spot_img
Saturday, April 20, 2024
Homeነፃ አስተያየትየመሠረተ ልማት ፖለቲካ እና የተሳሳተ የመረጃ ቀውስ

የመሠረተ ልማት ፖለቲካ እና የተሳሳተ የመረጃ ቀውስ

የመሠረተ ልማት

በጥበቡ ታየ 

ብዙ ጊዜ ዲዚንፎርሜሽን የሚለው ቃል ዲዚንፎርማቲያ ከሚለው የሩስያ ቃል የተገኘ ነው በማለት የመስኩ አጥኚዎች ይከራከራሉ፣ በመቀጠልም ጆሴፍ ስታሊንን የቃሉ ፈጣሪውና እና ለጦር መሳሪያነት የተጠቀመው አርክቴክት ነው የሚል ክስ ያቀርባሉ። እንዲህ ዓይነቱ ግንዛቤ የቃሉን ወቅታዊ ፍቺ እና አተገባበር በእጅጉ ይቀርፃል። በይበልጥ የሚገርመው፣ በሐሰት መረጃ እና በ Populist አገዛዝ ወይንም መንግሥታት እና ‘የሐሰት መረጃ ስርጭት’ መካከል ያለው ታሪካዊ ዳራና ዝምድና ሰፊ ነው። እንደ ኦክስፎርድ መዝገበ-ቃላት የመሰሉትን ከእውነት የራቁ – እና የተሳሳቱ መረጃዎችን የቃል ፍቺ ከተመለከትን፣ “ሆን ተብሎ እና ዓላማ ያለው የውሸት መረጃ ስርጭት” በማለት ይገልፃል። ነገር ግን፣ የሀሰት መረጃ የሚለው ክስተት ከቋንቋ አመጣጥ ያለፈ ፣ ሳይኮሎጂስቶች እና አንትሮፖሎጂስቶች ታክቲካል ማታለል በሰው ልጅ የትብብር ተፈጥሮ ዝግመተ ለውጥ ውስጥ ወሳኝ እንደሆነ ይከራከራሉ። በፖለቲካውም መስክ፣ የሀሰትና የተዛባ መረጃ ማሰራጨት ብዙውን ጊዜ ስልታዊ በሆነ መንገድ የሰዎችን የትብብር አቅም ለመበዝበዝ ወይም ለመሸርሸር አገዛዞች የሚጠቅሙበት አይነተኛ ስልት ነው። ይህ ሆን ተብሎ የሚደረግ ማጭበርበር በማህበረሰባችን መካከል ትብብርንና ትስስርርን የሚያዳብሩትን ወሳኝ የሆኑ የመሰረተ ልማት አውታሮችን ይጨምራል። ከዓለም አቀፋዊ የድህረ-እውነት ሁኔታ (post-truth condition) ውስብስብነት ጋር ስንጋፈጥ፣ የሐሰት መረጃ ክስተት በራሱ ባለብዙ ትርጉሞች (polysemic) እና ሁለገብ (ተግባራዊ) ተፈጥሮን መረዳት አስፈላጊ ያደርገዋል። 

ይህ ትንታኔ ስለ መሠረተ ልማት ዓለም በተለይም ከእውነት በኋላ ባለው የፖለቲካ ማዕቀፍ (post-truth politics) ውስጥ የመሠረተ ልማት አውታሮችን “የመገንባት” ወይም “የማውደም” እንድምታን ይመለከታል። ፖለቲከኞች እንዴት መሰረተ ልማትን እንደ ኢላማ እና ለሃሰት መረጃ ተግባራታቸው መሳሪያ አድርገው እንደሚጠቀሙበት በማሳየት በሐሰት መረጃ፣ በማህበራዊ ትብብር እና በመሰረተ ልማት መካከል ያለውን መስተጋብር በመመርመር በሀሰተኛ መረጃ ስርጭት የሚከሰቱ ተግዳሮቶች እና ከእውነት በሁዋላ ባለው የፖለቲካ ዘይቤ መሰረተ ልማቶችን እንደ ኢላማ እና መሳሪያነት መጠቀም አስመልክቶ በንቃተ ህሊናችን ላይ ግንዛቤዎችን ይጭምርልናል። 

መግቢያ

ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ህይወታችን በዲጂታል ቴክኖሎጂ ውጤቶች፣ ወሳኝ በሆኑ አካላዊ መሠረተ ልማት እና በኢንፎርሜሽን እና የመገናኛ ቴክኖሎጂ አገልግሎቶች ላይ ጥገኛ እየሆነ መጥቷል። ይህ የቴክኖሎጂ እድገትን እና ካለፈው ምዕተ-አመት ጀምሮ ይዞ የምጣውን ተአምራት በእውን እየታይ መሆኑ ምንም አያሻማም። ቢሆንም፣ በዲጂታል መሠረተ ልማት ላይ ያለው ጥገኛነት ለሳይበር ጥቃት ተጋላጭነቶችን እና ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ የመጣውን የመረጃ ጦርንት አውድማ መሆኑ ነው። በትናንትናውም እለት በተፈጠርው የአሁኑ ሜታ የቀድሞው ፌስቡክ ባጋጠመው የትግበራ እክል ለጥቂት ደቂቃዎች ያደረሰብንን የስነልቦናና እና የእንቅስቃሴ ችግር መገንዘብ አስፈላጊ ነው።

የኢንተርኔት እና የማህበራዊ ሚዲያ መምጣት የመረጃ ነፃነትን እና የእውቀት ስርጭትን ያበረታታል ተብሎ የተጠበቀ ሲሆን በዚህም የ21ኛው ክፍለ ዘመን ዲሞክራሲን ያጎለብታል ተብሎ ተገምቶም ነበረ። በድረ-ገጹ የመጀመሪያዎቹ ዓመታት አስተያየት ሰጪዎች ከገለጹት ብሩህ ተስፋ ጋር የተጣጣመ፣ አንዳንድ ፖሊሲ አውጪዎች ዲሞክራሲያዊ ደንቦችን እንደሚያጠናክር እና አምባገነን መንግስታት አቅምን እንደሚቀንስ ተንብየውም አስቀምጠዋል። ተከትሎም ኢንተርኔትና ማህበራዊ ሚዲያ በ “Occupy Wallstreet”, “Arab Spring”, እና “Black Lives Matter” እንቅስቃሴ ላይ እንደ ስልታዊ ግንኙነት መሳሪያነት እስከማገልገል ደርሰዋል።

