. Adwa Great African Victory Association (AGAVA) 

 2. All Shewa Ethiopian People Multipurpose International Association 

 3. The Amhara Association in Queensland, Australia  

4. Amhara Dimtse Serechit  

5. Amhara Well-being and Development Association  6. Communities of Ethiopians in Finland  

7. Concerned Amharas in the Diaspora  

8. Ethio-Canadian Human Rights Association  

9. The Ethiopian Broadcast Group  

10. Ethiopian Civic Development Council (ECDC)  

11. Freedom and Justice for Telemt Amhara  

12. Global Alliance for Justice – The Ethiopian Cause  13. Global Amhara Coalition  

14. Gonder Hibret for Ethiopian Unity  

15. Major Lemma Woldetsadik Memorial Foundation  16. Network of Ethiopian Scholars (NES)  

17. Radio Yenesew Ethiopia  

18. Selassie Stand Up, Inc.  

19. Vision Ethiopia  

20. Worldwide Ethiopian Civic Associations Network (WE-CAN)

__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com  

የቴሌግራም ቻናላችን ፡ t.me/borkena 
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ፡ Borkena 
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