ይሁንና የዛሬው ህብረተሰብ ትልቁ ስጋት ጦርነት ወይም በሽታ አይደለም። የሀገራችንንም ሁኔታ ብንመለከት ጦርንትና ግጭን በእለት ተዕለት የማህበራዊ. ኑሮአችን የእውነታ ገጽታ ከሆነ ሰነባብቷል። ይልቁኑ የሀሰት መረጃ ስርጭት አሳሳቢንቱ እና ተፅእኖው ይበልጥ እየጨመር መምጣቱ ሲሆን ለዚህም ማሳያ World Economic Forum፣ “Global Risks 2024” በማለት ባሳልፍነው ወር ያስነበበንን ሪፖርት ማመሳከር በቂ ነው ። በርዕሰ ጉዳዩ ላይ የተደረጉ እንዲሁም በመደረግ ላይ ያሉ ጥናቶች በአብዛኛው የሚያተኩሩት በኢንተርኔት ሉዓላዊነት፣ በተለያዩ የማህበራዊ ሚዲያ ዘዴዎች መጠቀሚያ፣  የውሸት ዜናዎችና አሁን አሁን ደግሞ በሰው ሰራሽ አስተውሎቶች ላይ ቢሆንም። እንደ ኤሌክትሪክ፣ ትራፊክ፣ ውሃ እና የህዝብ ደህንነት ባሉ አካላዊ እና ዲጂታል መሠረተ ልማቶች ላይ ያነጣጠረ የሀሰት መረጃ ስርጭት ስልቶች ላይ በቂ ትኩረት አልተሰጠውም። እነዚህ ከእለት ተዕለት ህይወታችን ጋር በቅርበት የተሳሰሩ ወሳኝ ስርዓቶች ሲሆኑ በነዚህ ስርአቶች ላይ የሚደረጉ ማናቸውም አይነት ጣልቃገብነቶችና አደጋዎች በህዝብ ደህንነት ላይ ከፍተኛ ተጽእኖ ከማሳደር ባለፈ የነባሩ መንግስት ዲሞክራሲያዊም ይሁን አውቶክራሲያዊ አስተዳደር ዘይቤ ሳይለይ ማህበራዊ ትርምስ ሊፈጥር ይችላል። 

በመጀመሪያ ደረጃ፣ ከዴሞክራሲያዊ ስርዓት ጋር ሲነፃፀሩ፣ በፖለቲካዊ አመለካከቶች ዙሪያ አሳቻ የመረጃ አዘል ስልቶችን በመተግበር ረገድ አምባገነን መሪዎች የበለጠ ንቁ እንደሆኑ ግልጽ ነው። እነዚህ የአገዛዝ ስርዓት ለህዝቡ የተሳሳተ መረጃ በመስጠት እና ለሌሎች መንግስታትቶች ጨምሮ ማሳሳቻ ፕሮፓጋንዳ ለማሰራጨት የተለያዩ መንገዶችን በመጠቀም የውሸት ዜናዎችን ለማሰራጨት ትልቅ ቦታ ይሰጣሉ። በእነዚህ አገዛዞች የተዛባ መረጃን የማሰራጨት ዋና ዓላማ የህዝቡ አመኔታን ለአገዛዛቸው መጠቀሚያ ማድረግ፣ የሕዝብን አስተያየት ማደናገር፣ የፖለቲካ እርምጃዎችን እና ፖሊሲዎችን ማዘናጋት እና የፖለቲካ መሪዎችን ማጣጣል ነው። በአገር ውስጥም ሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ ስለ አውቶክራሲያዊ መሪዎች ሕጋዊነትና ቅቡልነት ችግር የሚዳስሱ ብዙ ጽሑፎች በብዛት ይገኛል። እንዲህ ያለው መመሳሰል የአውቶክራሲያዊ  መሪዎች በስልጣን መስኮት ላይ በመተማመን እና ትብብራቸው ለሚያሳዩት የማህበረሰብ ክፍል ቁሳዊም ይሁን ቁሳዊ ባልሆነ መንገድ  መሸለም ነው። የተቃዋሚዎችን ንቃትና ተሳትፎ ጸጥ በማድረግ እና ገዥውን ስልጣን ህጋዊ በሆነ መንገድ የሚያስቀጥል የሃሰት መረጃ ላይ በመሰማራት የአስተዳደር እጣ ፈንታውን ለማረጋገጥ ሙከራን ያደርጋል። ይሁንና፣ በመሰረተ ልማት በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ፣ በመግንባትም ይሁን በማፍረስ ኢላማ ላይ የተደረጉ የሀሰት መረጃዎችን ስለማሰራጨት ወይንም ለስርጭቱ ምቹ ሁኔታዎችን ስለመፍጠር ያሉ ጉደዮች ዙሪያ ብዙም ውይይት አልተደረግም፣ ለዚህም ልክ እንደዚች አይነት መጣጥፍ ሁሉ ተጨማሪ ውይይትና እና ትንተና ያስፈልጋል ማለት ነው።

የሀሰት መረጃ የላኪዎችን ጥቅም ለማስከበር ወይም የተቀባይ ማህበረሰቡን ፖለቲካዊ እና ማህበራዊ አቅም ለማዳከም ሆን ተብሎ ከእውነት የራቀ መረጃ ማሰራጨትን ያመለክታል። የዚች መጣጥፍ ዋና አላማ የመሰረተ ልማትን ክስተት እንደ አዲስ የሃሰት መረጃ ኢላማ እና ስልት ለመታዘብ የተበጀ ነው። ከ2016ቱ የአሜሪካ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ እና የብሬክሲት ድምጽ አንፃር እውቅና ከማግኘቱም በፊትም ቢሆን የሀሰት መረጃ ስርጭት ዴሞክራሲን ያስቸገረ አሳሳቢ ጉዳይ ነበር። ብዙ ተመራማሪዎችና እና የጋዜጠኞች  የሐሰት መረጃ ጥናት ላይ የራሳቸውን አስተዋጽኦ ያበረከቱ  ቢሆንም አብዛኛዎቹ በዘመን አመጣሹ – በይነመረብ ላይ ያተኮሩ ናቸው።

ነገር ግን ይህ ብቅ ያለው ዘመናዊ-ማእከላዊ የሐሰት መረጃ እይታ ከሌላኛው ትልቅ አደጋ ማለትም ከአካላዊ መሠረተ ልማት ጥቃቶች ላይ እይታችንን አሳውሮናል ማለት ይቻላል። ይህም ጉዳይ ብዙ ጊዜ በዲጂታል ዲስሳይንፎርሜሽን ጥላ ሥር ችላ ሲባል እናስተውላለን። የተሳሳተ መረጃ ስርጭት ከአካላዊ መሠረተ ልማት ጥቃቶች ጋር ሲደምር ግን ሰፋ ያሉ መዘዞቹ ግን አስከፊ ከመሆናቸውም በላይ አንዳንዴም የህልውና ጉዳይ ሊሆኑ ይችላሉ። ከቅርብ ዓመታት ወዲህ የልዕለ ኃያላን መንግሥታትን ዓለም አቀፋዊ ተጽእኖን ለመቀነስ አውቶክራሲያዊ መሪዎች የሀሰት መረጃ ስልቶችን ሲጠቀሙ አስተውለናል። በተቃራኒው ምዕራባውያን ኃያላን የሳይበርን ጎራ ተጠቅመው የኃይላቸውን ወሰን ለመስፋፋትና እና በተለይም ተቃዋሚዎችን ህጋዊ ለማድረግ በሚያደርጉት ሩጫ ጥናት ላይ በተጠመደ የአካዳሚክ እና የፖሊሲ እንቅስቃሴአቸው በግልጽ ይታያል። በአንፃሩ አውቶክራሲዎች በተለይም ሩሲያ ቀስ በቀስ የሀሰት መረጃን በመለማመድ እና በማዋሃድ በኢላማቸው ስር ያሉትን ሀገራት አካላዊ መሠረተ ልማቶችን ለመቆጣጠር እና ለማዳከም ከፍተኛ ጥረት እያደረገ ነው ለሚለው አስተሳሰብ ብዙም ትኩረት አልሳበውም። 

ባለፉት አስርት ዓመታት ውስጥ የተከሰተውን ነገር ማሰላሰል ሁኔታውን ለመረዳት ያስችለናል – በኢትዮጵያ የተከሰትው ደም አፋሳሽ የእርስ በርስ ጦርነት ፣  በዩክሬን የተፈጸመው የሩሲያ ድቅል ጥቃት፣ ከኢራቅ እስከ የመን ያሉ ግጭቶች፣ በቅርብ ጊዜ የእስራኤል ጦር በጋዛ የቴሌኮም መሰረተ ልማትን ኢላማ ማድረግ፣ በሁሉም ዘንድ የተለመደ የጦርነት አራማጅ ሆኖ ወሳኝ መሰረተ ልማትን ማጥቃት እንደ ዋነኛ የጥቃት ኢላማ እና መረጃን ለማዛባትና ትርምስ መፍጠሪያ ስልት መሆናቸው ነው።

ይህ ጥናት በመሠረተ ልማት ላይ በማተኮር የሀሰት መረጃን በትንሹ ለየት ባለ መልኩ ለመመልከት ያለመ ነው። ‘ሐሰተኛ መረጃ’ የሚለው ቃል በራሱ ዘመናዊ ቢሆንም ከመሰረተ ልማቶች ‘ግንባታ’ እና ‘ጥቃት’ ጋር የሐሰት መረጃን የማስፋፋት ሐሳብ ባለፉት ዓመታት ውስጥ ብዙም ትኩረት ሲሰጠው አይታይም። መሠረተ ልማትን የሐሰት መረጃን ለማስፋፋት መጠቀም ከሌሎቹ የሳይበር ጥቃቶች የላቀ አስከፊ ኢኮኖሚያዊ ፣ ማህበራዊ እና አካላዊ ጉዳቶችን የመፍጠር አቅም እንዳለው መከራከር ይቻላል። ይህንን ለማሳካት አውቶክራሲያዊ መሪዎች መሠረተ ልማትን እንዴት እና ለምን የሀሰት መረጃን ለማስፋፋት ይጠቀሙበታል የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ የሀገራችንን ልምድ እንደምሳሌ በማውሳት ለማሳየት ይሞክራል። ለዚህ ጥያቄ መልስ ለመስጠት፣ ጽሁፋችን የሚከተሉትን ዓላማዎች ይከተላል፤ አውቶክራሲያዊ መሪዎች እና የተዛባ መረጃ ቁርኝታቸው ምን እንደሆኑ ያመላክታል ፣ የመሠረተ ልማት አውታሮች ስንል ምን ለማለት እንደሆነ ማመላከት ፤ በመቀጠልም የመሠረተ ልማት አውታሮችን መገንባትና ማፍረስ እንደ ሐሰተኛ መረጃ መሣሪያነት በሀገራችን ነባራዊ ሁኔታ አስታከን ለመተንተን እና ለእንዲህ ዓይነቱ የመሠረተ ልማት አጠቃቀም ኃላፊነት ያላቸው አውቶክራሲያዊ መሪዎች መን ያህል ሕዝባዊ እና ዓለም አቀፍዊ ተብብርን ለማዳክም ያላቸው ውጥን እናሳያለን።

አውቶክራሲያዊ መሪዎች እና የአሳሳች መረጃ ስርጭት

አውቶክራሲያዊ አገዛዞች ውስጥ የሀሰት መረጃን ሚና ስንመረምር የአፍሪካን ልዩ ማህበራዊ-ፖለቲካዊ ገጽታን ማጤን አስፈላጊ ነው። በአውቶክራሲያዊ አገዛዞች ውስጥ ያለው የተሳሳተ መረጃ ትረካዎችን ለመቆጣጠር፣ የሀሳብ ልዩነትን ለማፈን እና ስልጣንን ለማስጠበቅ የሚያገለግል ኃይለኛ መሳሪያ ሊሆን ይችላል። በአፍሪካ ሁኔታ የመገናኛ ብዙሃን ነፃነት ሊገደብ በሚችልበት እና አንዳንድ ጊዜ መረጃ የማግኘት እድል በሚገደብበት ወቅት የሀሰት መረጃ መስፋፋት በተለይ በሰላምና ፀጥታ እንዲሁም በዲሞክራሲ እና በአስተዳደር ስርዓት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ሊያደርስ ይችላል። ጥናቶች እንደሚያመለክቱት በአፍሪካ ውስጥ በአውቶክራሲያዊ አገዛዝ ውስጥ የሀሰት መረጃ የህዝቡን አስተያየት ለመቀራመት፣ በተለያዩ ጎሳዎች ወይም ሀይማኖቶች መካከል መለያየትን ለመዝራት እና በዲሞክራሲ ተቋማት ላይ ያለውን እምነት ለማሳጣት ይጠቅማል። ይህ ወደ ማህበራዊ ፣ የፖለቲካ አለመረጋጋት እና የዴሞክራሲያዊ ሥርዓቶች መዳከም ያስከትላል።

በፖለቲካ ሳይንስ እና በሚዲያ ጥናቶች ውስጥ፣ በአውቶክራሲያዊ መንግስታት ውስጥ ያለው የሀሰት መረጃ ክስተት ውስብስብ እና አሳሳቢ ጉዳይን ያቀርባል፣ በተለይም በአፍሪካ የፖለቲካ ምህዳር ውስጥ አውድ ሲደረግ። በብዙ የአፍሪካ አገሮች ውስጥ ሆን ተብሎ የውሸት ወይም አሳሳች መረጃዎችን ማሰራጨት ሥልጣኑን ለማጠናከር፣ ተቃውሞን ለማፈን እና የሕዝብን አስተያየት ለመቀራመት ስትራቴጂካዊ መሣሪያ ሆኖ ያገለግላል። ለዚህ ዋና ማሳያ የሚሆነው በካሜሩን በተካሄደው የ2018 ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ላይ ሲሆን መንግስት በማህበራዊ ሚዲያ መድረኮችን ተጠቅሞ የተቃዋሚ እጩዎችን ለማጣጣል እና የመራጮች አመለካከት ላይ ተጽዕኖ ለማሳደር የታለመ የተሳሳተ መረጃ ለማሰራጨት ሪፖርቶች መውጣታቸው ይታወሳል። ይህ ሆን ተብሎ የሀሰት መረጃን መጠቀም የምርጫውን ሂደት ተአማኒነት ከማሳጣት ባለፈ ህዝቡ በዲሞክራሲ ተቋማት ላይ ያለውን እምነት የሚሸረሽር ነው። በተጨማሪም በአፍሪካ ውስጥ ባሉ በአውቶክራሲያዊ አገዛዞች ውስጥ ያለው የሀሰት መረጃ መስፋፋት አሁን ያለውን ማህበራዊ ክፍፍል እና ግጭቶችን ያባብሳል። እንደ ናይጄሪያ ባሉ አገሮች የተሳሳቱ የመረጃ ዘመቻዎች የጎሳ እና የሃይማኖት ግጭቶችን በማቀጣጠል በህብረተሰቡ ውስጥ ወደ ሁከትና አለመረጋጋት ያመራል። እነዚህን የስህተት መስመሮች በመበዝበዝ፣ ራስ ወዳድ መሪዎች መረጃን በማጭበርበር ቁጥጥር ለማድረግ እና ተቃውሞን ማፈን ይችላሉ። 

የመሠረተ ልማት የቃል ፍቺ

መሠረተ ልማት ለአንድ ማህበረሰብ ወይም ለድርጅት ሥራ የሚያስፈልጉትን መሰረታዊ አካላዊ እና ድርጅታዊ አወቃቀሮችን እና መገልገያዎችን ያመለክታል። ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ እንቅስቃሴዎችን የሚደግፉ እንደ መጓጓዣ፣ ኮሙኒኬሽን፣ ኢነርጂ እና የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ያሉ ስርዓቶችን ያካትታል። የመሠረተ ልማት ዓይነቶች፡- የትራንስፖርት መሠረተ ልማት፡- መንገዶች፣ ድልድዮች፣ አየር ማረፊያዎች እና የሸቀጦች እና የሰዎች እንቅስቃሴን የሚያመቻቹ ወደቦች። የኢነርጂ መሠረተ ልማት፡- የኤሌክትሪክ መረቦችን እና ታዳሽ የኃይል ምንጮችን ጨምሮ የኃይል ማመንጨት እና ማከፋፈያ ስርዓቶች። የኮሙኒኬሽን መሠረተ ልማት፡ የመረጃ እና የመረጃ ልውውጥን የሚረዱ ኔትወርኮች እና ቴክኖሎጂዎች። በአውቶክራሲያዊ አገዛዞች የኢንፎርሜሽን እና የመገናኛ ቴክኖሎጂዎች (ICTs) የመረጃ ፍሰትን በመቆጣጠር እና በመቆጣጠር ረገድ ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ። 

አውቶክራሲያዊ መሪዎች የመገናኛ ብዙሃንን ለመከታተልና ሳንሱር ለማድረግ የአይሲቲ መሠረተ ልማትን ይጠቀማሉ፣ የተወሰኑ ድረ-ገጾችን ወይም መድረኮችን መገልገል ይገድባሉ፣ እና የህዝቡን አስተያየት ለራሳቸው ፖለቲካዊ ግብ ለመቅረፅ ፕሮፓጋንዳ  ያሰራጫሉ። በአውቶክራሲያዊ አገዛዞች ውስጥ የቴክኖሎጂ አስፈላጊነት በሕዝብ ላይ ክትትል እና ቁጥጥርን ለማድረግ ባላቸው ፍላጎት ላይ ነው። እዚህ ጋር በዘመነ ኢሀሕዴግ በአገራችን የተዋወቁትና በማለት በየክልሉ የተሰራጩት የዲጂታል ቴክኖሎጂ  ውጤቶች  በመንግስት እና በአገር ግንባታ ሂደቶች ላይ ቁጥጥር እና ህጋዊነትን ለመጨመር በሚፈልጉ መንግስታት እንዴት አይሲቲን እንደመሳሪያነት መጠቅም  እንደሚቻል የሚያሳይ ተጨባጭ ምሳሌ  አድርጎ መውሰድ ይቻላል። የኦንላይን እንቅስቃሴዎችን እና ግንኙነቶችን በመከታተል፣ የአውቶክራሲያዊ መንግስታት ተቃዋሚዎችን ማፈን፣ ተቃዋሚዎችን ማነጣጠር እና በስልጣን ላይ ጥብቅ ቁጥጥር ማድረግ ይችላሉ። 

በተጨማሪም፣ የኢንፎርሜሽን እና የመገናኛ ቴክኖሎጂዎች የመንግስትን ፕሮፓጋንዳ እና የተሳሳቱ መረጃዎችን ለማሰራጨት መድረክ ይሰጣሉ፣ ይህም የአገዛዙን ትረካ የበለጠ እንዲሁም አማራጭ  የበለጠ ለማስፋፋትን አማራጭ ሃሳቦችን እና አመለካከቶችን ለማፈን ያስችላቸዋል ። 

ምንም እንኳን የኢንፎርሜሽን እና የመገናኛ ቴክኖሎጂዎች በአገዛዝ ስርአቶች ውስጥ የጭቆና መሳሪያዎች ሆነው ሊያገለግሉ የሚችሉ ቢሆንም፣ ለመቃወም እና ህዝብን ለማንቃትና ለመቀስቀስ እድሎችንም ይሰጣሉ። ዲጂታል አክቲቪዝም ፣ የመስመር ላይ ጥብቅና ሙግት እና የተመሰጠሩ የመገናኛ መሳሪያዎችን (encrypted communication tools) መጠቀም የሲቪል ማህበረሰብ ቡድኖች እና ግለሰቦች ሳንሱርን እና ክትትልን እንዲያልፉ፣ አማራጭ ትረካዎችን እንዲያካፍሉ እና ለፖለቲካዊ ለውጥ እንዲደራጁ ያግዛሉ። ስለዚህ፣ በአውቶክራሲያዊ አገዛዞች ውስጥ ያሉት የኢንፎርሜሽን እና የመገናኛ ቴክኖሎጂዎች መሠረተ ልማት ድርብ የተሳለ ጎራዴ በማለት የዘርፍፉ ተመራማሪዎች ያስቀምጣሉ። በመሆኑም በእነዚህ ፈታኝ የአገዛዝ ስርዓቶች ስር ከእይታና ከጥብቅ ቁጥጥር ውስጥ አይለዩም። 

መሠረተ ልማት አውታሮች እና ማህበራዊ ትብብር

የመሰረተ ልማት አውታሮች  በተለያዩ ዘርፎች እና ማህበረሰቦች መካከል ትስስር እና ትብብርን በማስቻል ሰዎችን በማብቃት ረገድ ወሳኝ ሚና ይጫወታል። የትራንስፖርት፣ የኢነርጂ፣ የመገናኛ ወይም የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መሠረተ ልማት፣ ግለሰቦች እና ቡድኖች እንዲገናኙ፣ እንዲተባበሩ እና የጋራ ግቦች ላይ እንዲሰሩ አስፈላጊውን መሠረት ይሰጣል። የትራንስፖርት መሠረተ ልማት፤ መንገዶች፣ ድልድዮች እና የህዝብ ማመላለሻ አውታሮች የሰዎችን እና የሸቀጦችን እንቅስቃሴ ያመቻቻሉ፣ ይህም ግለሰቦች የትምህርት፣ የስራ እድሎች፣ የጤና አጠባበቅ አገልግሎቶች እና ማህበራዊ ግንኙነቶችን እንዲያገኙ ያስችላቸዋል። ማህበረሰቦችን እና ክልሎችን በማገናኘት የትራንስፖርት መሠረተ ልማት ኢኮኖሚያዊ እድገትን ፣ የባህል ልውውጥን እና ማህበራዊ ውህደትን ያበረታታል ፣ በተለያዩ ህዝቦች መካከል ትብብር እና መደጋገፍ ያስፋፋል። የኢነርጂ መሠረተ ልማት፡- አስተማማኝ እና ተደራሽ የኃይል ምንጮች የኃይል ማመንጫ ቤቶችን፣ ንግዶችን እና አስፈላጊ አገልግሎቶችን፣ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴዎችን መደገፍ እና የህይወት ጥራትን ማሻሻል። የኢነርጂ መሠረተ ልማት ማህበረሰቦች ተቋቋሚነትን እንዲገነቡ፣ አዳዲስ ነገሮችን እንዲፈጥሩ እና በዘላቂነት እንዲሰሩ ያስችላቸዋል፣ በታዳሽ የኃይል ፕሮጀክቶች ላይ ትብብርን ያበረታታል፣ የኢነርጂ ቁጠባ ተነሳሽነቶች እና የአደጋ ምላሽ ጥረቶች። የግንኙነት መሠረተ ልማት፤ እንደ ቴሌኮሙኒኬሽን ሲስተምስ፣ የኢንተርኔት ግንኙነት እና የማህበራዊ ሚዲያ መድረኮች ያሉ ኔትወርኮች እና ቴክኖሎጂዎች በግለሰቦች እና በድርጅቶች መካከል የመረጃ፣ የሃሳብ ልውውጥ እና የሃብት ልውውጥን ያመቻቻሉ። የግንኙነት መሠረተ ልማት ሰዎች ከሌሎች ጋር እንዲገናኙ፣ ዕውቀት እንዲካፈሉ፣ ለጋራ ተግባር እንዲንቀሳቀሱ እና ድምጾችን እንዲያጎለብቱ ያደርጋል፣ በሌላ መልኩ ሊገለሉ የሚችሉ፣ የአውታረ መረብ ግንኙነቶችን፣ ትብብርን እና የማህበረሰብ ግንባታን ያበረታታል። የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መሠረተ ልማት፤ ዲጂታል መሳሪያዎች እና መድረኮች ግለሰቦች ብዙ መረጃዎችን እንዲያገኙ፣ ድንበሮች ላይ እንዲግባቡ እና በመስመር ላይ ማህበረሰቦች ውስጥ እንዲሳተፉ ያስችላቸዋል። የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መሠረተ ልማት ሰዎች በፕሮጀክቶች ላይ እንዲተባበሩ፣ እውቀትን እንዲያካፍሉ፣ ጥረቶችን እንዲያቀናጁ እና ለምክንያቶች እንዲሟገቱ፣ ኔትወርክን በማስተዋወቅ፣ ትብብርን እና የጋራ ችግሮችን በአካባቢያዊ፣ አገራዊ እና ዓለም አቀፋዊ ደረጃዎች እንዲፈቱ ኃይል ይሰጣል። 

ጠንካራ እና አካታች የመሠረተ ልማት ሥርዓቶችን በማፍሰስ እና በማስቀጠል ማህበረሰቦች ትስስርን እና ትብብርን የሚያጎለብቱ አካባቢዎችን መፍጠር፣ ግለሰቦችን እና ማህበረሰቦችን ማጎልበት እና ውስብስብ ችግሮችን ለመፍታት እና የጋራ ምኞቶችን ለማሳካት አስፈላጊ የሃሳብ ልውውጥ ማድረግ ይችላሉ። መሠረተ ልማት ሰዎችን የሚያገናኝ፣ መስተጋብርን የሚያመቻች እና ማህበራዊ ትስስርን የሚያጠናክር የጀርባ አጥንት ሆኖ ያገለግላል፣ በመጨረሻም የበለጠ የተገናኘ፣ ጠንካራ እና ትብብር ያለው ማህበረሰብ እንዲፈጠር አስተዋፅዖ ያደርጋል።

የመገንባትና የማፍረስ ፖለቲካ

አውቶክራሲያዊ አገዛዞች አዳዲስ የመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶችን መገንባት ስም ህዝቡን በማታለል በአገዛዝ ዘመናቸው እድገት እና ልማት አለ ብለው ለማሳመን ይጠቀማሉ። እነዚህ አገዛዞች የመሰረተ ልማት ዝርጋታዎችን የፕሮፓጋንዳ መሳሪያ አድርገው የሚጠቀሙበት፣ የሚታዩ የእድገት ምልክቶችን በማሳየት እንደ የሰብአዊ መብት ረገጣ፣ ሙስና እና የኢኮኖሚ አስተዳደር እጦት ያሉ ጉዳዮችን በመደበቅ ነው። የዚህ ታክቲክ ተጨባጭ ምሳሌ አንዱ በቻይና መንግስት የሚመራው የቤልት ኤንድ ሮድ ኢኒሼቲቭ (BRI) ነው። ትስስርን እና ኢኮኖሚያዊ ትብብርን በአለም አቀፍ ደረጃ ለማሳደግ ያለመ ግዙፍ የመሠረተ ልማት ግንባታ ፕሮጀክት ሆኖ ቢቀርብም፣ የቤልት ኤንድ ሮድ ኢኒሼቲቭ ቻይና ተጽእኖዋን ለማስፋፋት እና በተለያዩ ክልሎች ስልታዊ ጥቅሞችን እንድታገኝ እንደ መሳሪያ ሆኖ ያገለግላል ሲሉ ተቺዎች ይከራከራሉ። በቤልት ኤንድ ሮድ ኢኒሼቲቭ  ውስጥ የሚሳተፉ አውቶክራሲያዊ አገዛዞች አዳዲስ መንገዶችን፣ ድልድዮችን፣ ወደቦችን እና የባቡር ሀዲዶችን መገንባት የእድገት ምልክቶች እንደሆኑ ሲገልጹ የእዳ ጥገኝነት፣ የአካባቢ ተፅእኖ እና የሰራተኛ መብት ጥሰት ስጋቶችን ወደ ጎን በመተው ነው። 

ራስ ወዳድ ገዥዎች ከውስጥ ቀውሶች ትኩረትን ለመቀየር ወይም ተቃውሞን ለማፈን እንደ ውስብስብ የሀሰት መረጃ ዘመቻዎቻቸው አካል የሆኑትን የመሰረተ ልማት ፕሮጄክቶችን ኢላማ ማድረግ ይችላሉ። እነዚህ ገዥዎች የመሰረተ ልማት ውድቀቶችን ወይም መቆራረጦችን እንደ ውጫዊ ስጋት ወይም የውጪ ተዋናዮች የተቀናጀ የማጭበርበር ኢላማ አድርገው በመሳል፣ እነዚህ ገዥዎች ተጠያቂነትን ለማፈን እና በስልጣን ላይ ያላቸውን ጊዜ ለማስቀጠል ይፈልጋሉ። የኒኮላስ ማዱሮ መንግስት ለኢኮኖሚ ችግር እና ለኤሌክትሪክ አገልግሎት መቋረጥ ምክንያት የሆነው የተቃዋሚ ሃይሎች እና የውጭ ሃይሎች የሳይበር ጥቃት እና የማበላሸት አላማ ስለሆነ ነው በማለት ህዝቡን ለማታለል የሄደበትን ርቀት ቬንዙዌላ የዚህ ስልት ማሳያ እንደምሳሌ ማየት ይቻላል። ይህ ትረካ ተወቃሽነትን ከመንግስት ብልሹ አስተዳደር እና ሙስና ከማስወገድ ባለፈ በተቃዋሚዎች እና በተቃዋሚዎች ላይ የሚወሰዱትን አፋኝ እና ጨካኛ እርምጃዎች ትክክለኛ ለማስመሰል ይገለገሉበታል:: በሁለቱም ሁኔታዎች፣ አውቶክራሲያዊ አገዛዞች የህዝብን አመለካከት እና ትረካዎችን ለመቆጣጠር እና ስልጣንን ለማጠናከር የመሠረተ ልማት ፕሮጀክቶችን እና ጉዳዮችን እንደ መሳሪያ ይጠቀማሉ። እነዚህ ገዥዎች የመሠረተ ልማት ዝርጋታ ወይም ውድቀቶችን ታይታነት እና ተፅእኖ በመጠቀም መሰረተ ልማቶችን ለማታለል እና ለማዘናጋት ስትራቴጂያዊ በሆነ መንገድ በመጠቀም በመጨረሻ ግልፅነትን፣ ተጠያቂነትን እና ዲሞክራሲያዊ አስተዳደርን ያድበሰብሳሉ።

በተመሳሳይ ሁኔታ በሀገራችንም በጠቅላይ ሚንስትር አብይ አህመድ አገዛዝ ዘመን የኢትዮጵያን የመሰረተ ልማት ፕሮጄክቶች ውስብስብ መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥ እናንሳ እና እንመርምር። ከእነዚህ ፕሮጀክቶች ውስጥ አንዳንዶቹ ግዙፍ ሊመስሉ ቢችሉም፣ በሀገሪቱ ልማት እና ብልጽግና ላይ ያላቸውን ተፅእኖ መመዘን አስፈላጊ ነው። የአብይ አገዛዝ ወደ ስልጣን ከመጣበት ጊዜ ጀምሮ ግልፅ አላማ እና ጠንካራ የፖለቲካ አቅጣጫ የሌለው አገዛዝ ነው በማለት ይተቻሉ። ይሁን እንጂ አብይ አህመድ አገሪቷን ወደ ተስፋ ሰጪ መጻኢ ዕድሏ ለማሸጋገር ብዙ እውቀትና ፍላጎት እንዳለው ለማሳየት የምየደርገው ጥረት በጣም አናሳ ነው። መንግሥት በጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ መሪነት እጅግ በጣም ግላዊ በሆነ እሳቤና እና ከፊል መንፈሳዊ (በጽንፍ አዎንታዊ አስተሳሰብ ላይ የተጋለጠ!) ፍልስፍናን “መድመር” ብሎ የሰየመው፣ በጥሬው “Synergy” ተብሎ የተተረጎመ፣ እንደ ጥቁር ሳጥን የወደፊት ተስፋ ሰጪ የኢትዮጵያ ትንሳኤ ማረጋገጫ አድርጎ ያምናል።

ሆኖም ሀገሪቱ በአሁኑ ወቅት ተደጋጋሚ የእርስ በርስ ጦርነት፣ የተዛባ ኢኮኖሚ እና አለመረጋጋት ውስጥ ትገኛለች፣ ሀገሪቱም በሙስና ማዕበል ክፉኛ ተመታች። የዘፈቀደ እና ያለፍርድ ቤት ግድያ በመላ ሀገሪቱ ተስፋፍቷል ፣ መንግስት ከዋና ተዋናዮቹ መካከል ተሳታፊ እና ብዙ ጊዜ የራሱን ተቃውሞ በማምረት ላይ ይገኛል። ከዚህም በላይ ከተጠያቂነት ለማምለጥ እና የፖለቲካውን ማህበረሰብ ድጋፍ ለመግዛት ስልቱን ወደ መሠረተ ልማት ማለትም ኢላማና የመረጃ መሳርያ ለማድረግ ተጠቅሞበታል።

አሁን ትኩረታችንን የሀሰት መረጃ ስርጭት ትርጉም “ሆን ተብሎ ከእውነት የራቀ መረጃ ማሰራጨት ከሚለው” ምልከታ በመውጣት ከእውነት የራቀ መረጃ የማሰራጨት ዋና ‘ዓላማው’ ወይንም ‘ተልዕኮው’ ላይ እናድርግ። ይህም ወደ መሠረተ ልማት ዓለም  ውስጥ ዘልቀን  እንድንገባና ከእውነት በኋላ ባለው የፖለቲካ (post-truth politics) ማዕቀፍ ውስጥ መሠረተ ልማትን የመገንባት ወይም  የማፍረስ ዓላማን በሃገራችን ወቅታዊ ፖለቲካዊ እንድምታን እንመለከታለን ። 

አብይ ፖወር ክሬን? (Abiy the Power Crane?)

ጠቅላይ ሚንስትር አብይ አህመድ ለሀገራቸው ውበትና እድገት አስተዋፅዖ ያደርጋሉ ብለው በቀዳሚነት በያዣቸው የተለያዩ ተግባራት ላይ ከፍተኛ እንቅስቃሴ ሲያደርጉ ይስተዋላሉ። ከነዚህም መካከል፡- የአትክልት እና የዛፍ መትከል; በቢሊዮን የሚቆጠሩ ችግኞች እንደተከሉና ይህም በስልጣናቸው ዘመን ለሃገራቸው ያበረከቱት ግሪን ሌጋሲ እንደሆነ ሲገልፁ ይሰማሉ።  የመንግስት መገልገያዎችን አና ቢሮዎችን ማስጌጥ እና ቤተመንግስቶች ግንባታ: የአብይ አህመድ አስተዳደር በ49 ቢሊየን ብር አዲስ ብሄራዊ ቤተ መንግስት መገንባት አንደጀመሩ ይታወቃል ። ይህ ፕሮጀክት እስከዛሬ ካሉት በጣም ውድ ሜጋ ፕሮጄክቶቹ አንዱ እንድሆነ መገመት ይቻላል ። በአሁኑ ጊዜ የጠቅላይ ሚኒስትሩ መኖሪያና ቢሮ ሆኖ የሚያገለግለው የአጤ ምኒልክ ቤተ መንግሥት ወደ ብሔራዊ ሙዚየም አንደተቀየረም ይታውቃል። ሜጋ ቱሪዝም ፕሮጀክቶች: ዶ/ር አብይ አህመድ በርካታ ሜጋ ቱሪዝም ፕሮጀክቶችን አከናውነዋል በጅማሮም ያሉ አሉ። ከእነዚህም የአንድነት ፓርክ ፕሮጀክት እና የመስቀል አደባባይ ፕሮጀክት ይገኙበታል። በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች ሌሎች የቱሪዝም ሳይቶች በ‹‹ገበታ ለሀገር›› መርሐ ግብር እየተከናወኑ መሆናቸውንም ይገልፃሉ ። 

የእነዚህ ተግባራት ሀሳብ አመንጪነት እና በስራው ጠቅላይ ሚኒስቴሩ ያላቸውን ተሳትፎ የሚያሳዩ በርካታ ፎቶግራፎችና ተንቀሳቃሽ ምስሎች ለህብረተሰቡ  ከስር ከስር ስያካፈላሉ እና በማካፈልም ላይ ይገኛሉ ። እነዚህ ምስሎች ብዙውን ጊዜ በችግኝ ተከላ ዝግጅቶች፣ በውድ የቱሪዝም ፕሮጀክቶች እና ባጌጡ የመንግስት መስሪያ ቤቶች የምርቃቶች ስነስራዓቶች ላይ ሲሳተፍ ያሳያሉ።

ምንም እንኳን አነዚህ ፕሮጀክቶች በአገር ገፅታ ግንባታ ላይ ያራሳችው አስተዋፅኦ አንደምኖራችው ባይካድም ኢትዮጵያ ከእርስ በርስ ጦርነት እስከ ሰብአዊ ቀውሶች ድረስ ትልቅ ፈተና አየፈተናት ባለበት በዚህ ወቅት የህዝብ ወጪ አስቸኳይ ፍላጎቶችን ከመፍታት ይልቅ ለቅንጦት ፕሮጀክቶች መድቧል በመባል ስርዓቱ በስፋት ይወቀሳል። ። ከ10 ቢሊየን ዶላር በላይ በሆነ ዋጋ በሚያስገርም ሁኔታ የቤተ መንግስት ህንፃ መገንባት አንዱ ሊጠቀስ የሚችል ምሳሌ ነው። ይህም ከሀገሪቱ አጠቃላይ ምርት ከከፍተኛ ክፋይ ይወስዳል ። መንግስት ትልልቅ ቤተመንግስቶችን እና አዲስ ከተማ ለመገንባት ቃል ከመግባት ይልቅ በግጭት የተጎዱ ክልሎችን ወደ ነበሩበት መመለስ፣ ኢኮኖሚውን በማረጋጋት እና አስፈላጊ በሆኑ ማህበራዊ መሠረተ ልማቶች እንደ ጤና አጠባበቅ፣ ትምህርት እና በተመጣጣኝ ዋጋ መኖሪያ ቤት አገልግሎቶችን ማዳረስ ቅድሚያ ሊሰጥባቸው የሚግቡ ጉዳዮች መሆናቸው አያሻማም።

እነዚህ የአብይ አህመድ በጥልቅ ጥናቶች ያልታገዙ ጥረቶች የኢትዮጵያን እድገት ሊያደናቅፉ ይችላሉ፣ ይህም ወደ ረዘም ያለ የልማትና የለውጥ መቀዛቀዝ ወይም ይባስ ብሎ ወደ ኋልዮሽ ማፈግፈግ ሊያመራ ይችላል። ሀብትን ወደ እነዚህ ታላላቅ ፕሮጀክቶች ማዘዋወሩ ነባር የከተማ ማዕከላትን ችላ ማለትን አደጋ ላይ ይጥላል፣ በዚህም በድሆች እና ሀብታሞች መካከል ያለውን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ልዩነት ያሰፋዋል። 

መንግሥት እነዚህን ፕሮጀክቶች የዕድገት ተምሳሌት አድርጎ ቢያያቸውም፣ መሬት ላይ ያለው እውነታ ግን ሌላ ታሪክ ይነግረናል። ሀገሪቱ ሰፊ ብጥብጥ፣ ድርቅ እና አሳሳቢ የሰብአዊ ፍላጎቶች አጋጥሟታል፣ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያንበመሰረታዊ አገልግሎቶች አቅርቦት እጥረት  እየተሰቃዩ መሆኑ ተዘግቧል። ቅንጡ በሆኑ መዋቅሮች ላይ ኢንቨስት ከማድረግ ይልቅ መንግስት አፋጣኝ ቀውሶችን መፍታት እና የዜጎችን ሕይወት ማሻሻል ላይ ትኩረት ማድረግ ይኖርበታል :: እንዚህ ታላላቅ የመሠረተ ልማት ፕሮጀክቶች በጤናማ የፖልቲካና የኢኮኖሚ ሂደት የእድገት ማሳያ ሊሆኑ እንደሚችል ምንም ጥርጥር የለውም። ይሁንና በዚህ ስዓት አገራችን ከምትገኝበት ፖልቲካዊ እና የኢኮኖሚ አዝቅት አንጻር እነዚህን ውጥኖች ስንመረምራቸው ውጤታቸው የእድገት የለውጥ ቅዠት ክመፍጠርና የመሪውን ስም የማደስና የስልጣን ቆይታቸውን ከማራዝም ሌላ ፋይዳ የላችውም። ምክንያቱም እውነተኛ ብልጽግና የህዝቡን አንገብጋቢ ፍላጎቶች በመፍታት፣ መረጋጋትን በማጎልበት እና አስፈላጊ አገልግሎቶችን ፍትሃዊ ተደራሽነት በማረጋገጥ ላይ የሚገኝ ፍሬ ነው።

አብይ ቡልዶዘር? (Abiy the Bulldozer?)

በጠቅላይ ሚንስትር አብይ አህመድ አገዛዝ ዘመን የኢትዮጵያን የእውቀት እና የመረጃ መሠረተ ልማት አውታሮች ውስብስብ ገጽታን እንቃኝ። ከእነዚህ ድርጊቶች መካከል አንዳንዶቹ አከራካሪ ቢመስሉም፣ በሀገሪቱ ታሪክ፣ ማንነት እና የእውቀት ስርጭት ላይ ያላቸውን ተፅእኖ መመርመር አስፈላጊ ነው።

የኢትዮጵያ የሃይማኖት ተቋማት በተለይም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን (ኢ.ኦ.ተ.ቤ.) ጥልቅ ታሪካዊ መሠረት ያላቸው እና በሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን የማንነት መሰረት  ወሳኝ ናቸው። አቢይ አህመድ ኢ/ኦ/ተ/ቤ/ክን አንድ በማድረጋቸው መጀመሪያ ላይ አድናቆትን አግኝተዋል ። ይሁን እንጂ የቅርብ ጊዜ ክስተቶች በተቋሙ ውስጥ መከፋፈል እየጨመረ መሆኑን ያመለክታሉ። የጥንት ስልጣኔዎችን እና ባህላዊ ቅርሶችን የያዙ ታሪካዊ ቦታዎችም ለአደጋ ተጋልጠዋል። እነዚህ በድረ-ገጾች የበለጸገ ታሪኳን፣ ስነ ጥበቧን እና ስነ ምህንድስና (Architecture) ጨምሮ ስለ ኢትዮጵያ ያለፈ ታሪክ ጠቃሚ ግንዛቤዎችን ይሰጣሉ።

የአብይ አገዛዝ ከ2019 ጀምሮ ወደ አምባገነንነት ሊቀየር መሆኑን እራሱ ፍንጭ ከሰጠበት ጊዜ አንስቶ ስርዓቱ ወደዛ እንዳመራ ብዙዎችም በዚህ ይስማማሉ። የሚዲያ ሳንሱር እና የኢንተርኔት መዘጋት የተለመደ ነገር ሆኗል:: ይህም የተለያዩ አመለካከቶችን እና መረጃዎችን ማግኘት በመገደብ አገዛዙ ትረካውን በመቆጣጠር የህዝቡን ግንዛቤ በመቅረጽ እና ሌሎችን በማፈን የተወሰኑ የታሪክ ገጽታዎችን መርጦ የማራመድ ሙከራን ሲያደርግም ይስተዋላል።

ትምህርት ቤቶች ወጣት አእምሮን በመቅረጽ እና እውቀትን በማስተላለፍ ረገድ ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ። የአብይ መንግስት በስርዓተ ትምህርቱ እና በትምህርት ቁሳቁስ ላይ ተፅእኖ በማሳረፍ ይገኛል። በትምህርት ቤቶች ውስጥ የሚነገሩ ታሪካዊ ትረካዎች ከገዥው አካል ራዕይ ጋር እንዲጣጣሙ ሲከለሱ ወይም ሲቀየሩ መስተዋሉ ለብዙ ስጋት ጭሯል ። ተያይዞም የተመረጠ ማህደረ ትውስታ እና የታሪክ ድምሰሳ፣ ክለሳ፣ ድለዛ፤ ያገዛዙ ስልቶች ናቸው ሲሉ ተንታኞች ይናገራሉ ። አንዳንድ ታሪካዊ ክስተቶችን ወይም ምስሎችን ማድመቅ እና ሌሎችን በማሳነስ ወይም ለማጥፋት ሙከራ ማድረግም የተለመደ ነው። አገዛዙ የመረጃ ተደራሽነትን በመቆጣጠር ከርዕዮተ ዓለም ጋር የሚጣጣም አዲስ ትረካ የመቅረጽ ሙክራንም በተለያዩ መንገዶች ሲተገብር ታይቷል፣ ይህም የሚቃወሙ ድምፆችን ወይም የማይመቹ ታሪካዊ እውነቶችን ወደ ጎን ሊተው ወይም ሊያሶግድ ይችላል።

በተለይም አቢይ የጴንጤቆስጤ ክርስቲያን መሆኑን ራሱ ይገልፃል ። ሃይማኖታዊ እምነቶቹ ወደ ታሪክ እና እውቀት ባለው አቀራረብ ላይ ተጽዕኖ ሊያሳርፉ ይችላሉ። ይህም ጴንጤቆስጤሊዝም ግላዊ መገለጥን፣ መንፈሳዊ ልምምዶችን እና ከእግዚአብሔር ጋር ቀጥተኛ ግንኙነትን ያጎላል። ይህ የዓለም አተያይ ታሪካዊ ክስተቶች እንዴት እንደሚተረጎሙ እና እንደሚቀርቡ ተጽእኖ ሊያሳድር ይችላል። በመሆኑም የአብይ አህመድ አገዛዝ አዲስ ትረካ ለመፍጠር አላማ ቢኖረውም፣ እድገትን ታሪካዊ ሁኔታዎችን እና የተለያዩ ዕውቀትን ከመጠበቅ ጋር ማመጣጠን አስፈላጊ ነው። ምክንያቱም የድሮው የኢትዮጵያ ታሪክ መጥፋት የአገሪቷን የቀድሞ ታሪክ የጋራ ትውስታን እና ግንዛቤን ሊያዛባ ይችላል።

በተጨማሪም እንዚህ የዕውቀትና መረጃ መሰረተ ልማቶች ከስልታዊ ጥቃቶች በተጨማሪ በተለያዩ ጊዜያት በተከሰቱት የእርስበእርስ ጦርነቶች ቀጥታ የጥቃት ሰለባ በመሆን ለቁጥር በሚታክት መልኩ ሲወድሙ አስተውለናል። እነዚህ ተግባራት በማወቅም ሆነ ባለማወቅ ቢፈጽሙም ከማዕከላዊው መንግስት ምንም አይነት መቆርቆር ሆነ ሃላፊነት ባለማሳየቱ የድርጊቱ አቀናባሪና ዋነኛ ፈጽሚ እንደሆነ በብዙ አካላት ይወሰዳል። 

ማጠቃለያ

በህዳር 2020 የጀመረው እና ዛሬም ድረስ በአሳማኝ ሁኔታ ያልተቃጨው ኢትዮጵያ ውስጥ በሰሜኑ ክልል ክልል ያለው ጦርነት በአካባቢው ላይ ባሉ መሰረተ ልማቶች ላይ አስከፊ መዘዝ አስከትሏል።  ጦርነቱ ያደረሰው የውድመት መጠን ክልሉን መልሶ የመገንባት አቅም እስካይገኝለት ድረስ ወደር የለውም¹። በትግራይ ከነበረው ግጭት አንፃር የዶ/ር አብይ የጦርነት ስልት አካላዊ የህዝብ መሠረተ ልማቶችን ኢላማ ያደረገ ሆን ተብሎ በሕዝብ መካከል ያለውን ትብብር ለማደናቀፍ እና ሐሰተኛ መረጃን ለማስፋፋት የተደረገ ስልት ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል። በጦርነቱ ወቅት በክልሉ የቴሌኮሙዩኒኬሽን አገልግሎት ከማቋረጥ አንስቶ እንደ ሆስፒታሎች፣ ትምህርት ቤቶች፣ የኮሙዩኒኬሽን አውታሮች እና የሃይል ማመንጫዎች ያሉ ወታደራዊ ሃይሎች ተቃዋሚዎችን ለማዳከም እና ለመቆጣጠር አላማ ያደረጉባቸውን አጋጣሚዎች ሪፖርቶች ዘግበዋል። እንደ ሆስፒታሎች፣ ትምህርት ቤቶች እና የመገናኛ አውታሮች ያሉ አስፈላጊ መሠረተ ልማቶችን በማውደም ስልቱ ውዥንብር ለመፍጠር እና የህዝቡን መሰባሰብ እና በብቃት መደራጀት እንዳይችል እንቅፋት ለመፍጠር ያለመ ነው። ተመሳሳይ እርምጃ አብይ አህመድ በአማራ ክልል የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በጣለ ጊዜ በክልሉ የኢንተርኔት አገልግሎትን ጨምሮ የመገናኛ አገልግሎቶች እንዲቋረጥ አድርጓል። 

በአሁኑ ጊዜ መሰል እርምጃዎች በአብይ የወታደራዊ መር የአመራር ዘይቤ ዋነኛ የጭቆና የማጥቂያ  ስልት ሆነዋል። የመሰረተ ልማት ውድመት ማህበረሰቦች የሚተማመኑበትን መሰረታዊ አገልግሎቶች ከማፍረስ ባለፈ በህዝቦች መካከል ያለውን ማህበራዊ ትስስር እና መተሳሰብ ያናጋዋል። ይህ ደግሞ ግለሰቦች እና ማህበረሰቦች መሰረታዊ ፍላጎቶቻቸውን ለማሟላት እና በወሳኝ መሰረተ ልማቶች ውድመት ምክንያት የሚመጡትን ተግዳሮቶች ለመዳሰስ በሚታገሉበት ወቅት የትብብር እና የትስስር ውድቀትን ያስከትላል። በተጨማሪም የዶ/ር አብይ አህመድ የጦርነት ስልት መሠረተ ልማቶችን ኢላማ በማድረግ በአስተማማኝ የመረጃና የመገናኛ መንገዶች ክፍተት በመፍጠር የሀሰት መረጃ እንዲስፋፋ አስተዋጽኦ ያደርጋል። የመገናኛ እና የሚዲያ አውታሮች ውድመት ትክክለኛ የመረጃ ፍሰት እንዲስተጓጎል እና የውሸት ትርክቶችን እና ፕሮፓጋንዳዎችን ለማሰራጨት ያስችላል፣ ይህም በህዝቡ መካከል ያለውን መከፋፈል እና አለመተማመንን ያባብሳል። በጥቅሉ የዶ/ር አብይ የጦርነት ስትራቴጂ በትግራይ ያለውን አካላዊ ህዝባዊ መሠረተ ልማት በማፍረስ በሕዝብ መካከል ያለውን ትብብር ለማዛባትና የተሳሳተ መረጃ ለመዝራት የተሰላ ጥረት ያስገነዝባል። ይህ ዘዴ አካላዊ ጉዳት ከማድረስ ባለፈ ህብረተሰባዊ አመኔታ እንዲሸረሸር አስተዋጽኦ አድርጓል፣ ጥርጣሬን አባብሷል፣ በአካባቢው ሰላምና እርቅ ለመፍጠር የሚደረገውን ጥረት ሲያደናቅፍ ታዝበናል። 

__

በነጻ አስተያየት መድረክ የሚቀርቡ ሃሳቦች የጸሃፊውን እንጂ የግድ የቦርከናን ድረገጽ ሃሳብ ላያንጸባርቁ ይችላሉ፡፡ በዚህ ድረ ገጽ ላይ መጣጥፍ ለማውጣት ከፈለጉ ጽሁፍዎትን በሚከተለው አድራሻ በኢሜይል ይላኩልን info@borkena.com

የቴሌግራም ቻናላችን ይቀላቀሉ ፡ t.me/borkena የንግድ ድርጅትዎን ወይንም አገልግሎትዎን የንግድ ድርጂት ማውጫ ላይ ለማውጣት እዚህ ይጫኑ፡፡የቴክኒክ ድጋፍ ካስፈለገዎ በሚከተለው ኢሜይል ይጠይቁ zborkena@borkena.com

Ethiopian News
ትዊተር ፡ @zborkena
ፌስቡክ ገጻችንን ላይክ ያድርጉ ፡ Borkena
የቦርከና ቻናልን ስብስክራይብ ለማድረግ እዚህ ይጫኑ
Ethiopia

ማስታወቂያ
Stay Connected
28,789FansLike
13,920FollowersFollow
8,540SubscribersSubscribe
Stacy Adams
Must Read
Related News

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here